|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: 15 czerwca w Warszawie TU Inter Polska organizuje kolejną konferencję „Prawo a medycyna”. Pierwsze spotkanie z tego cyklu odbyło się w połowie maja w Katowicach. Tym razem zapraszamy wszystkich zainteresowanych tematyką do Wars... Jakie są konsekwencje naruszania prawa pacjenta do informacji czy do prywatności? W jakich sytuacjach sąd orzeka na korzyść lekarza? Jak zabezpieczyć się przed skutkami popełnionych błędów? Na te i inne pytania z zakresu prawa medyczneg... Szanowni Państwo,
z powodu żałoby narodowej, konferencja „Prawo a medycyna” organizowana w dniu 14 kwietnia 2010 przez T.U. INTER Polska pod patronatem Śląskiej Izby Lekarskiej, została przełożona.
Biorąc pod uwagę smutne okol... Towarzystwo Ubezpieczeń INTER zaprasza na kolejną edycję konferencji „Prawo a medycyna”, która odbędzie się 26 października 2010r. w Kielcach, w hotelu Łysogóry. Podczas spotkania eksperci omówią wybrane i najważniejsze zagadnienia związ...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 Wieś pruskaCzy wiesz że...? Prusowie – ludy bałtyckie zamieszkujące w średniowieczu tereny między Pomorzem, Mazowszem, Litwą a Bałtykiem (wybrzeże Bałtyku między dolną Wisłą a dolnym Niemnem). Obecnie na ich terytorium znajdują się województwo warmińsko-mazurskie oraz obwód kaliningradzki. Prawo chełmińskie niem. Kulmer Recht, łac. Jus Culmense vetus – odmiana prawa magdeburskiego powstała około 1233 w Chełmnie i Toruniu, używana głównie na Pomorzu, Prusach, Mazowszu, Warmii i Podlasiu. Na skutek zarządzenia Kazimierza Jagiellończyka od 1476 obowiązywało wszystkich mieszkańców Prus Królewskich (także szlachtę). Najstarsze dokumenty to Kulmer Handfeste Hermanna von Salza z 1232 i Alte Kulm z XIV wieku. Nigdy nie uzgodniono oficjalnej kodyfikacji. W praktyce stosowano głównie wydane drukiem projekty kodyfikacji z lat 1566, 1580 oraz 1594. Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy. Wieś pruska – wieś służebna lokowana na prawie pruskim, będącym, obok prawa chełmińskiego i magdeburskiego, jednym z najczęstszych sposobów zakładania wsi w państwie krzyżackim oraz na Warmii (dominium biskupie). Terminem „wieś pruska” określa się także wieś zamieszkaną przez rdzenną ludność pruską. Nadania na prawie pruskim były zazwyczaj niewielkie, mniejsze niż w przypadku nadań na prawie chełmińskim. Zwykle obejmowały kilka włók ziemi (na przykład: Wuksniki, Kiełkuty, Sambród, Jezierce), choć zdarzały się i większe nadania (np. Lipiec). Sołtys (niem. Schultheiß od śrdw. łac. scultetus) – osoba będąca przedstawicielem lokalnej społeczności, przeważnie wiejskiej. Jego rola począwszy od średniowiecza ulegała poważnym zmianom i od 1990 roku w Polsce jest organem wykonawczym sołectwa.
Prawo magdeburskie (prawo niemieckie; łac. Ius municipale magdeburgense, niem. Magdeburger Recht) – prawo miejskie wzorowane na prawie miasta Magdeburga. Mieszkańcy wsi na prawie pruskim zobowiązani byli do płacenia czynszu rekognicyjnego, zazwyczaj niewielkiego, stanowiącego dowód uznania władzy zwierzchniej tego, od kogo otrzymali ziemię. W dominium biskupim na Warmii był to wosk oraz 6 denarów chełmińskich). Drugą opłatą, którą musieli wnosić, był niewielki czynsz w zbożu, tzw. płużne. Kiełkuty dawniej Stare Kiełkuty (niem. Alt Kelken) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Małdyty.
