Przed rozpoczęciem zasadniczej rozgrywki, odbywa się runda eliminacyjna zwana Fastest Finger First (w polskiej wersji – kto pierwszy, ten lepszy). Wygląda ona następująco:

W pilotażowych odcinkach brytyjskiej wersji, a także w wersji australijskiej do 2003 roku, eliminacje polegały na udzieleniu jednej poprawnej odpowiedzi na zadane pytanie w jak najszybszym tempie – pozostałe reguły rundy Fastest Finger First były takie same.

Właściwa gra

Nowe formuły teleturnieju

Gra bez eliminacji w studiu

Pierwszą lokalną wersją, do której wprowadzono grę bez eliminacji, była wersja amerykańska – nastąpiło to w 2002 roku, wraz z przeniesieniem teleturnieju z prime time'u do pasma tygodniowego (broadcast syndication) i pojawieniem się nowej prowadzącej programu. Zawodnicy, którzy mają brać udział w finałowej rozgrywce, są wyłaniani poza anteną. Oprócz edycji amerykańskiej, nie obowiązuje też m.in. w Australii (w wersji nadawanej w latach 2007–2009) oraz od sierpnia 2010 roku w Wielkiej Brytanii.

Gra z 12 pytaniami

Ten rodzaj formuły został zapoczątkowany w edycji brytyjskiej w 2007 roku. Różnicą w stosunku do standardowej gry jest zmniejszenie ilości pytań z 15 do 12. Sumy gwarantowane następują po 2. i 7. pytaniu. Gracz ma teraz do wygrania w brytyjskiej edycji następujące kwoty:

Gra z 12 pytaniami obowiązuje też m.in. w wersjach: bułgarskiej, francuskiej i polskiej.

Gra z ryzykiem

Od jesieni 2007 roku w edycji niemieckiej gracz może wybrać drugą ścieżkę gry. Wtedy uzyskuje dodatkowe koło ratunkowe kosztem drugiego progu gwarantowanego. Gra z ryzykiem obowiązuje także m.in. w wersji austriackiej i polskiej.

Gra na czas

W 2008 roku w wersji amerykańskiej wprowadzono ograniczenie czasowe w trakcie odpowiedzi na pytania (clock – pol. zegar). Gracz ma teraz w tygodniowych wydaniach na odpowiedź:

Przy wykorzystywaniu koła ratunkowego zegar jest zatrzymywany. Gdy czas na odpowiedź dobiegnie końca, zawodnik kończy grę i zabiera ze sobą kwotę dotychczas wygraną – tak jak w przypadku dobrowolnej rezygnacji z gry. Jeżeli jednak użył do pytania koła podwójna odpowiedź i czas na odpowiedź się skończy, to tak jak w przypadku udzielenia błędnej odpowiedzi kończy grę i traci to, co dotychczas wygrał, prócz ewentualnie zdobytej sumy gwarantowanej.

Od 3 sierpnia 2010 roku format używany jest również w wersji brytyjskiej. Do momentu zdobycia 1. sumy gwarantowanej gracz ma 15 sekund na odpowiedź, a do 2. progu gwarantowanego na każde pytanie zawodnik ma do dyspozycji 30 sekund. Po zdobyciu 2. kwoty gwarantowanej czas na odpowiedź jest już nieograniczony.

Hot Seat

Ten format został użyty po raz pierwszy w edycji norweskiej. W grze bierze udział 6 graczy. Tak jak w oryginalnej formule, aby wygrać główną nagrodę należy udzielić poprawnych odpowiedzi na 15 pytań. Dostępna jest tylko jedna suma gwarantowana – po 5. pytaniu. Zawodnicy odpowiadają na pytania z limitem czasowym. Czas na odpowiedź wynosi przy pytaniach 1-5 – 15 sekund, przy pytaniach 5-10 – 30 sekund, a przy pytaniach 11-15 – 45 sekund. W czasie gry dostępne jest tylko jedno koło ratunkowe – pas (opis w sekcji Koła ratunkowe). W momencie gdy gracz odpowie błędnie na któreś z pytań lub wyczerpie się czas na odpowiedź, uczestnik kończy grę z kwotą gwarantowaną lub z niczym, jeśli dotychczas żaden gracz nie udzielił odpowiedzi na co najmniej 5 pytań. Wtedy do gry wchodzi następny w kolejności gracz i wówczas zmniejsza się maksymalna nagroda o jedną pozycję na „drzewie pieniędzy”. Gracz, który dołącza do gry, nie zaczyna od początku, lecz od momentu, w którym poprzedni uczestnik zakończył rozgrywkę. Uczestnicy nie mogą dobrowolnie zrezygnować z udziału w dalszej grze i wycofać z dotychczas zdobytą kwotą. Cała rozgrywka kończy się w chwili, kiedy ostatni gracz odpada z gry lub gdy któryś z zawodników odpowiada poprawnie na ostatnie pytanie.

