Wielka Pustynia Piaszczysta - Polski Serwis Naukowy

Wielka Pustynia Piaszczysta (kolor czerwony)

Wielka Pustynia Piaszczysta (zdjęcie satelitarne z Landsat 7)

Wielka Pustynia Piaszczysta (ang. Great Sandy Desert) – piaszczysta pustynia w północno-zachodniej części Australii Zachodniej na południe od wyżyny Kimberley, granicząca od południa z Pustynią Gibsona, w 2009 roku wpisana na listę rezerwatów biosfery UNESCO. Obszar jej wynosi ok. 360 000 km², a opad roczny w południowej części poniżej 250 mm, na północy nie przekracza 500 mm.

Ostaniec – wzniesienie powstałe w wyniku procesów wietrzenia i erozji (a także denudacji terenów przyległych, co powoduje odsłonięcie i pozostawienie ostańca). Ostańce występują jako wyizolowane formy terenu, często o stromych, skalistych stokach, stanowiące pozostałość większego masywu skalnego.

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

To wielki płaski równinny prawie niezamieszkany obszar, położony na wysokości od 200 do 300 m n.p.m., z rozmieszczonymi gdzieniegdzie ostańcowymi grzbietami (najwyższy Gardiner, ok. 625 m n.p.m.) i równoległymi do siebie wałami wysokich podłużnych wydm o długościach przekraczających nawet kilkaset km. Częste są też równiny gliniaste oraz żwirowe, występujące szczególne w środkowej części, zwane gibber. Pustynie pokrywa szereg suchych dolin o charakterze reliktowym, dna niektórych z nich zajmują słone jeziora, bagna i solniska, które po obfitych opadach okresowo zamieniają się w jeziora, największe z nich to Disappointment i Mackay. Na północnym zachodzie pustynia dociera bezpośrednio do wybrzeża Oceanu Indyjskiego, i tworzy tzw. Osiemdziesięciomilową Plażę.

Pustynia Gibsona (ang. Gibson Desert) – żwirowa pustynia w Australii Zachodniej, pomiędzy Wielką Pustynią Piaszczystą na północy a Wielką Pustynią Wiktorii na południu. Obszar jej wynosi 155 900 km², a roczna suma opadów 125-250 mm.

Kimberley (ang. Kimberley Plateau) - wyżyna w północnej Australii, część Wyżyny Zachodnioaustralijskiej. Od południa graniczy z Wielką Pustynią Piaszczystą, a od wschodu z pustynią Tanami. Od zachodu i północy otoczona Oceanem Indyjskim Zbudowana jest górnoproterozoicznych i paleozoicznych skał okruchowych i weglanowych. Rzeźba charakteryzuje się silnie zdenudowanymi grzbietami (najwyższy Mount Ord, 936 m n.p.m. w Górach Króla Leopolda), płaskowyżami i pojedynczymi wzgórzami twardzielcowymi. Wyżyna porozcinana jest dolinami rzek, również okresowych, tworzących promienisty układ sieci.

Klimat zwrotnikowy suchy, letnie temperatury dnia są najwyższe w całej Australii. Od ok. 37-38 °C bliżej wybrzeża do przeciętnie 38-42 °C w głębi lądu. Zima jest krótka i ciepła, temperatury sięgają od 25-30 °C, pod koniec sierpnia jest już gorąco.

Pustynię porasta bardzo skąpa szata roślinna w postaci skrajnie kserofitycznych traw i niskich krzewów, aczkolwiek po opadach deszczów rozwijają się na krótko rośliny jednoroczne. W zasolonych bagnistych obniżeniach występują również skupiska słonolubnych halofitów.

Australia Zachodnia – największy stan Australii, jego powierzchnia pokrywa prawie jedną trzecią powierzchni kontynentu australijskiego. Graniczy z Australia Południową i Terytorium Północnym

Ocean Indyjski – trzeci pod względem wielkości zbiornik wodny na świecie, zajmujący około 20% powierzchni Wszechoceanu. Od północy ograniczony jest przez Azję, od zachodu przez Półwysep Arabski i Afrykę, od wschodu przez Półwysep Malajski, Wyspy Sundajskie oraz Australię, a od południa przez Antarktydę. Umownymi granicami są południki: 20° i 147° długości geograficznej wschodniej.