Litwini (lit. Lietuviai) – bałtycka grupa etniczna zamieszkująca głównie Litwę, a również Łotwę, USA, Niemcy, Polskę, Rosję i Białoruś, posługująca się językiem litewskim. Na obszarze podległym państwu zakonnemu czynsz rekognicyjny wynosił 6 skojców (równe 30 denarom) z radła, ponadto chłopi byli zobowiązani do świadczeń rzeczowych przy budowie zamków i wyprawach wojennych. Na obronę granicy wschodniej oddawano specjalny podatek – „zboże skalowskie”. Sambród (niem. Samrodt) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Małdyty nad jeziorem Sambród
Wuksniki (niem. Wuchsnig) – wieś położona nad jeziorem Wuksniki (na wschód od północnego krańca jeziora, na południe od wsi Mysłaki, poniżej drogi Mysłaki Małe – Bieniasze), wymieniana w dokumentach z 1305 jako wieś pruska na 6 włókach, pierwotna nazwa – Wuxtenyken. Ponadto mieszkańcy byli zobowiązani do służby zbrojnej na rzecz nadającego ziemię. Obowiązek wystawienia jednej służby zbrojnej przypadał na 2–4 włóki ziemi (dla porównania, na prawie chełmińskim jedna służba zbrojna przypadała na 20–40 włók). Uzbrojenie rycerzy nie było odgórnie ustalone, jak w prawie chełmińskim (na mocy którego posiadający ponad 40 włók miał obowiązek stawić się jako ciężkozbrojny z pocztem, a od mniejszego właściciela wymagano stawienia się w lekkiej zbroi pruskiej), lecz zależne od zamożności wyruszającego na wyprawę wojenną. W dominium warmińskim właściciele majątków i mieszkańcy wsi na prawie pruskim stanowili podstawę siły zbrojnej biskupa. Domena (łac. dominium, posiadłość, prawo własności) – w systemie feudalnym były to posiadłości ziemskie należące w całości do pana feudalnego (np. rycerza, możnowładcy, monarchy).
Zasadźca (łac. Locator, 1180 Schultetus, 1249 Sculte) - w średniowieczu człowiek, który w imieniu właściciela ziemi i na podstawie uzyskanego od niego przywileju lokacyjnego zajmował się organizacją prac mierniczych w obrębie zakładanej lub przelokowywanej wsi lub miasta, tworzeniem miejsc do prowadzenia handlu (jatek i kramów), oraz sprowadzaniem potrzebnych fachowców de diversis climatibus i osiedlaniem ich na terenie objętym lokacją. Dla wsi najważniejszy był młynarz, kowal, specjalista od osuszania gruntów, dla miast rzemieślnicy różnych specjalności i kupcy. Prawo pruskie dopuszczało do dziedziczenia tylko synów, w przeciwieństwie do prawa chełmińskiego, w którym dziedziczyły także córki i krewni linii bocznej. Dla osadników korzystniejsze było lokowanie wsi na prawie chełmińskim (mniejsze obciążenie wojskowe i większe prawa dziedziczenia). Wieś ziemiańska - wieś zasiedlona przez wolnych (na terenie Prus i Warmii) lub drobną szlachtę (północne Mazowsze). We wsiach ziemiańskich osadzano ludność głównie w celach zapewnienia siły zbrojnej. Wolni (ziemianie) posiadali większe gospodarstwa od chłopskich, tworzyli często całe wsie zobowiązane do służby wojskowej. Także osadzonej w Prusach szlachcie mazowieckiej nadawano z reguły tylko status wolnych.
Stanisław Achremczyk (ur. 10 stycznia 1951 w Masztalerzach koło Grodna) – polski historyk, profesor Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, od 1990 dyrektor Ośrodka Badań Naukowych im. Kętrzyńskiego w Olsztynie. W większości nowo lokowanych wsi zakładano karczmy. Prawa do nich nadawano zasłużonym zasadźcom, a później sołtysom lub innym osobom. Na obszarze biskupstwa warmińskiego zakładanym wsiom nadawano najczęściej prawo chełmińskie. Jednakże w początkowym okresie kolonizacji w państwie zakonnym oraz na wschodnich obrzeżach dominium biskupiego (bardziej narażonego na najazdy Litwinów) nadawano ziemię ludności pruskiej, tworząc wsie służebne na prawie pruskim. Dopiero za takim "ochronnym" łańcuchem wsi służebnych na prawie pruskim prowadzono akcję kolonizacyjną, zakładając wsie czynszowe na prawie chełmińskim. Czasem w nowo założonej wsi na prawie chełmińskim wyodrębniano majątek służebny na prawie pruskim (np. Zawidy). Na Warmii na prawie pruskim zostało lokowanych około 190 wsi. Radło (nie mylić z rodło) - narzędzie rolnicze wynalezione ok. 4000 r. p.n.e. w epoce neolitu, służące do spulchniania gleby bez jej odwracania. Pierwotne radło było wykonane z drewna i składało się z symetrycznej radlicy (elementu pracującego w glebie) i grzędzieli (elementu do zaprzęgania zwierząt). W późniejszym okresie radlica była wykonywana z żelaza. Radło mogło być ciągnięte przez człowieka lub zwierzęta pociągowe - woły i, później, konie (świadczą o tym różne rozmiary radeł odnalezionych w osadzie w Biskupinie). Na ziemiach polskich radło było stosowane do końca XII w. kiedy zostało wyparte przez sochę, która została z kolei wyparta przez pług.
