Wierzenica - Polski Serwis Naukowy

Zabytkowa karczma przy drodze do Wierzonki

Wierzenica – wieś sołecka w województwie wielkopolskim, powiecie poznańskim, gminie Swarzędz, na prawym brzegu rzeki Głównej.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Historia i zabytki

Pierwsza wzmianka o Wierzenicy pojawiła się w Kodeksie dyplomatycznym Wielkopolski. Wieś została osadzona na prawie średzkim i często zmieniała właścicieli.

Główna - niewielka rzeka na terenie Pojezierza Wielkopolskiego, prawy dopływ Warty. Początek bierze z południowego krańca jeziora Lednica. Początkowo płynie na południe, a nastrępnie skręca na zachód w kierunku Pobiedzisk. W zlewni jeziora znajdują się liczne jeziora, zarówno naturalne jak i sztuczne. Są to począwszy od Lednicy, Jezioro Biezdruchowskie, Jezioro Kowalskie (zaporowe na Głównej). Największym dopływem (prawym) jest Potok spod Tuczna o długości 8,9 km i powierzchni zlewni 72,7 km². Przepływa on przez jeziora Wroczyńskie Duże, Wroczyńskie Małe i Jerzyńskie. W dorzeczu Głównej znajdują się trzy parki krajobrazowe: Lednicki Park Krajobrazowy, Park Krajobrazowy Promno i Park Krajobrazowy Puszcza Zielonka. Końcowy odcinek znajduje się w granicach Poznania, przy ujściu znajduje się część miasta również nazywana Główną.
Sołectwo – współcześnie w Polsce jest to jednostka pomocnicza gminy, charakterystyczna dla obszarów wiejskich. Obszar, zakres działania sołectwa i jego organów określa rada gminy w statucie sołectwa.

We wsi znajdują się zabytkowy drewniany kościół św. Mikołaja, dawny dwór filozofa i założyciela Wyższej Szkoły Rolniczej w podpoznańskim Żabikowie Augusta Cieszkowskiego (częstym gościem był tu Zygmunt Krasiński), zabytkowa karczma, cmentarz z grobem nieznanego żołnierza oraz na wschód od wsi cmentarzysko popielnicowe z epoki brązu, odkryte przez prof. Józefa Kostrzewskiego w 1918 roku. We wsi odkryto również stanowiska kultury pucharów lejkowatych.

Gmina Swarzędz - gmina miejsko-wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie poznańskim.
Dąb szypułkowy (Quercus robur L.) – gatunek typowy dla rodzaju dąb obejmującego drzewa liściaste z rodziny bukowatych (Fagaceae). Występuje w Europie (z wyjątkiem północnej Skandynawii) oraz południowo-wschodniej Azji. W Polsce bardziej pospolity od dębu bezszypułkowego. Ceniony ze względu na wytrzymałe, twarde i trwałe drewno. Jest gatunkiem długowiecznym, żyje ponad 700 lat. Ze względu na okazałe rozmiary jakie osiąga, sprawia majestatyczne wrażenie i dlatego odgrywa istotną rolę w symbolice i dawniej w kultach religijnych. Jest symbolem długowieczności, dostojeństwa i siły. Stare okazy nierzadko chronione są jako pomniki przyrody.

Warunki przyrodnicze i rolnicze

Wierzenica wraz z Janikowem są w gminie Swarzędz miejscem najbardziej wyniesionym i miejscem o największych nachyleniach terenu. Wieś leży na pagórkach morenowych wyniesionych do około 115 m n.p.m.

Przez wieś w wąskiej dolinie przepływa rzeka Główna. Pomiar wykonany we wsi ok. roku 2000 wykazał, że ciek ten ma 4,8 m szerokości i 0,4 m głębokości, wysokość brzegu wynosi ok. 0,6 m. W przeszłości na rzece w Wierzenicy czynny był młyn. Niewielkie zbiorniki wodne w okolicy wsi pełnią funkcję stawów hodowlanych.

Wyższa Szkoła Rolnicza im. Haliny – dawna szkoła wyższa, założona przez Augusta Cieszkowskiego we wsi Żabikowo, która rozpoczęła swoją działalność 21 listopada 1870 roku i była wówczas jedyną wyższą uczelnią na ziemiach polskich pod zaborem pruskim. Dzięki kadrze oraz dorobkowi naukowemu i dydaktycznemu Wyższej Szkoły Rolniczej w Żabikowie powołany został Wydział Rolniczo-Leśny - jeden z pierwszych wydziałów, utworzonej w 1919 roku w Poznaniu, Wszechnicy Piastowskiej, przemianowanej rok później na Uniwersytet Poznański. Oprócz Augusta Cieszkowskiego - inicjatora i fundatora szkoły, związani byli z nią między innymi: Władysław Niegolewski i Roman May. Obecnie zabytkowy budynek dawnej uczelni leży na terenie miasta Luboń, w części zwanej Starym Luboniem.
Wielkopolska Droga św. Jakuba jest odtworzonym w Polsce fragmentem drogi św. Jakuba - europejskiej sieci szlaków pielgrzymich prowadzących do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela w Hiszpanii.

