Weksylia - Polski Serwis Naukowy

Weksyloidy: sumeryjski, egipski, rzymski, aztecki, japoński

Przykłady proporców średniowiecznych

Weksylia ('weksyloidy) – znaki rozpoznawcze, protoflagi używane w różnych kulturach w wielu rejonach świata.

Pierwsze takie znaki pojawiły się w czasach prehistorycznych. Charakteryzowały się specyficznym wyglądem. Był to długi pręt, początkowo drewniany, później metalowy. Miejsce płótna zajmowały różnego rodzaju skóry, futra, pióra, itp. Wokół tego typu znaków gromadzili się żołnierze wyruszający na bitwy i podboje. Rzymianie przejęli od Persów zwyczaj używania weksyloidów, na których obecne były wizerunki orła i dzika. Najważniejsze znaczenie zyskał weksyloid z orłem, który stał się znakiem legionów.

Chorągiew - płat materiału o określonych barwach i godłach, przytwierdzony do drzewca, będący znakiem państwa, ziemi, miasta, organizacji wojskowej, społecznej, politycznej, kościelnej, zawodowej itd.; łac. „vexillum”, fr. „drapeau” od „drap” - „materia, sukno”; nm. „die Fahne” od stgnm. „fanon” - „materia płachta”; czes. „korouhev”, ros. „chorugw”; scs. „chorągy”; ukr. "prapor, znameno": wyrazy słowiańskie pochodzą od mongolskiego „orongo”, „orunga” - znak, chorągiew.

Sumer (Szumer, Sumeria; - por. Gen 10:10) – starożytna kraina leżąca w południowej części Mezopotamii (dzisiaj południowy Irak). Zamieszkiwali ją Sumerowie. Sumerowie stworzyli wysoko rozwiniętą cywilizację, uznawaną za kolebkę kultur Bliskiego Wschodu i Europy. Wybudowali na terenie Mezopotamii szereg miast, z których największe to: Eridu, Ur, Lagasz, Umma, Uruk, Kisz, Sippar.

Pierwsze weksylia jakie pojawiły się w Europie Zachodniej w VIII wieku to proporce, charakteryzujące się prostokątnymi płatami, z wyciętymi ostrymi językami, mocowane do drzewca. Następnie zaczęły upowszechniać się herby. W XIII wieku pojawia się kolejny rodzaj weksyliów - chorągwie.

Persowie – lud pochodzenia irańskiego zamieszkujący od początków I tysiąclecia p.n.e. tereny obecnego zachodniego Iranu. W 550 p.n.e. Persowie zajęli Medię i utworzyli na jej terenach rozległe imperium perskie. W V w. p.n.e. próbowali podbić i zniszczyć Grecję (wojny perskie). W latach 334-327 p.n.e. ulegli potędze Aleksandra Macedońskiego. Zapoczątkowało to okres dominacji nad Persami, początkowo grecko-macedońskiej, a później partyjskiej. Niezależność przywrócili Persom w pierwszej połowie III w. n.e. władcy z dynastii Sasanidów. Zmarnowali jednak oni siły państwa w bezustannych wojnach z Imperium Rzymskim i Cesarstwem Bizantyjskim. W połowie VII w. Persowie zostali podbici przez Arabów i stopniowo przeszli na islam.

Szkoła – instytucja oświatowo-wychowawcza zajmująca się kształceniem i wychowaniem w państwie, a także siedziba (budynek) tej instytucji oraz jej uczniowie i personel.

Chorągwie były znakami rozróżniającymi walczące strony oraz stanowiące punkt odniesienia dla wojsk. Za ich pośrednictwem wydawano rozkazy, np. rozwinięcie płatu było sygnałem rozpoczęcia natarcia. Z tego też powodu, utrata chorągwii - kradzież czy zniszczenie - w trakcie bitwy miały katastrofalne następstwa. Gestem triumfu było rzucenie chorągwi przeciwnika pod nogi wodza.

Prehistoria, prahistoria (łac. pre - przedrostek oznaczający uprzedniość, "przed", "wcześniej") to najdłuższy okres dziejów ludzkości - od pojawienia się człowieka na Ziemi do powstania pisma. Badanie tego okresu możliwe jest jedynie metodami archeologicznymi. Na terenach Afryki zaczyna się około 5 mln lat temu razem z pojawieniem się pierwszych człowiekowatych, na terenie Europy około 1 mln lat temu, natomiast na innych terenach z momentem pojawienia się tam człowieka. Dzieli się na sześć podstawowych epok - daty w nawiasach nakładają się na siebie, ze względu na to, że na różnych terenach epoki te zaczynały się i kończyły w różnym czasie:

Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe) – znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycerskiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korporacji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.

Współcześnie, funkcję chorągwi przejęły sztandary. Nie mają one już znaczenia militarnego, ale nadal są obdarzane szczególną opieką przez posiadające je jednostki. Utrata sztandaru wiąże się ze skreśleniem jednostki z rejestru. Oprócz sztandarów wojskowych, występują także sztandary szkolne, organizacyjne, oraz należące do różnych instytucji rządowych i pozarządowych. Innymi współczesnymi weksyliami są proporce należące do jednostek harcerskich.

Weksylologia (z łac. vexillum – sztandar, chorągiew) – dyscyplina pomocnicza historii. Zajmuje się chorągwiami jako rzeczywistymi i symbolicznymi znakami wojskowymi, państwowymi, terytorialnymi, organizacji i grup społecznych czy wyznaniowych.

Drewno – surowiec drzewny otrzymywany ze ściętych drzew i formowany przez obróbkę w różnego rodzaju sortymenty. Zajmuje przestrzeń pomiędzy rdzeniem, a warstwą łyka i kory. Pod względem technicznym drewno jest naturalnym materiałem kompozytowym o osnowie polimerowej wzmacniany ciągłymi włóknami polimerowymi, którymi są podłużne komórki zorientowane jednoosiowo.

Zobacz też

Weksylologia

Bibliografia

Alfred Znamierowski Insygnia, symbole i herby polskie, Świat Książki 2003 ISBN 83-7311-601-X