Warmia lub Warmija (pruskie Wormjan – czerwona ziemia, warm. Warńija, mazur. Warmzia, łac. Varmia, Warmia, niem. Ermland lub Ermeland) – kraina historyczna w obecnym województwie warmińsko-mazurskim. Nazwę wzięła od pruskiego plemienia Warmów. Barwy historycznej Warmii to czerwień i biel. Powierzchnia Warmii wynosi 4249 km². Przypisy
Zobacz teżBibliografiaPrawo lokacyjne - średniowieczne zbiory przywilejów i statutów jakimi podmiot lokujący obdarzał założone miasto lub wieś. Zwykle poszczególne lokacje dokonywały się w oparciu o pewien wzorcowy wypracowany w jakimś innym miejscu model, np. prawo magdeburskie. Przepisy lokacyjne doczekały się w Rzeszy uregulowania w dokumencie znanym jako Zwierciadło saskie.
Woski – estry wyższych kwasów tłuszczowych monokarboksylowych (do 80 atomów węgla) oraz wyższych alkoholi monowodorotlenowych. Kwasy tłuszczowe są zwykle nasycone, natomiast alkohol może być nasycony lub nienasycony. Niektóre woski składają się z alkoholi złożonych z grupy steroli (np. cholesterol). Są nierozpuszczalne w wodzie ze względu na zbyt słaby charakter polarnej główki (tj. grupy estrowej). Powoli rozpuszczają się w rozpuszczalnikach organicznych. Ulegają trudniej hydrolizie niż glicerydy, przez co są od nich bardziej trwałe.
Czy wiesz że...? beta Lauks - najmniejsza, pruska jednostka osadnicza, pole, (łac. campus), wchodziła w skład tak zwanej "małej ziemi" - jednostki plemiennej Prusów. Lauksy jako podstawowa struktura osadniczo-społeczna notowane są od VI w. n.e.. Najprawdopodobniej ukształtowały się po rozpadzie wcześniejszych wspólnot osadniczych, w wyniku zmniejszenia się liczby ludności oraz wynikającego z tego mniejszego areału ziem uprawnych. Część ludności przeniosła się na opuszczone przez Gotów tereny na wschód od Wisły i w obszarze dolnej Wisły.
Wieś służebna - w średniowieczu - system wsi, których mieszkańcy świadczyli usługi na rzecz swojego właściciela, najczęściej nazwa wsi wykazywała czym zajmowali się mieszkańcy:
Lipiec (niem. Lippitz)– wieś w Polsce na Powiślu położona w województwie pomorskim, w powiecie sztumskim, w gminie Stary Dzierzgoń nad rzeką Dzierzgoń. W skład sołectwa wchodzą również miejscowości Kołtyniany, Królikowo, Pogorzele i Pudłowiec.
Lokacja – forma organizacyjno-prawna, nadawana prawem lokacyjnym przez właściciela ziemi, zarówno już istniejącym jak też nowo zakładanym wsiom i miastom w jego posiadłościach.
Osadnictwo szkatułowe – rodzaj osadnictwa w Prusach Książęcych, zapoczątkowany przez Fryderyka Wilhelma (1640-1688), powstały po załamaniu akcji kolonizacyjnej, realizowanej przez księcia Albrechta na początku XVII wieku. Nazwa „osadnictwo szkatułowe” wywodzi się stąd, iż fundusze na ich założenie jak i uzyskiwane dochody z tych kolonizacji wpływały wprost do szkatuły książęcej (pozostają poza kontrola stanów). Umożliwiało to władcy pruskiemu uniezależnienie się finansowe od stanów pruskich, a w konsekwencji m.in. wystawienie silnej armii. Po pozbawieniu stanów decyzji w sprawach podatkowych, dalsze utrzymywanie osobnej kategorii wsi (wsie szkatułowe) straciło uzasadnienie, dlatego włączono je do domen książęcych (później królewskich – wsie królewskie). Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
