Wiktoryn z Patawii - Polski Serwis Naukowy

Wiktoryn z Patawii lub Wiktoryn Ptujski, łac. Victorinus Petavionensis (ur. ok. 230 w Panonii, zm. ok. 304) - biskup Petawium (Poetavium) w Panonii(obecnie: Ptuj), pierwszy egzegeta łaciński, ojciec Kościoła, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.

Żywot świętego

Wiktoryn Ptujski, z pochodzenia prawdopodobnie Grek, był biskupem Petawium, w drugiej połowie III wieku. Jako jeden z nielicznych tworzył i zginął śmiercią męczeńską podczas okresu prześladowań chrześcijan za panowania Dioklecjana.

Teologię poznał dzięki dziełom najbardziej znanego ojca Kościoła - Orygenesa. Władał niezbyt dobrą łaciną - zdaniem Hieronima: lepiej znał grecki niż łaciński - ale z uwagi na sposób, styl i język pisania, jego dzieła wydają się być dużo bardziej wartościowe niż w rzeczywistości były, o czym świadczy choćby fakt, iż wielu następców posługiwało się później jego przykładem. Charakterystyczna stała się zwłaszcza tak zwana metoda judeo-chrześcijańska wyjaśniająca za pomocą dwóch, trzech słów, sens całej wypowiedzi autora. Wiktoryn w swoich pismach często wyrażał swoje niezadowolenie wobec szerzącej się herezji w Kościele, był wzorem gorliwego chrześcijanina. Pod koniec życia odbył pielgrzymkę do Jerozolimy, gdzie następnie poświęcił bibliotekę założoną przez biskupa Aleksandra.

Wydawnictwo WAM, znane jako: Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy (WAM) (1872-1918, 1935-1994), Wydawnictwo Księży Jezuitów (1918-1935), Wydawnictwo WAM (od 1994) – najstarsze polskie wydawnictwo katolickie, założone w 1872 przez ks. Stanisława Stojałowskiego SJ w Krakowie.
Kult Świętych - w katolicyzmie i prawosławiu szczególny szacunek do osób zbawionych oraz do świętych aniołów, którzy stawiani są za wzór dla wszystkich żyjących. Do świętych można zwracać się z prośbą o wstawiennictwo do Boga.

Dzieła

Do naszych czasów zachowało się niewiele wzmianek na temat jego piśmiennictwa. Są jednak one dowodem bogatej twórczości autora. Wiktorynowi przypisuje się tytuł pierwszego egzegety łacińskiego, ze względu na szczególne tłumaczenie Pisma Świętego. Św. Hieronim wspomina jego liczne dzieła: Komentarze do Ksiąg Rodzaju, Wyjścia, Powtórzonego Prawa, Izajasza, Ezechiela, Habakuka, Kapłańskiej, Pieśni nad pieśniami, Apokalipsy. Niestety, w całości zachowało się jedynie ostatnie dzieło.

Kalendarz juliański – do 1918 a w Grecji aż do 1923. Został zastąpiony przez kalendarz gregoriański, jednak niektóre kościoły wciąż jeszcze posługują się kalendarzem juliańskim.
Księga Kapłańska [Kpł], Trzecia Księga Mojżeszowa [3 Mojż], (hebr. ויקרא (Wajikra) - "zawołał" - od pierwszych słów księgi, gr. Λευιτικόν Leuitikon z Septuaginty, w nawiązaniu do Lewitów) to trzecia księga Pisma Św. (przed nią jest Księga Wyjścia) i Pięcioksięgu, a tym samym Starego Testamentu.

In Apocalypsin (Komentarz Apokalipsy) - powstał po 260 r., od początku dwudziestego stulecia znany jest dzięki opracowaniu Hieronima, który w niektórych miejscach zmienił i uzupełnił oryginał. Rękopiśmienny tekst źródłowy w 1916 r. odkrył w watykańskim archiwum Haussleiter (CSEL, 49). Posłużyła się nim następnie francuska Martina Dulaey pisząc w oparciu o Wiktoryna doktorat z historii Apokalipsy św. Jana. Ten ukazał się w zbiorze Sources chrétiennes. W Komentarzu Wiktoryn posługując się alegorycznym stylem obrazowo przedstawia postać Chrystusa jako Głowy Kościoła i przepowiada przyjście Królestwa Bożego na ziemi. Wiktoryn w ten sposób tłumaczy Apokalipsę świętego Jana dowodząc, iż stanowi ona klucz do rozumienia Biblii.

