Wielka Rawka - Polski Serwis Naukowy

Panorama ze szczytu Wielkiej Rawki

Wielka Rawka od południowego zachodu

Słup na szczycie Wielkiej Rawki

Wielka Rawka (wg różnych źródeł 1304 lub 1307 m n.p.m.) – najwyższy szczyt pasma granicznego w Bieszczadach Zachodnich.

Masyw Wielkiej Rawki leży w środkowej części pasma granicznego; południowym stokiem biegnie granica polsko-ukraińska. Kopuła szczytowa ma charakter wyrównanego, przebiegającego w kierunku NW–SE grzbietu o długości wierzchowiny ok. 700 m. Jest to boczny grzbiet odbiegający ze zwornika znajdującego się na południowo-wschodnim krańcu szczytowego wypłaszczenia, gdzie łączy się on z głównym grzbietem Karpat. Biegnie on dalej na północ, w kierunku Małej Rawki, opadając najpierw na płytką przełęcz (1254 m n.p.m.), a następnie osiągając szczyt. W głównym grzbiecie sąsiednimi kulminacjami są na południowym zachodzie Krzemieniec oddzielony przełęczą o wysokości 1137 m n.p.m., na południowym wschodzie zaś nienazwany szczyt o wysokości 1123 m n.p.m., za którym wznosi się Wielka Semenowa.

Karpaty (51-54) (węg. Kárpátok; rum. Carpaţi; ukr. Карпати, czes. i słow. Karpaty) – łańcuch górski w środkowej Europie (jeden z największych w tej części świata), ciągnący się łukiem przez terytoria Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii i Serbii. Najwyższy szczyt Gerlach ma wysokość 2655 m n.p.m.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Grzbiet Wielkiej Rawki kulminuje w kilku niewyraźnych wierzchołkach. Najwyższym punktem jest wychodnia piaskowca usytuowana w jego środkowej części, której wysokość wynosi według różnych źródeł 1304 lub 1307 m n.p.m. Kilkadziesiąt metrów od tego miejsca stoi betonowy słup, dawny znak geodezyjny. Na mapach zaznaczany jest jeszcze wierzchołek północno-wschodni (1302 lub 1303 m n.p.m.). Stoki są dość strome, z północno-wschodnich zboczy schodzą niekiedy lawiny. Zachodnie opadają do doliny Górnej Solinki, północno-wschodnie – Rzeczycy, z kolei południowe, należące do zlewiska Morza Czarnego, odwadnia Bystry Potok w zlewni Użu.

Uż (słow. Uh, węg. Ung) - rzeka w dorzeczu Dunaju, przepływająca przez Ukrainę i Słowację. Długość - 126,5 km, z tego 105,3 km na Ukrainie, 21,3 km na Słowacji. Powierzchnia zlewni Użu wynosi 2.643,6 km², z tego 61% na Ukrainie, 39% na Słowacji. We wsi Pinkovce na granicy ukraińsko-słowackiej średni przepływ Użu wynosi 32,3 m³/s.

Tocja alpejska (Tozzia alpina) – gatunek rośliny należący do monotypowego rodzaju tocja. Występuje w górach Europy, głównie w Alpach. W Polsce występuje tylko jej podgatunek – tocja karpacka ( T. alpina subsp. carpatica). Jest rośliną rzadką. Występuje na pojedynczych tylko stanowiskach w Beskidzie Śląskim, Żywieckim, w Bieszczadach i na Babiej Górze. Wbrew swojej nazwie "alpejska", nie występuje w Tatrach.

Wielka Rawka jest najwybitniejszym, czyli odznaczającym się największą minimalną deniwelacją względną, wzniesieniem Bieszczadów Zachodnich. Wynoszącą, przyjmując wysokość szczytu 1307 m n.p.m. i przełęczy Beskid 784 m n.p.m., 523 m wybitność zawdzięcza temu, iż w okolicy nie ma wyższych szczytów, a przełęcz Beskid, względem której oblicza się ten współczynnik, leży stosunkowo nisko. Również wysokości względem den sąsiednich dolin są duże – od 450 (Górna Solinka) do 800 m (Bystry Potok).

Przełęcz Beskid (dla odróżnienia od innych przełęczy o tej samej nazwie zwana "pod Menczyłem") – przełęcz w granicznym paśmie Bieszczadów Zachodnich, między szczytami Wołkowe Berdo (1121 m n.p.m.) i Menczył (1008 m n.p.m.). Wysokość – 785 m n.p.m. Po stronie ukraińskiej z przełęczy spływa potok Łubnia – dopływ Użu.

