Widłonogi - Polski Serwis Naukowy

Widłonogi (Copepoda) – drobne, z reguły planktonowe, morskie i słodkowodne skorupiaki. Występują wszędzie tam gdzie jest woda, zasiedlają wszystkie oceany i kontynenty łącznie z Antarktydą. Część widłonogów prowadzi pasożytniczy tryb życia, pasożytując na jamochłonach, pierścienicach, skorupiakach, mięczakach, szkarłupniach, rybach. Ciało jest zbudowane ze stałej liczby 16 segmentów (5 głowowych, 6 tułowiowych i 5 odwłokowych). Rozmiar ich ciała zawiera się w zakresie od 0,5 mm do 20 cm, jednak typowi przedstawiciele tej podgromady mają zwykle rozmiar ciała zawierający się w zakresie 0,5 mm do 2 mm. Pływają za pomocą silnie rozwiniętej pierwszej pary czułków. Ciało ich zawiera żółte kropelki zapasowego tłuszczu (glikolipidy) oraz wiele witamin. Przeważnie są przezroczyste. W morzach stanowią około 9/10 planktonu. Są też głównym składnikiem pokarmu dla śledzi i narybku wątłuszowego (Gadidae). Również gatunki słodkowodne odgrywają pewną rolę jako pokarm dla ryb. Wolno żyjące oraz pasożytnicze widłonogi są rozdzielnopłciowe. Jaja u wielu widłonogów składane są do worków lęgowych znajdujących się po bokach odwłoka. Widłonogi stanowią dużą grupę składającą się obecnie z 9 rzędów , około 220 rodzin i ponad 13000 gatunków.

Ergasilidae – rodzina pasożytniczych widłonogów z rzędu Cyclopoida powodujących zachorowania ryb słodkowodnych i morskich. Choroba pasożytnicza przez nie wywoływana nazywana jest Ergasilosa. Rodzina ta jest podzielona na 41 rodzajów. Jej przedstawicielami są:

Jajo - jedna z faz rozwoju nowego osobnika u wielu gatunków zwierząt. Jajo zawiera surowce odżywcze pozwalające na rozwój zarodka bez dostępu do organizmu macierzystego i zewnętrznych źródeł pożywienia oraz stosunkowo bezpieczne środowisko, ale ze względu na swoją zawartość jest również cenionym pokarmem.

Podgromada widłonogi dzieli się na następujące rzędy:

Skorupiaki (Crustacea) – podtyp stawonogów, w większości wodnych. Wiele gatunków wchodzi w skład planktonu. Znanych jest ponad 50 tysięcy gatunków.

Ryby, ryby właściwe (Pisces) – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami, posiadających szczęki i poruszających się za pomocą płetw. Niezwykle zróżnicowane pod względem budowy zewnętrznej i wewnętrznej, ubarwienia oraz przystosowania do warunków środowiska. Stanowią najliczniejszą grupę współcześnie żyjących kręgowców (ponad połowę). Na świecie znanych jest ponad 30 tys. współcześnie żyjących, naukowo opisanych gatunków. Ryby są najstarszymi kręgowcami świata, pojawiły się około 480 mln lat temu. W Polsce występuje około 120 gatunków.

Widłonogi według Ernsta Hackela Kunstformen der Natur

Platycopioida – zawiera około 12 gatunków

Calanoida – zawiera 42 rodziny, ten rząd składa się głównie z widłonogów morskich wchodzących w skład planktonu.

Misophrioida – zawiera około 32 gatunków.

Mormonilloida – zawiera 2 gatunki w jednej rodzinie i są to widłonogi żyjące w morzu na dużych głębokościach.

Harpacticoida – duży rząd zawierający 52 rodziny. W skład tego rzędu wchodzą widłonogi stanowiące składnik planktonu morskiego jak również widłonogi prowadzące pasożytniczy tryb życia.

Gelyelloida – ten rząd zawiera tylko 2 gatunki w jednej rodzinie.

Cyclopoida – duża i zróżnicowana grupa składająca się 83 rodzin. Występują tu widłonogi prezentujące szeroki zakres sposobów życia. Od form planktonowych po pasożytnictwo. Należy tutaj rodzina Ergasilidae której przedstawiciele pasożytują w skrzelach ryb. Najbardziej znanym jej przedstawicielem jest raczek skrzelowy bardzo rozpowszechniony pasożyt ryb, powoduje u nich chorobę pasożytniczą ergasilozę.

Siphonostomatoida – składa się z 37 rodzin

Monstrilloida – składa się z 1 rodziny zawierającej około 80 gatunków będących morskim planktonem i pasożytami.

Bibliografia

Grzimek B., Grzimek's Animal Life Encyclopedia, Second Edition Volume 2: Protostomes, Michael Hutchins, Sean F. Craig, Dennis A. Thoney, and Neil Schlager. Farmington Hills, Ml: Gale Group, 2003, str 299-310
Jan Igor Rybak & Leszek A. Błędzki: Słodkowodne skorupiaki planktonowe. Klucz do oznaczania gatunków.. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2010, s. 366. ISBN 978-83-235-0738-3.
Stefański W., Parazytologia weterynaryjna tom II, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa, 1970, str. 20-23