Oprócz wersji norweskiej, formuła Hot Seat nadal jest stosowana w wersji australijskiej (jako spin off pt. Millionaire Hot Seat). Dawniej obowiązywała też w wersji włoskiej (przez 5 miesięcy nadawania programu jako specjalna wersja).

Gra z 14 pytaniami

W amerykańskiej wersji zredukowano ilość pytań z 15 do 14 oraz wprowadzono nowe koło ratunkowe. Zmiany obowiązują od 13 września 2010 roku. Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Koła ratunkowe

Domyślnie w większości lokalnych wersji programu dostępne są trzy koła ratunkowe:

W lutym 2004 roku do specjalnego wydania amerykańskiej edycji – Who Wants to Be a Super Millionaire – wprowadzono dwa nowe koła ratunkowe, które dostępne były po zdobyciu 2. progu gwarantowanego:

We wrześniu 2004 roku w tygodniowej edycji amerykańskiej zastosowano kolejne nowe koło ratunkowe:

W wersji niemieckiej, wraz z wprowadzeniem możliwości wyboru drugiej ścieżki gry, dodano nowe koło ratunkowe:

We wrześniu 2008 w USA, wraz z wprowadzeniem limitu czasu na odpowiedź, koła 50:50 i zamiana pytania zostały zastąpione podwójną odpowiedzią oraz nowym kołem ratunkowym:

W formacie Hot Seat stosowane jest tylko jedno koło ratunkowe:

Specyfika formatu

Nieskomplikowane zasady gry oraz oryginalna scenografia, oprawa graficzna i muzyczna sprawiły, że program zdobył popularność na całym świecie.

Zawodnik za każdym razem słyszy pytanie z czterema wariantami odpowiedzi. Zgodnie z pierwotnym założeniem każde kolejne pytanie teoretycznie powinno być obiektywnie trudniejsze od poprzedniego.

Aby prowadzący w żadnym stopniu nie wpływał na wybór odpowiedzi – nie podpowiadał ani nic nie sugerował zawodnikowi, poznaje pytanie w tym samym czasie co zawodnik a poprawną odpowiedź dopiero w momencie zaznaczenia przez zawodnika którejś z zaproponowanych możliwości.

Stosowane w teleturnieju takie określenia jak: „koła ratunkowe” (ang. lifelines), „telefon do przyjaciela” (ang. phone a friend) oraz charakterystyczne pytania, jakie prowadzący zadaje zawodnikowi w trakcie gry: „Czy jesteś pewien?”, „Czy to twoja ostateczna odpowiedź?” (ang. Is that your Final Answer?), a także „Czy mam zaznaczyć?”, wywierają duży wpływ na to, jak toczy się gra. Częstotliwość ich używania w programie spowodowała, że weszły one do języka potocznego m.in. Brytyjczyków.

Oprawa teleturnieju

Jednym z elementów programu, wpływającym na jego specyfikę, jest scenografia stosowana w teleturnieju, a także grafika, dźwięki i muzyka. W większości edycji elementy scenografii są takie same, jak w wersji brytyjskiej.

Scenografia programu

Charakterystyczną cechą, jeśli chodzi o wizualną stronę programu, jest dynamiczne oświetlenie studia ze światłami gasnącymi i zmieniającymi barwę w miarę zwiększania się stawki. Studio zbudowane jest na planie koła, pośrodku którego, na szklanej podłodze, znajdują się fotele zawodnika i prowadzącego oraz dwa monitory komputerów. Do studia prowadzą trzy wejścia („bramy”), obok których znajdują się podświetlane schody, dzielące trybuny na trzy części. Publiczność zasiada za plecami zawodnika oraz prowadzącego, a także po tej stronie studia, w której znajdują się kamery rejestrujące obraz.