De fabrica mundi (O stworzeniu świata) - dzieło w którym Wiktoryn ukazuje świat nie jako przypadek (stworzył go przecież Bóg), ale jako konsekwencja fundamentalnego znaczenia liczb, z których najważniejsze miejsce, jego zdaniem zajmują liczby siedem, cztery i sześć. Tekst powstał między 250 a 260 rokiem, przed Komentarzem Apokalipsy.

Adversum omnes haereses (Przeciw wszystkim herezjom) - został rozpoznany i znajduje się według przeważającej opinii krytyków w dodatku do Tertulianowego De praescriptione haereticorum (rozdz.46-53).

Modlitwa za wstawiennictwem świętego (czasem błędnie rozumiana jako modlitwa do świętego) – rodzaj modlitw katolickich, prawosławnych a także części innych wyznań chrześcijańskich, zanoszonych do Boga za pośrednictwem (przyczyną, wstawiennictwem) świętego, często patronów osób modlących się lub uchodzących za szczególnie skutecznych w danych problemach. Występują w wielu wyznaniach.
Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Księga Powtórzonego Prawa [Pwt], Piąta Księga Mojżeszowa [5 Mojż] zamyka Torę, jest piątą księgą Starego Testamentu i Biblii. Nazwa księgi w języku hebrajskim to Dwarim דברים, czyli "słowa", od pierwszego jej wyrazu, w grece (Septuaginta - Δευτερονόμιον) i łacinie (Wulgata) - Deuteronomium, co oznacza "powtórzone prawo". Zawiera sporo nawiązań do poprzednich czterech ksiąg, w tym np. powtórzenie Dekalogu i innych przepisów. W księdze tej umieszczony jest również hymn Mojżesza.

Orygenes (gr. Ὠριγένης, Origenes, ok. 186-254) – jeden z najbardziej płodnych komentatorów Pisma Świętego w epoce patrystycznej. Zajmował się, podobnie jak później Hieronim ze Strydonu (330-420), egzegezą krytyczną oraz literalną; egzegezę alegoryczną doprowadził do szczytu rozwoju[1]. W zasadniczy sposób przyczynił się do ukształtowania tradycji teologicznej Szkoły Aleksandryjskiej. Znany jest również jako twórca, odrzuconej później przez Magisterium, teorii preegzystencji dusz[2]. Był wykształcony filozoficznie; razem z Plotynem studiował u Amoniusza Sakkasa. Jest zaliczany do pisarzy starochrześcijańskich, a także, mimo że niektóre jego teorie były błędne, do Ojców Kościoła.

Miecz – biała broń sieczna, charakteryzująca się prostą głownią, zwykle obosieczną (badacze średniowiecza nie uznają pojęcia miecz jednosieczny odnoszącego się do zakrzywionych mieczy - miecz prosty może być tylko obosieczny - jednosieczne są kord, tasak i szabla) i otwartą rękojeścią. W zależności od typu, miecz trzymany był jedną ręką (większość mieczy) lub dwiema rękami. Do mieczy jednosiecznych zalicza się też japońską broń sieczną typu katana, z zakrzywioną jednosieczną głownią.

Ojcowie Kościoła (łac.) byli to pisarze i teologowie we wczesnym chrześcijaństwie, w epoce, która nastąpiła po Ojcach Apostolskich (Patres apostolici) aż do VIII wieku. Doktryna starożytnych i wczesnośredniowiecznych Ojców Kościoła, a także dział teologii zajmujący się ich nauczaniem, nazywa się patrystyką.

Apokalipsa Świętego Jana [Ap], Księga Objawienia, Objawienie Jana [Obj] (gr. Ἀποκάλυψις Ιωάννου – Objawienie Jana) – jedyna prorocza księga Nowego Testamentu, opisująca zagładę świata i powstanie "Nowego Świata" zanim nastąpi jego koniec i Sąd Ostateczny. Apokalipsa zawiera bardzo liczne odwołania do Starego Testamentu. Tradycja za autora uważa Jana Ewangelistę (choć nie jest to pewne, a eschatologia księgi różni się od eschatologii Ewangelii Jana). Powstanie datuje się na okres prześladowań chrześcijan w Azji Mniejszej (a więc po roku 68) i najprawdopodobniej powstawała w różnych etapach.