Wiłkomierz - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 55°15′N 24°45′E / 55.25, 24.75

Wiłkomierz (lit. Ukmergė wymowa , dawniej Vilkmergė) – miasto rejonowe w środkowej Litwie położone ok. 60 km na północny zachód od Wilna. Ludność: 28 tys. mieszkańców (2005).

Jest jednym z najstarszych litewskich miast. Wzmianka o zamku w Wiłkomierzu pochodzi z 1225. Prawa miejskie nadano na początku XV wieku.

Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

Cerkiew (z gr. kyriaké - należąca do Pana, w uzupełnieniu do eklezja - lud, zgromadzenie, później świątynia, kościół) – budynek przeznaczony do sprawowania nabożeństw w cerkwi prawosławnej lub unickiej (greckokatolickiej). Jest przestrzenią sakralną dla celebracji Boskiej Liturgii. Prawosławni oraz grekokatolicy wierzą, iż jest ona miejscem szczególnego przebywania samego Boga. Nazwa cerkiew w języku staropolskim oznaczała po prostu kościół, dopiero w późnym średniowieczu nazwą tą określano tylko kościoły prawosławne.

Historia

Na Górze Zamkowej ślady grodziska z zamkiem, pozostałość jednego z najstarszych grodów litewskich. Podobno istniał od X wieku. W XIII wieku atakowany przez zakon kawalerów mieczowych, a później przez Krzyżaków. W 1391 zamek zdobył Witold razem z Krzyżakami. W XV wieku w innym miejscu wystawiono zamek murowany, siedzibę starosty królewskiego. Zamek zniszczono w czasie wojen szwedzkich, a później w tym miejscu wybudowano carskie koszary.

Neoklasycyzm (neo- + klasycyzm – łc. classicus ‘pierwszorzędny’) – zespół dwudziestowiecznych, różnorodnych tendencji w sztuce, literaturze, muzyce i architekturze nawiązujących do nurtu klasycystycznego lub baroku. Określany jest także jako nurt kontynuacyjny klasycyzm, konserwatywny w sztuce i literaturze XIX w. w okresie dominacji romantyzmu.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Średniowieczna bitwa z 1 września 1435 pod Wiłkomierzem (w miejscowości Pobojsk) była największą na Litwie. Wojska polskie Jakuba Kobylańskiego (4500 żołnierzy) i litewskie Zygmunta Kiejstutowicza rozgromiły liczniejsze wojska krzyżaków inflanckich, Świdrygiełły i Tatarów. Bitwa zakończyła się całkowitą klęską Świdrygiełły. Bitwa ta ostatecznie złamała potęgę inflanckiej gałęzi zakonu krzyżackiego.

Zabytki

kościół katolicki pw. św. Piotra i Pawła, neoklasycystyczny z 1800 z cennym wyposażeniem wnętrza. Obok dzwonnica.

kościół katolicki pw. św. Trójcy tzw. szkolny, fundowany wraz z klasztorem pijarów ze składek okolicznej szlachty. W 1863 przebudowany na cerkiew prawosławną, przekazany katolikom w 1919 Ponownie zamknięty po II wojnie światowej oddany wiernym w 1991.

Od 1745 pijarzy prowadzili szkołę, zamkniętą przez carat w 1837 (klasztor zamknięto w 1845).

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

Szedybor Wolimuntowicz, zwany też Wołłmontowiczem lub Wolimontowiczem, któremu na chrzcie nadano imię Maciej – możnowładca litewski, syn Wolimunta, wnuk półlegendarnego Buszki.

Wydarzenia kulturalne

Wiłkomierz jest siedzibą m.in:

Międzynarodowego festiwalu zespołów wokalnych "Sventosios gaida" (w grudniu);

Międzynarodowego Festiwal Perkusyjnego (Tarptautinis būgnų ir perkusijos festivalis).

Cześć koncertów festiwalowych odbywa się także w Wilnie, Kownie, Kłajpedzie i innych litewskich miastach. Festiwal połączony jest z Międzynarodowym Konkursem Perkusyjnym im. Jonas Taločka (marzec/kwiecień).

Samuel Aleksander Komorowski herbu Dołęga (zm. 20 października 1659). Starosta wiłkomierski, rotmistrz husarski, chorąży wiłkomierski 1650, oboźny litewski 1654, regimentarz wojsk litewskich, kalwinista.

Witold (lit. Vytautas, Vytautas Didysis (Witold Wielki), biał. Вітаўт, ros. Витовт) (ur. ok. 1350 - zm. 27 października 1430 w Trokach) – wielki książę litewski od 1401, syn Kiejstuta i Biruty, byłej kapłanki Praurimy z Połągi, brat stryjeczny Władysława Jagiełły.

Galeria

Góra zamkowa w Wiłkomierzu

Pomnik "Lithuania Restituta"

Kościół

Zobacz też

2 Pułk Przedniej Straży Buławy Wielkiej Litewskiej

dzwon Szedybora Wolimuntowicza

Szedybor Wolimuntowicz

Samuel Komorowski

Linki zewnętrzne

Wiłkomierz w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIII (Warmbrun – Worowo) z 1893 r.

oficjalna strona miasta