Układ scenografii we wszystkich lokalnych wersjach teleturnieju jest taki sam jak w brytyjskiej edycji. Jednak producenci poszczególnych edycji mogą według własnego upodobania zmieniać wielkość studia, dobierać kolorystykę oświetlenia oraz modyfikować rozmiar i wygląd takich elementów jak: kolumny, szklana podłoga, jarzeniowe światła nad publicznością.

Od 2008 roku w kilku lokalnych wersjach wprowadzony został ekran znajdujący się w tle pomiędzy kolumnami naprzeciw monitorów i krzeseł gracza oraz prowadzącego, na którym wyświetlane jest logo teleturnieju oraz ikona koła ratunkowego, którego zawodnik użył w danym momencie, a także kwota pieniędzy, którą gracz w danej chwili wygrał. Są to m.in. wersja polska, francuska i brytyjska. W wersji amerykańskiej wykorzystywany jest podobny ekran, lecz znajduje się nad tłem naprzeciw monitorów i krzeseł prowadzącej i gracza.

Logo

Logo programu Who Wants to Be a Millionaire? jest w kształcie koła, z otaczającym go pierścieniem. Na środku logo umieszczony jest duży napis „MILLIONAIRE” w tle czterech znaków zapytania, czterech znaków funta szterlinga (£), które otaczają środek koła oraz 18 elips przecinających się środkami. W górnym oraz dolnym łuku pierścienia umieszczone są dwa mniejsze napisy „WHO WANTS TO BE A”. Znaki zapytania oraz znaki funta brytyjskiego są koloru zielonego, elipsy na przemian niebieskie i złote, koło koloru fioletowego, napisy są koloru białego (napis „MILLIONAIRE” dodatkowo z czarnym konturem), pozostałe elementy są w kolorystyce niebiesko-granatowej. W zależności od kraju, w którym emitowana jest lokalna wersja, w poszczególnych wariantach logo zmieniony jest tytułowy napis, a znaki waluty zmienione na odpowiednie, obowiązujące w danym kraju (lub zastąpione pytajnikami, jeżeli nie ma w danym państwie symbolu waluty).

Drugie logo teleturnieju różni się od oryginalnego jedynie kolorystyką: pytajniki i znaki waluty (o ile w danym wariancie istnieją) są złote, koło jest koloru jasnoniebieskiego, a pozostałe elementy utrzymane w kolorystyce granatowej.

W najnowszym logo z 2010 roku, w stosunku do poprzedniego, został zmieniony kolor pierścienia na fioletowy oraz odcień koloru złotego na znakach zapytania i ewentualnie występujących symbolach waluty.

Grafika na ekranie telewizora

W oryginalnej wersji programu używano czarnych pól z pytaniem i czterema wariantami odpowiedzi. Każde pole ma kształt zaokrąglonego sześciokąta. W 2007 roku dodano do ramek połysk (gradient między czernią a jaśniejszym odcieniem tego koloru), a w 2010 roku zmieniono ich kolor na fioletowy z połyskiem (gradient między jaśniejszym a ciemniejszym odcieniem fioletu). W każdej z odmian obramowania pól są srebrne.

W lokalnych edycjach pola z pytaniami do 2007 roku były takie same, jak w wersji brytyjskiej. Po 2007 roku do poszczególnych wersji wprowadzane są ramki podobne do obowiązujących od tego samego roku w edycji brytyjskiej, jednak w dwóch wariantach kolorystycznych (w zależności od kraju): niebieskim lub granatowym.

Muzyka

Pierwszą oprawę dźwiękowa i muzyczną programu skomponowali Keith i Matthew Strachan. Od 2007 roku (jako pierwszy kraj – Wielka Brytania) w nowych wydaniach teleturnieju ukazuje się odświeżona wersja tematu muzycznego oraz nowa wersja podkładu muzycznego w trakcie pytań. Zmianą w stosunku do oryginału jest zaaranżowanie utworów w stylu techno. Remiksu tematu dokonali Keith i Matthew Strachan. Autorem nowych motywów tła pod pytania jest Ramon Covalo.

czytaj dalej: [2], [3]