Niebieski szlak turystyczny biegnący z Białej będącej dzielnicą Rzeszowa do Grybowa, zwany czasem szlakiem granicznym (głównie na odcinkach przygranicznych), jest drugim pod względem długości pieszym szlakiem turystycznym w polskich górach (445 km). Prowadzi przez: Pogórze Dynowskie, Pogórze Przemyskie, Góry Sanocko-Turczańskie, Bieszczady Zachodnie oraz Beskid Niski. Na obszarze dwóch ostatnich z wyżej wymienionych pasm na długich odcinkach przebiega wzdłuż granicy polsko-słowackiej, a pomiędzy Wielką Rawką i Krzemieńcem w Bieszczadach – również polsko-ukraińskiej, jednak nie wykracza poza terytorium Polski. Najwyżej położone miejsce na trasie znajduje się pod wierzchołkiem Krzemienia (ok. 1320 m n.p.m.).

Szczytowe partie góry pokrywa połonina, której dolna granica przebiega wyjątkowo wysoko – od ok. 1200 do ponad 1260 m n.p.m. Spowodowane jest to tym, iż ze względu na strome stoki nie prowadzono tutaj wypasu bydła. Jednak ze względu na brak lasu na szczycie, a także położenie i wyniosłość nad okoliczny teren, Wielka Rawka jest atrakcyjnym miejscem widokowym. Rozciąga się stąd panorama na wszystkie masywy pasma połonin, pasmo graniczne, Bieszczady Wschodnie, Połoninę Równą oraz góry Słowacji, między innymi Wyhorlat.

Połonina Równa (522.21; niekiedy także Połonina Runa; ukr. Полонина Рівна – Połonyna Riwna, węg. Róna havas) – pasmo górskie na ukraińskim Zakarpaciu. Należy do Beskidów Połonińskich w łańcuchu Zewnętrznych Karpat Wschodnich. Geografowie ukraińscy zaliczają Połoninę Równą do Bieszczadów Wschodnich.

Zwornik, punkt zwornikowy – miejsce zbiegu przynajmniej trzech wypukłych form ukształtowania terenu jak: grzbiet, grań, żebro czy też filar. Najczęściej jest to wierzchołek, choć może to być też przełęcz.

Grzbietem Wielkiej Rawki prowadzi żółty łącznikowy szlak turystyczny z Małej Rawki, na zworniku łączący się z niebieskim (szlak Rzeszów – Grybów) wiodącym z Ustrzyk Górnych pasmem granicznym, przez Krzemieniec, aż do Nowego Łupkowa.

Z rzadkich w Polsce gatunków roślin stwierdzono występowanie czeremchy skalnej i tocji karpackiej.

Piesze szlaki turystyczne

Krzemieniec – przełęcz 1137 m n.p.m. – Wielka Rawka – Ustrzyki Górne:

z Krzemieńca 0.55 h (z powrotem 0.45 h)

z Ustrzyk Górnych 3.30 h (↓ 2.00 h)

Mała Rawka – przełęcz 1254 m n.p.m. – Wielka Rawka (0.20 h, ↓ 0.15 h)

Przypisy

www.peaklist.org
↑ Bieszczady i Góry Sanocko-Turczańskie. Mapa turystyczna. Skala 1:75 000. Wydanie trzecie. Warszawa: PPWK SA. ISBN 83-7329-436-8.
Wojciech Krukar: Mapa Bieszczadów wyd. Ruthenus. [dostęp 2009-01-04].
Bieszczady. Mapa turystyczna. Skala 1:75 000. Warszawa: Wyd. Demart, 2007. ISBN 978-83-7440-081-7.
Michał Siwicki: Bieszczady. Mapa turystyczna 1:50 000. Kraków: Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2007/2008. ISBN 978-83-7499-019-6.
↑ Jakub Jagiełło: Krótka wycieczka przez Rawki i Dział. [dostęp 2009-01-04].
Bieszczady Wysokie. Panoramy widokowe, schematy szlaków turystycznych. Piwniczna-Zdrój: Agencja Wydawnicza WiT. ISBN 83-895-80-00-4.
Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.

Linki zewnętrzne

Szlak Przełęcz Wyżniańska – Mała Rawka – Wielka Rawka – Ustrzyki Górne – opis i fotogaleria