Wiśniowieccy - Polski Serwis Naukowy

Herb własny Wiśniowieckich – Korybut

Wiśniowieccy – magnacki ród książęcy, pieczętujący się herbem Korybut, z którego pochodził król Polski i wielki książę litewski Michał Korybut Wiśniowiecki.

Historia rodu

Posiadłości ziemskie Wiśniowieckich, Zbaraskich i Zasławskich w I Rzeczypospolitej (czerwony) na tle posiadłości innych rodów magnackich

Wiśniowieccy są gałęzią kniaziów Nieświckich i chociaż ich pochodzenie od lat było sporne wśród historyków – autorzy najnowszych opracowań coraz częściej wywodzą ich od Rurykowiczów a nie Giedyminowiczów, jak sami utrzymywali. Dowodem na to jest m.in. ich całkowite pozostawanie w momencie wyodrębniania się rodu pod wpływami kultury ruskiej: język ruski, prawosławie; jeden z nich (Dymitr Bajda Wiśniowiecki) był nawet legendarnym przywódcą kozackim. Tytuł kniaziowski Wiśniowieckich został zatwierdzony przy zawieraniu unii lubelskiej.

Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy - obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.
Stolnik - w Polsce do XIII w. urzędnik sprawujący pieczę nad stołem panującego. Do jego obowiązków należało nakrycie stołu do uczty, a w czasie jej trwania kierowanie podawaniem potraw. W okresie rozbicia dzielnicowego stolnik miał zastępcę podstolego. W XIV-XVI w. honorowy urząd ziemski. W Koronie i na Litwie istniały urzędy stolnika wielkiego, m.in. król Stanisław August Poniatowski był w latach 1755-1764 stolnikiem wielkim litewskim.

Posiadając bardzo silną pozycję na południowo-wschodniej Ukrainie ("królewięta") Wiśniowieccy prowadzili własną politykę wobec Mołdawii, a nawet Rosji (dymitriady), komplikując niekiedy politykę zagraniczną Rzeczypospolitej. Jednym z najsłynniejszych, obok swojego syna Michała Korybuta Wiśniowieckiego z Wiśniowieckich był wojewoda ruski Jeremi Wiśniowiecki znany z powieści "Ogniem i mieczem" Sienkiewicza.

Wojewodowie smoleńscy zarządzali całą obroną Smoleńszczyzny, łącznie z pospolitym ruszeniem. Byli oni szefami służby wywiadowczej całego północno-wschodniego pogranicza Rzeczypospolitej, a wiadomości zbierali przez szpiegów (tzw. raskunów), których wysyłali do Moskwy oraz od starostów i dowódców garnizonów twierdz. Zgromadzoną wiedzę przesyłali hetmanom litewskim (wielkiemu i polnemu) i królowi.
Samuel Leszczyński (1637–1676) – syn Andrzeja Leszczyńskiego, wojewody dorpackiego, rotmistrz królewski 1659 r., pułkownik królewski 1665 r., oboźny wielki koronny 1667 r., starosta łucki, wojewoda dorpacki od 1670 r.

Nazwisko rodu pochodzi od zamku Wiśniowiec, odziedziczonego przez Michała Zbaraskiego Wiśniowieckiego.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Stanisław Warszycki (ur. 1599, zm. 1681) – herbu Abdank właściciel dóbr Sencygniowa, pan na Dankowie, marszałek trybunału koronnego, senator i wojewoda mazowiecki (1630–1651), starosta piotrkowski, kasztelan krakowski od 1651, miecznik łęczycki i wojewoda sandomierski.

Język ruski (nazywany od XIX wieku także staroukraińskim albo starobiałoruskim, a jego wczesna forma staroruskim; w literaturze występuje jako руский языкъ lub русский языкъ) – dawny język wschodniosłowiański, którym posługiwano się na Rusi, w Hospodarstwie Mołdawskim, Wielkim Księstwie Litewskim, a po 1569 także na wschodnich terenach I Rzeczypospolitej.

