Wespazjan - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy cesarza rzymskiego. Zapoznaj się również z: imię Wespazjan.

Wespazjan (Titus Flavius Vespasianus, ur. 17 listopada 9 n.e., zm. 23 czerwca 79 n.e.) – cesarz rzymski.

Wespazjan urodził się w Falacrinae. Był synem Tytusa Flawiusza Sabinusa (I) i Wespazji Polli oraz młodszym bratem Tytusa Flawiusza Sabinusa (II). Cesarz rzymski od 1 lipca 69 do 23 czerwca 79 roku n.e. Odznaczył się w okresie podboju Brytanii (lata 40.) Po wygaśnięciu, ze śmiercią Nerona, dynastii julijsko-klaudyjskiej, nie brał udziału w walce o sukcesję. Został na początku lipca 69 roku wybrany na cesarza przez swoich legionistów w Aleksandrii oraz uznany przez senat w pół roku później za cesarza. Założyciel dynastii Flawiuszów. Namiestnikiem Brytanii mianował Juliusza Agrykolę. Zmarł przed zwycięską inwazją Agrykoli na Kaledonię. Przeczuwając że jego koniec jest bliski, oznajmił jak zwykle żartem: "Coś mi się zdaje, że staję się bogiem". Gdy już zbliżała się chwila ostatnia, kazał się podnieść mówiąc "Cesarz Rzymian umiera stojąc".

Pecunia non olet ("pieniądze nie śmierdzą") – łacińska sentencja, której autorstwo jest przez rzymskich historyków Swetoniusza i Kasjusza Diona przypisywane Wespazjanowi. Wprowadził on ok. 70 roku n.e. podatek od toalet publicznych. Krytykowany m.in. przez własnego syna Tytusa za zajmowanie się tak niepoważnymi aspektami gospodarki, miał odpowiedzieć słowami pecunia non olet. Według innych źródeł sentencja ta miała zostać wypowiedziana nie w związku z podatkiem od toalet, ale za sprawą innego podatku, nałożonego na zakłady wykorzystujące mocz do celów przemysłowych, m.in. farbowania tkanin.

Kaledonia (w większości dzisiejsza Szkocja) to kraina historyczna na północy Wielkiej Brytanii. Była jedyną częścią tej wyspy, która nie została podbita przez Rzym. Zamieszkana przez Kaledończyków, skutecznie opierała się najazdom zarówno Rzymian, jak i kolejnym falom Celtów.

Wyróżnił się jako reformator i reorganizator państwowości rzymskiej, umocnił granice cesarstwa. Nakazał usunąć z Rzymu stoików. Pomysłodawca rzymskiego Koloseum. Jego żoną była Domitilla Starsza - mieli oni 3 dzieci. Jego następcą był starszy syn Tytus (79-81), później władzę objął drugi jego syn - Domicjan, który został zamordowany 18 września 96 roku. Po śmierci Domicjana nastąpił okres panowania pięciu dobrych cesarzy.

Neron (Lucius Domitius Ahenobarbus, po adopcji przez Klaudiusza Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus, ur. 15 grudnia 37 w Ancjum, zm. 9 czerwca 68 w Rzymie) – cesarz rzymski w latach 54-68, syn Gnejusza Domicjusza Ahenobarbusa i Agrypiny Młodszej, późniejszej żony cesarza Klaudiusza.

Koloseum, Amfiteatr Flawiuszów (łac. Amphitheatrum Flavium, Colosseum; wł. Colosseo) – amfiteatr w Rzymie, wzniesiony w latach 70-72 do 80 n.e. przez cesarzy z dynastii Flawiuszów.

Bibliografia

Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Od czasów najdawniejszych do Konstantyna. t. I, Warszawa 1992.

Krawczuk A., Poczet cesarzowych Rzymu, ISKRY, Warszawa 2006.

Krawczuk A., Poczet cesarzy rzymskich, ISKRY, Warszawa 2006.

Swetoniusz, Żywoty cezarów., Ossolineum, Wrocław 1987.

Tacyt, Dzieła t.I-II, Warszawa,1957, 2004.

Władcy i wodzowie starożytności. Słownik, pod red. P. Iwaszkiewicz, W. Łoś, M. Stępień, Warszawa 1998.

Zobacz też

Flawiusze

Dynastia julijsko-klaudyjska

Pecunia non olet

Cenzor rzymski

Linki zewnętrzne

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Wespazjana

De Imperatoribus Romanis

Juliusz Agrykola, właściwie Gnaeus Julius Agricola (ur. 13 czerwca 40, zm. 23 sierpnia 93) – dowódca rzymski, w latach 77-84 namiestnik Rzymian w Brytanii. Zastąpił na tym stanowisku Sekstusa Juliusza Frontyna. Jego życie opisał jego zięć, Tacyt, w dziele Żywot Agrykoli.

Tytus Flawiusz, Titus Flavius Vespasianus (ur. 30 grudnia 39 n.e., zm. 13 września 81 n.e.) – urodzony w Rzymie syn cesarza Wespazjana i Domitilli Starszej. Starszy brat Domicjana i Domitilli Młodszej. Cesarz rzymski od 24 czerwca 79 n.e. do 13 września 81 n.e.