Wielki mistrz - Polski Serwis Naukowy

Wielki mistrz – tytuł nadawany przełożonemu w większości zakonów rycerskich (np. w zakonie templariuszy, zakonie joannitów), naczelnikowi niektórych organizacji religijnych bądź para-religijnych (np. masońskich) oraz przewodniczącemu kapituły niektórych orderów (np. Order Krzyża Ziemi Maryjnej). Wielki mistrz posiadał szerokie kompetencje w sprawach dotyczących zakonu lub bractwa jako całości. Stanowisko wielkiego mistrza było obsadzane w drodze wyboru spośród członków danej organizacji.

Komtur, inaczej komandor - zwierzchnik domu zakonnego w niektórych zakonach rycerskich (np. krzyżacy, joannici, templariusze). Później w państwach tych zakonów — zarządca okręgu, prowincji (komturii), złożonej z 1 lub kilku zamków i przyległego terytorium. W krajach języka niemieckiego komtur jest także oznaczeniem II i III klasy orderowej.

Zakon rycerski – pierwotnie w Kościele katolickim zakon, w skład którego wchodzili zakonnicy (duchowni) oraz bracia-rycerze, czyli rycerze, którzy nie przyjmując święceń, godzili się żyć jak zakonnicy (składali śluby czystości i ubóstwa). Ich głównym zadaniem była nie tylko modlitwa czy kontemplacja, lecz również walka w obronie wiary i ideałów przyjętych w regule zakonnej. Pierwsze zakony rycerskie powstawały na fali krucjat w XI i XII w. Zakony powstałe w tym okresie w Królestwie Jerozolimskim to:

W przypadku zakonów posiadających ogromne obszary ziemskie wielki mistrz stawał się udzielnym władcą tych terenów i, choć zazwyczaj podlegał zwierzchnictwu papieża, w hierarchii społecznej był stawiany na równi ze świeckimi władcami. Wielki mistrz podlegał kontroli tzw. kapituły generalnej, której kompetencje były różne - od doradczych po ustawodawcze (w ramach reguły zakonnej zatwierdzanej przez papiestwo. Niektóre zakony stawiały pewne wymagania osobom ubiegającym się na stanowisko wielkiego mistrza, np. w przypadku joannitów kandydat musiał być urodzony legalnie ze szlachetnych rodziców.

Order (z łac. dosł. zakon) — forma uznania zasług danej osoby lub organizacji. Tradycja orderowa opiera się na dziejach struktur rycerskich lub arystokratycznych, a więc obrzędowość z nią związana wskazuje na realną lub pozorowaną organizację orderu, na czele której stoi Kapituła pod przewodnictwem Wielkiego Mistrza (w Polsce jest nim w przypadku wszystkich orderów Prezydent RP). Potocznie używa się określenia order dla samej odznaki orderowej.

Wolnomularstwo, inaczej masoneria lub sztuka królewska – ponadnarodowy ruch etyczny o swoistych strukturach organizacyjnych (m.in. trójkąty, loże, obediencje), który swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów. Masoneria to także zespół bractw o charakterze elitarnym i dyskretnym. Kolorytu masonerii dodaje wielka liczba legend i spiskowych teorii na jej temat. Nauka badająca historię wolnomularską i idee wolnomularskie nazywa się masonologią.

Wielcy mistrzowie wybranych zakonów:

wielcy mistrzowie zakonu joannitów

wielcy mistrzowie zakonu krzyżackiego

wielcy mistrzowie zakonu lazarytów

wielcy mistrzowie zakonu templariuszy

wielcy mistrzowie zakonu Alcantara

wielcy mistrzowie zakonu Calatrava

wielcy mistrzowie zakonu Santiago

W wolnomularstwie godność ta przysługuje osobie kierującej pracami obiediencji.

Mistrz – tytuł przyznawany osobie, która osiągnęła najwyższy stopień wiedzy lub umiejętności w danej dziedzinie; ciesząca się swoistym autorytetem i będąca wzorem do naśladowania (nauczyciel, guru) dzięki czemu posiada pozycję/stanowisko, które wyróżnia ją spośród ogółu.

Order Krzyża Ziemi Maryjnej (est. Maarjamaa Risti teenetemärk, ang. Order of the Cross of Terra Mariana) – odznaczenie Republiki Estonii nadawane wyłącznie cudzoziemcom.

Zobacz też

mistrz

komtur