Karol V Lotaryński (ur. 3 kwietnia 1643 w Wiedniu, zm. 18 kwietnia 1690 w Wels) - książę Lotaryngii w latach 1675-1690, syn Mikołaja Franciszka Lotaryńskiego i Klaudii Lotaryńskiej.

Strażnik polny – urząd wojskowy w I Rzeczypospolitej; powstał w końcu XV w. lub na początku XVI w. i oznaczał dowódcę najdalej wysuniętych placówek granicznych. Funkcję tę pełnił zazwyczaj jeden z dowódców obrony potocznej, czuwającej nad bezpieczeństwem wschodnich granic. Z czasem strażnik polny stał się najbliższym pomocnikiem hetmana. Istniały dwa oddzielne urzędy strażników: dla Korony – strażnik polny koronny, i dla Wielkiego Księstwa Litewskiego – Litwy – strażnik polny litewski. Od XVII w. istniał także urząd strażnika wielkiego (koronnego i litewskiego). W XVIII w. urzędy strażników stały się tytularnymi synekurami.

Janusz Antoni Wiśniowiecki herbu Korybut (ur. 1678 – zm. 1741) – kasztelan krakowski 1726-1741,wojewoda krakowski 1706-1726, wojewoda wileński 1704-1706, kasztelan wileński 1702-1703, marszałek nadworny litewski 1699-1702, podczaszy litewski 1697-1698, starosta piński i nowotarski, książę.

Luboml (ukr. Любомль) - miasto na Ukrainie i stolica rejonu w obwodzie wołyńskim. 10,4 tys. mieszkańców (szacunek na 2006). Luboml - należał zawsze do ziemi chełmskiej. W r. 1356 odzyskany został wraz z nią dla Polski, i nadany w dzierżawę lenną księciu bełzkiemu Jerzemu Narymuntowiczowi. Władysław Jagiełło w r. 1412, ufundował tu kościół pierwotnie gotycki, który był wielokrotnie przebudowywany i otrzymał w pocz. XIX w, barokowy wygląd. Obok kościoła barokowa dzwonnica z r. 1640. Za panowania Władysława Jagiełły w tym grodzie był zamek drewniany, po którym pozostały okrągłe wały obok rynku. Pod wałami są lochy i sklepione podziemia po pałacu, hr. Branickich, który uległ zniszczeniu, pozostały tylko oficyny z XVIII w. w których Rosjanie urządzili urzędy. Mieścił się tu magistrat i kasyno. Obok pałacu pozostał dawny park, zamieniony na miejski ogród. Obok pałacu i w rynku Braniccy w końcu XVIII w. urządzili osobliwe chodniki z końskich zębów na cementowym podłożu. Z czasem utworzono w tym mieście starostwo grodowe, które za Zygmunta III wcielono do dóbr stołowych królewskich. W r. 1659 sejm nadał je w dożywocie hetmanowi Kozaków Iwanowi Wyhowskiemu. Ostatnią starościną była w r. 1771; Antonina Rzewuska. W końcu XVIII w. nabyli dobra hr. Braniccy i założyli tu swą rezydencję z pałacem i parkiem. Uległa ona zniszczeniu, gdy w r. 1870 dobra przeszły na zaborczy rząd rosyjski.

Książę Aleksander Ludwik Radziwiłł herbu Trąby ( ur. 4 sierpnia 1594 w Nieświeżu, zm. 30 marca 1654 w Bolonii) – marszałek wielki litewski w latach 1637- 1654, marszałek nadworny litewski od 1635, wojewoda połocki, wojewoda brzeskolitewski od 1631, krajczy wielki litewski od 1630, stolnik wielki litewski od 1626, starosta słonimski, lipicki, bracławski, szadowski, nowowolski, jurborski i olicki, V ordynat nieświeski, hrabia szydłowiecki, II pan na Białej - jej właściciel w latach 1616-1654, jego zasługi dla miasta to: