Wilczomleczowate - Polski Serwis Naukowy

Zebrane w wierzchotkę cyjatia wilczomlecza migdałolistnego

Wilczomleczowate (Euphorbiaceae Juss.) – rodzina drzew, krzewów, krzewinek, roślin zielnych i sukulentów łodygowych. Zalicza się do niej 218 rodzajów z ponad 5700 gatunkami rosnącymi głównie w tropikach. W Polsce dziko rośnie ok. 20 gatunków.

Malezja (malajski Malaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 27 730 000 (5 września 2008), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców), siedziba rządu w Putrajaya.

Cyjacjum, cyathium – kwiatostan występujący u roślin wilczomleczowatych (Euphorbiales). Utworzony jest przez bezokwiatowe kwiaty męskie i żeńskie. Kwiatostan taki zawiera jeden, centralnie umieszczony kwiat żeński zredukowany do słupka i pięć grup kwiatów męskich zbudowanych wyłącznie z pręcika osadzonego na szypułce. Całość otoczona jest wspólną okrywą kubeczkowatego kształtu, na brzegu której umieszczone są półksiężycowate miodniki. Taki kwiatostan funkcjonuje jak jeden pojedynczy obupłciowy kwiat, czyli jest rodzajem pseudanthium, gdzie rolę powabni odgrywają podsadki. Cyathia zwykle zebrane są w kwiatostany wyższych rzędów, wierzchotki.

Morfologia

Kwiaty silnie zredukowane, często bez okwiatu. Bezokwiatowe kwiaty męskie i żeńskie zebrane są w specyficzne obupłciowe kwiatostany, zwane cyjatiami. Kwiatostan taki zawiera jeden, centralnie umieszczony, jednosłupkowy kwiat żeński i wokół niego liczne jednopręcikowe i bezokwiatowe kwiaty męskie. Cały taki kwiatostan otoczony jest jak gdyby okwiatem złożonym z 5 podsadek. Zwykle wilczomleczowate wytwarzają sok mleczny. U licznych gatunków liście zredukowane, a ich funkcję asymilacyjną przejmuje łodyga.

Okwiat, okrywa kwiatowa (ang. perigon, perianth, łac. perigonium, perianthium) – część kwiatu złożona zwykle z kielicha (kalyx) i korony (corolla), może występować także kieliszek (epikalyx). Okwiat służy ochronie pręcików i słupków, a także jako powabnia u roślin owadopylnych dzięki zapachowi i kolorom, dla zapylających je owadów, ptaków, ssaków i innych zwierząt.

Bukietnicowate (Rafflesiaceae ) – rodzina roślin okrytonasiennych z rzędu malpigiowców. Obejmuje trzy rodzaje liczące ok. 20 gatunków, z czego 15 należy do rodzaju bukietnica (Rafflesia). Przedstawiciele rodziny występują w Azji południowo-wschodniej – na Półwyspie Indochińskim, na wyspach Sumatra, Jawa i Borneo oraz w Filipinach. Bukietnica Arnolda (Rafflesia arnoldii) znana jest jako roślina o największych kwiatach na Ziemi, przez co stanowi atrakcję dla ekoturystów.

Systematyka

Pozycja systematyczna i podział w kladogramie dwuliściennych właściwych wg APweb (2001...)

Rodzina siostrzana dla bukietnicowatych (Rafflesiaceae), zaliczana do obszernego rzędu malpigiowców (Malpighiales) i wraz z nim do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych.

W obrębie rodziny wyróżnia się następujące podrodziny:

Krzew - roślina wieloletnia o zdrewniałej łodydze, czasem także korzeniach, przekraczająca 0,5 m wysokości. Krzewy mają krótki pęd główny, z którego wyrastają równorzędne, rozgałęziające się pędy boczne. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej, która u drzew przechodzi przez system pędowy. W rozwoju krzew powstaje przez rozwój pączków bocznych, znajdujących się u nasady pędu głównego, który zostaje szybko opanowany przez tworzące się liczne pędy boczne i wcześnie zamiera. Krzewy mają korzeń palowy, podobnie jak drzewa.

Wilczomlecz migdałolistny (Euphorbia amygdaloides L.) – gatunek rośliny należący do rodziny wilczomleczowatych. Występuje w Północnej Afryce, w Zachodniej Azji i na Kaukazie oraz w Europie. W Polsce jest dość rzadki, występuje w Górach Świętokrzyskich i w południowej części Lubelszczyzny.

Cheilosioideae K. Wurdack & Petra Hoffmann – dwa rodzaje występujące w Birmie i Malezji,

Acalyphoideae Kosteletzky s. str. – liczne rodzaje, głównie z tropików spośród których najliczniejsze w gatunki są: Acalypha, (430 gatunków), Macaranga (240), Tragia (170), Mallotus (140), Dalechampia (115) i ppClaoxylon (80). Należy tu także rodzaj szczyr (Mercurialis) reprezentowany we florze Europy Środkowej,

Crotonoideae Burmeister – liczne rodzaje, głównie z tropików. Należą tu m.in. Croton (1300 gatunków), Jatropha (175), Manihot (100), Trigonostemon (95), Cnidosculus (75).

Euphorbioideae Burnett – ogromna większość gatunków (2420) należy do jednego rodzaju wilczomlecz Euphorbia i występuje na obszarze pod wpływem klimatu równikowego i umiarkowanego.

Pozycja systematyczna w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Euphorbianae, rząd wilczomleczowce (Euphorbiales Lindl.), rodzina wilczomleczowate (Euphorbiaceae Juss.).

Birma (Myanmar, Mianma, Związek Birmański – Związek Myanmar) – państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej, nad Zatoką Bengalską i Morzem Andamańskim. Graniczy z Bangladeszem, Indiami, Chińską Republiką Ludową, Laosem i Tajlandią. Większe miasta: Rangun, Mandalaj, Basejn.

Drzewa – grupa . Do drzew zalicza się niekiedy rośliny posiadające . Bardziej zawężone definicje wyłączają wieloletnie rośliny o zdrewniałych łodygach, które nie posiadają zdolności przyrostu na grubość i nie tworzą korony ze zdrewniałych rozgałęzień łodygi. Dział botaniki zajmujący się drzewami to dendrologia (gr. δένδρον – drzewo). W Polsce kilkadziesiąt tysięcy najstarszych i najbardziej okazałych drzew podlega ochronie prawnej jako pomniki przyrody.

Przedstawiciele flory Polski

rodzaj: rącznik (Ricinus L.)

rodzaj: szczyr (Mercurialis L.)

rodzaj: wilczomlecz (Euphorbia L.)

Inne (wybór)

rodzaj: kauczukowiec, hewea (Hevea)

rodzaj: maniok (Manihot)

rodzaj: smokrzyn (Sapium Jacq.)

rodzaj: trójskrzyn (Codiaeum)

rodzaj: tung (Aleurites J.R.Forst. & G.Forst.)

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-11-26].
Crescent Bloom: Euphorbiaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-11-26].