Wielki Gatsby (tytuł oryginalny The Great Gatsby) – powieść amerykańskiego pisarza Francisa Scotta Fitzgeralda z 1925 roku.

Historia toczy się na początku lat 20. XX wieku w Nowym Jorku i jego okolicach. Był to okres prosperity gospodarczej, ale także prohibicji, rozwoju zorganizowanej przestępczości i upadku moralności.

Książka początkowo po jej wydaniu nie zyskała popularności, a za życia Fitzgeralda sprzedano nie więcej niż 25 tys. egzemplarzy tej powieści. Zainteresowaniem zaczęła się cieszyć dopiero po ponownym wydaniu w 1953 roku. Obecnie powieść często omawiana jest w amerykańskich liceach.

Bohaterowie powieści

Fabuła

Nick Carraway, absolwent Yale, który walczył w I Wojnie Światowej, wraca do domu w celu rozpoczęcia kariery. Zniecierpliwiony przenosi się do Nowego Jorku. Powieść zaczyna się wczesnym latem 1922 w West Egg, Long Island, gdzie Nick wynajmuje mieszkanie. W posiadłości obok mieszka Gatsby.

Tom i Daisy Buchanan mieszkają nad zatoką w modniejszej dzielnicy, East Egg. Daisy jest kuzynką Nicka a Tom był w tej samej społeczności na Yale. Zapraszają Nicka na obiad do swojej rezydencji, gdzie poznaje on młodą kobietę, Jordan Baker, z którą Daisy chce go umówić na randkę. Podczas obiadu dzwoni telefon i kiedy Tom i Daisy opuszczają pokój, Jordan informuje Nicka ze dzwoniła kochanka Toma z Nowego Jorku.

Myrtle Wilson, kochanka Toma, żyje w części Long Island znanej jako Valley of Ashes, gdzie mąż Myrtle, George Wilson, ma garaż. Na dużym bilbordzie obok widnieje reklama okulisty: duże oczy patrzące przez okulary.

Pewnego dnia Tom proponuje Nickowi spotkanie z państwem Wilson. Potem bierze Nicka i Myrtle do Nowego Jorku na przyjęcie w mieszkaniu, które wynajmuje dla niej. Impreza kończy się nieoczekiwanie gdy Myrtle bezczelnie wykrzykuje imię Daisy, a Tom łamie jej nos uderzając ją w twarz.

Kilka tygodni później Nick jest zaproszony na jedno z wyszukanych przyjęć Gatsbiego. Przychodzi z Jordan i zauważa, że wielu gości nie było zaproszonych i mało wiedzą o tym, kto zorganizował przyjęcie, tworząc plotki o przeszłości Gatsbiego. Nick spotyka Gatsbiego i zauważa, że nie pije on alkoholu i nie uczestniczy w przyjęciu.

W drodze do Nowego Jorku na lunch z Nickiem, Gatsby mówi mu że jest z bogatej rodziny z San Francisco i jest absolwentem Oxfordu. Podczas lunchu Gatsby zapoznaje Nicka ze swoim współpracownikiem, Meyerem Wolfsheim. Nick jest zdumiony i lekko zaniepokojony.

Tego samego popołudnia dowiaduje się, że Gatsby chce od Nicka, by to on zaaranżował spotkanie między nim a Daisy. Gatsby i Daisy byli parą 5 lat temu, ale on nie miał wtedy pieniędzy. Potem został wysłany przez armię zagranicę. Daisy nie chcąc dłużej czekać na niego wyszła za Toma. Po wojnie Gatsby starał się odzyskać Daisy: kupił dom w West Egg i urządzał wystawne przyjęcia mając nadzieję, że ona się pojawi. Jego dom leży dokładnie naprzeciwko jej zatoki.

Gatsby i Daisy spotykają się pierwszy raz od 5 lat i Gatsby próbuje zaimponować jej swoją posiadłością i bogactwem. Daisy jest przepełniona emocjami i ich znajomość zaczyna sie na nowo. Razem z Tomem w końcu idą na jedno z przyjęć Gatsbiego, ktore jej się nie podoba. Gatsby spostrzega, że ich związek nie jest taki jak 5 lat temu.

Tom, Daisy, Gatsby, Nick i Jordan zbierają się razem w domu Daisy. Decydują się pojechać do miasta, żeby uciec od ciepła. Tom, Jordan i Nick biorą samochód Gatsbiego, żółtego Rolls-Royce. Daisy i Gatsby idą do samochodu Toma, niebieskiego coupé. W drodze do miasta Tom zatrzymuje się przy garażu Wilsona żeby zatankować. Wilson jest zrozpaczony i chory, mówi, że jego żona ma romans, chociaż on nie wie z kim. Tom czuje że Myrtle podpatruje ich z okna.

Bohaterowie zmierzają do hotelu, gdzie Tom wypytuje Gatsbiego o jego związek z Daisy. Gatsby domaga się, żeby Daisy opuściła Toma i powiedziała, że nigdy go nie kochała. Daisy nie chce tego zrobić mówiąc, że kiedyś kochała Toma, co szokuje Gatsbiego. Tom oskarża Gatsbiego o przemyt alkoholu i inne nielegalne działania, i Daisy błaga aby wrócili do domu. Gatsby i Daisy wracają razem jego samochodem, a za nimi jedzie reszta osób w samochodzie Toma.

Podczas drogi do domu, koło garażu Wilsona, Myrtle wybiega na ulicę wierząc, że to Tom jedzie w swoim samochodzie, i żółty Rolls-Royce uderza i zabija ją przed zwolnieniem. Gatsby potem mówi Nickowi, że prowadziła Daisy ale on weźmie winę na siebie. Kiedy Tom dociera do garażu Wilsona, jest przerażony śmiercią Myrtle. Uważa, że Gatsby zabił ją w drodze do domu w rozpaczy. Będąc w domu, Tom i Daisy starają się pogodzić z sytuacją. Po bezsennej nocy Nick idzie do domu Gatsbiego, gdzie Gatsby zastanawia się nad swoją niepewną przyszłością z Daisy.

Wilson nie może zaznać spokoju, przekonany że śmierć Myrtle nie była przypadkowa. Chodzi po mieście pytając o żółtego Rolls-Royca. Podczas gdy Gatsby relaksuje się w swoim basenie, Wilson strzela i zabija go a potem popełnia samobójstwo.

Nick ma problemy z organizacją pogrzebu Gatsbiego ego widząc, że pomimo dostatniego życia jakie wiódł, tylko parę osób, głównie partnerzy biznesowi tacy jak Wolfsheim, chce pójść na jego pogrzeb. Daisy nie może przyjechać będąc na wakacjach z Tomem. W końcu tylko Nick, paru służących i ojciec Gatsbiego, Mr. Gatz, są obecni. Mr. Gatz dumnie opowiada Nickowi o swoim synie, który urodził się w ubogiej rodzinie w Północnej Dakocie jako James Gatz i pracował niestrudzenie nad poprawą samego siebie. Nick postawia wrócić na zachód i zerwać znajomość z Jordan Baker. Po tym jak Tom ujawnia, że powiedział Wilsonowi, że żółty samochód był Gatsbiego, Nick traci szacunek do Buchananów. Podaje Tomowi dłoń ostatni raz i udaje się w swoją stronę.

Zobacz też