Wielki Obłok Magellana - Polski Serwis Naukowy

Współrzędne: 052334,53; -69°45'22,10"

Wielki Obłok Magellana – pobliska galaktyka widoczna gołym okiem z południowej półkuli. Jest to galaktyka spiralna późnego typu lub nieregularna, z dyskiem nachylonym pod kątem ok. 40 stopni do sfery niebieskiej, rozciąga się na niebie na obszarze ok. 7×7 stopni kwadratowych. Przybliżona odległość do Wielkiego Obłoku Magellana wynosi ok. 170-180 tys. lat świetlnych, masa galaktyki wynosi 20 mld mas Słońca.

Układ współrzędnych astronomicznych – sferyczny układ współrzędnych stosowanym w astronomii. Umożliwia on jednoznaczne określenie położenia jakiegoś obiektu na sferze niebieskiej przez podanie jego współrzędnych. Zdefiniowanie układu sprowadza się do ustalenia podstawowego koła wielkiego oraz ustalenia punktu na tym kole, od którego liczy się pierwszą współrzędną. Oś układu (tj. prosta prostopadła do koła podstawowego) przecina sferę niebieską w punktach nazwanych biegunami, natomiast południk przechodzący przez punkt początkowy jest nazwany południkiem początkowym.

Ferdynand Magellan (port. Fernão de Magalhães, hiszp. Fernando de Magallanes; ur. wiosną 1480, zm. 27 kwietnia 1521) – żeglarz portugalski w służbie hiszpańskiej, odkrywca i morski podróżnik.

Nazwa galaktyki pochodzi od nazwiska Ferdynanda Magellana, który obserwował obiekt podczas wyprawy dookoła świata w latach 1519-22. Jednak najstarsza zachowana wzmianka o obserwacjach Wielkiego Obłoku Magellana przez mieszkańców półkuli północnej pochodzi z 964 roku od perskiego astronoma Al Sufiego. Obiekt, nazwany przez Arabów Al Bakr (Biały Wół), został zaobserwowany podczas wypraw kupieckich wzdłuż wschodnich wybrzeży Afryki.

Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,3 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.

Arabowie (arab.: عرب `Arab, w pierwotnym znaczeniu: "koczownicy") – grupa ludów pochodzenia semickiego zamieszkująca od czasów starożytnych Półwysep Arabski. Większość Arabów to ludzie biali, choć w Afryce spotkać też można Arabów o negroidalnym wyglądzie.

Wielki Obłok Magellana jest najbliższą niekarłowatą galaktyką, dlatego odgrywa bardzo istotną rolę we współczesnej astronomii. Liczne grupy różnych klas obiektów tworzące tę galaktykę, znajdujące się w pierwszym przybliżeniu w tej samej, stosunkowo niewielkiej odległości, są doskonałym celem badań nad wieloma zagadnieniami astrofizycznymi.

Astronomia (gr. ἀστρονομία Astronomía) – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem). Astronomia, a ściślej jej dział zwany kosmologią, zajmuje się także Wszechświatem jako całością. Nazwa astronomia pochodzi z greki: ἄστρον astron (gwiazda) + νόμος nómos (prawo).

Galaktyki spiralne stanowią 75% jasnych galaktyk nieba. Mają postać dysku z ramionami spiralnymi wychodzącymi ze środka zwanego zgrubieniem centralnym lub jądrem galaktyki. Przy spojrzeniu na dysk "z góry" wyraźnie widać jego spiralną strukturę. Galaktyki spiralne oznaczamy literą S i w zależności od stopnia rozwinięcia ramion dzielimy je na typy a, b, c. Typ Sa ma duże jądro i słabo rozwinięte ramiona. Typ Sc - na odwrót - małe jądro i bardzo silnie rozwinięte ramiona spiralne, typ Sb jest typem przejściowym pomiędzy poprzednimi dwoma. Rozróżniamy galaktyki spiralne z poprzeczką, bez poprzeczki oraz typ pośredni.

W 2011 odkryto, że Wielki Obłok Magellana zawiera gwiazdy które zostały „ukradzione” z sąsiadującej, mniejszej galaktyki znanej jako Mały Obłok Magellana.

Przypisy

Dane według NASA/IPAC Extragalactic Database.
↑ Dane według NASA/IPAC Extragalactic Database pobrane ze strony The STScI Digitized Sky Survey.
↑ Dane według Students for Exploration and Development of Space.
Dane według Wielki Obłok Magellana w bazie SIMBAD (ang.).
Odległość w parsekach = odległość w latach świetlnych / 3,26
Neighbor Galaxy Caught Stealing Stars (ang.). noao.edu, 2011-07-18. [dostęp 2011-07-20].

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Wielki Obłok Magellana

Zobacz też

Obłoki Magellana

LMC X-1

Linki zewnętrzne

LMC w NED (ang.)

LMC w SEDS.org (ang.)

Wielki Obłok Magellana w bazie SIMBAD (ang.) (ang.)

Gołe oko – określenie używane w astronomii dla zaznaczenia, iż jakaś obserwacja jest przeprowadzana bez dodatkowego sprzętu (np. bez teleskopu, lunety itp.). Astronomowie mówią, że np. dana gwiazda jest widoczna „gołym okiem” – można ją dostrzec bez użycia dodatkowych instrumentów, bądź też jest poza możliwością obserwacji „gołym okiem” – nie można jej zobaczyć bez pomocy odpowiedniego sprzętu.

SIMBAD (the Set of Identifications, Measurements, and Bibliography for Astronomical Data) – baza danych obiektów astronomicznych spoza Układu Słonecznego sporządzana przez Centre de Données astronomiques de Strasbourg (CDS) we Francji.