Wierzenica leży w otulinie Puszczy Zielonki. Na Wzgórzu Krasińskiego znajdują się: rząd starych białodrzewów oraz aleja kasztanowcowa. Cztery drzewa na terenie wsi objęte są szczególną ochroną prawną jako pomniki przyrody:

dąb szypułkowy: obwód pierścienia 470, nr w rejestrze 916/295

dąb szypułkowy: obwód pierścienia 580, nr w rejestrze 915/294

dąb szypułkowy: obwód pierścienia 450, nr w rejestrze 914/293

sosna zwyczajna: obwód pierścienia 360, nr w rejestrze 912/292

Okolice Wierzenicy należą w gminie Swarzędz do obszarów z glebami najlepszej jakości, należącymi do klasy III i IV, stąd też największe w gminie areały użytków rolnych - od 500 do 700 ha.

Żabikowo (niem. Zabikowo, 1939–1945 Poggenburg) – północno-zachodnia część Lubonia. Jedna z trzech (obok Starego Lubonia i Lasku) dzielnic miasta, nieposiadająca odrębności administracyjnej, która podobnie jak dwie pozostałe przywoływana jest jedynie do celów statystycznych, a także żyje w świadomości mieszkańców Lubonia.
Związki międzygminne – specyficzne korporacje prawa publicznego tworzone przez samorządy gmin na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591) w drodze porozumień zatwierdzanych następnie uchwałami rad tych gmin, w celu wspólnego wykonywania zadań publicznych. Związek międzygminny ma osobowość prawną. Szczegółowe zasady tworzenia związków międzygminnych zawiera Rozdział 7. Związki i porozumienia międzygminne w.w. ustawy (art. 64-73a).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Owińska – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Czerwonak, położona około 8 km na północ od granic Poznania, licząca 2272 mieszkańców (28.02.2006).

Swarzędz (niem. Schwersenz) - miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie poznańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Swarzędz. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.

August Cieszkowski herbu Dołęga (ur. 12 września 1814 w Suchej, zm. 12 marca 1894 w Wierzenicy) – polski ziemianin, hrabia, działacz i myśliciel społeczny i polityczny, filozof mesjanistyczny, jeden z założycieli Ligi Narodowej Polskiej, współtwórca i prezes Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Był synem ziemianina. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim i w Berlinie. W 1838 obronił doktorat z filozofii w Heidelbergu. Po studiach odbył kilkuletnią podróż po Europie. Odwiedził Francję, Anglię i Włochy. W 1840 powrócił do kraju i gospodarował w Surchowie (powiat Krasnystaw), by w 1843 przenieść się na stałe do Wierzenicy koło Poznania.

Jakub Większy (Starszy), dla odróżnienia od Jakuba Mniejszego (Młodszego) Apostoła, Jakub Pielgrzym lub Jakub z Compostelli, scs. Apostoł Iakow Ziewiediejew (zm. 43 lub 44) – jeden z 12 apostołów Jezusa Chrystusa, syn Zebedeusza i Salome, brat Jana Ewangelisty (Jana Teologa), męczennik, święty Kościoła katolickiego, anglikańskiego, ewangelickiego, ormiańskiego, koptyjskiego i prawosławnego. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.

Epoka brązu – jedna z epok prehistorii, następująca po epoce kamienia, a poprzedzająca epokę żelaza. Epoka ta ma zróżnicowane ramy czasowe, zależne od terenu występowania. Najwcześniej, na Kaukazie i w obszarze Morza Egejskiego, w III tysiącleciu p.n.e., wykształciły się ośrodki, w których opanowano umiejętność obróbki metali. W Egipcie i na Bliskim Wschodzie (Dżemdet Nasr), za początek epoki brązu przyjmuje się umownie rok 3400 p.n.e., w Europie Południowej 2800 p.n.e., w Polsce 2200 p.n.e. Koniec epoki brązu przypada na lata 1000 – 700 p.n.e., kiedy to na Bliskim Wschodzie zaczęły tworzyć się pierwsze państwa i pojawiło się niewolnictwo, a na większości obszarów Europy rozpoczął się stopniowy rozkład wspólnoty pierwotnej.

Wieś (łac. pagus, rus) – jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).

Podział administracyjny Polski 1975-1998 – podział administracyjny obowiązujący od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 (od reformy w 1975 do reformy w 1999). Został wprowadzony ustawą z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. Utworzono 49 województw, zlikwidowano pośredni szczebel administracyjny, czyli powiaty. Województwo warszawskie miało status województwa stołecznego, a województwa łódzkie i krakowskie były tzw. województwami miejskimi. Początkowo Wrocław stanowił jednostkę podziału administracyjnego stopnia wojewódzkiego w obrębie woj. wrocławskiego.