Wileński Kościół Ewangelicko-Reformowany

Wileński Kościół Ewangelicko-Reformowany (Jednota Wileńska) – kościół działający na wschodnich terenach II RP - obszarach dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego, dziedzic tradycji Jednoty Litewskiej z XVI wieku.

Geneza

Wileński Kościół Reformowany w II RP wywodził się z istniejącej od XVI wieku Jednoty Litewskiej. Przetrwała ona okres zaboru pruskiego (1795-1807) oraz rosyjskiego (1795-1915), by odnowić swoją działalność w wolnej Polsce i Litwie.

Ustrój i struktura

W odróżnieniu od Jednoty Warszawskiej kościół wileński charakteryzował się ustrojem czysto synodalnym, lokalne gminy pozbawione były samorządności. Oprócz Synodu i Konsystorza działało osobne Kolegium Kuratorów.

Kościół ewangelicko-reformowany w Wilnie (lit. Vilniaus evangelikų reformatų bažnyčia) – świątynia kalwińska znajdująca się w Wilnie przy ul. Zawalnej 20 (Pylimo), zbudowany w I połowie XIX wieku.
Województwo białostockie w latach 1946-1975 obejmowało obszar obecnego województwa podlaskiego oraz fragment warmińsko-mazurskiego. Powierzchnia województwa wynosiła do 1950 r. 23 201 km², później zmniejszona została do 23 153 km². Ludność białostockiego wyniosła: w 1946 r. ok. 941 000, a w 1970 ok. 1 176 000 mieszkańców.

Skład konsystorza w Wilnie obejmował:

świeckiego przewodniczącego (przez całe dwudziestolecie Bronisław Herman-Iżycki)

duchownego wiceprezydenta (z urzędu superintendent generalny)

3 osoby świeckie (Marcin Reczyński, Józef Mackiewicz, Roman Tórczyński)

3 osoby duchowne (Paweł Dilis, Aleksander Piasecki, Jan Kurnatowski)

W obręb Kolegium Kuratorów, nadzorującego i kontrolującego działalność Konsystorza, wchodzili duchowni oraz kuratorzy wybrani przez Synod na okres całego życia.

Bronisław Antoni Iżycki-Herman herbu Gozdawa (ur. 18 sierpnia 1865 w Słobodzie koło Bobrujska, zm. 11 kwietnia 1947 w Giżycku) - polski działacz społeczny, wileński radny, członek i prezes Konsystorza Ewangelicko-Reformowanego w Wilnie.
Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Duchownymi przywódcami wileńskiej wspólnoty reformowanej w II RP byli ks. Michał Jastrzębski (1925-38) oraz Konstanty Kurnatowski (1938-40).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Kazimierz Ostachiewicz (ur. 4 maja 1883 w Podledowie koło Tomaszowa Mazowieckiego, zm. 6 kwietnia 1952 w Warszawie) – polski duchowny ewangelicko-reformowany, superintendent generalny Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP po II wojnie światowej.

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

Michał Józef Jastrzębski (ur. 29 września 1859 w Izabelinie, zm. 16 czerwca 1938 w Wilnie) – polski duchowny ewangelicko-reformowany, superintendent Jednoty Wileńskiej (1902–1938).

Żmudź (łac. Samogitia, żmudz. Žemaitėjė, lit. Žemaitija) – jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy. Dawna jednostka podziału terytorialnego (starostwo równoważne województwu) Rzeczypospolitej Obojga Narodów, jako Księstwo żmudzkie należące do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Od 1918 r. część Litwy.

Wielkie Księstwo Litewskie (WKL, lit. Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė, białorus. Вялікае Княства Літоўскае/Wialikaje Kniastwa Litoŭskaje, ukr. Велике Князівство Литовське/Wełyke Kniaziwstwo Łytowśke, ros. Великое Княжество Литовское/Wielikoje Kniażestwo Litowskoje, rus. Великое князство Литовское, Руское, Жомойтское и иных, łac. Magnus Ducatus Lituaniae) – państwo obejmujące ziemie (od morza do morza, od Bałtyku po Morze Czarne) dzisiejszej Litwy, Białorusi, północno-wschodniej Polski i większej części Ukrainy, zachodnich kresów Rosji od XIII w. do 1795.

Kościół Ewangelicko-Reformowany w RP – chrześcijański kościół protestancki w Polsce, posiadający ponad 3.500 wiernych, należący do kościołów kalwińskich, wywodzących się z reformacji szwajcarskiej. Kościół należy do Polskiej Rady Ekumenicznej i Światowej Wspólnoty Kościołów Reformowanych. Wydawane jest od 1926 r. czasopismo "Jednota". Zwierzchnikiem Kościoła jest Prezes Konsystorza, Paweł Wolski-Brodziński. Biskupem Kościoła jest ks. Marek Izdebski.

Białystok (białorus. Беласток, ros. Белосток, lit. Balstogė, esp. Bjalistoko, jid. ביאַליסטאָק) – miasto wojewódzkie w północno-wschodniej Polsce, w Nizinie Północnopodlaskiej leżące nad rzeką Białą. Jest miastem na prawach powiatu, stolicą województwa podlaskiego i siedzibą władz ziemskiego powiatu białostockiego.