Wilfrid Laurier - Polski Serwis Naukowy

Wilfrid Laurier

Wilfrid Laurier (20 listopada 1841 – 17 lutego 1919) – pierwszy frankofon na stanowisku premiera Kanady. Sprawował władzę w latach 1896 – 1911 z ramienia partii liberalnej. Uznawany za jednego z najwybitniejszych mężów stanu Kanady. Był twórcą tradycyjnych kanadyjskich norm politycznych i społecznych, opierających się na umiarkowaniu i kompromisie.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Prowincja — w Kanadzie to (obok terytorium) podstawowa jednostka administracyjna i polityczna w federacyjnej strukturze administracyjnej i politycznej Kanady.

Urodzony w St. Lin w Quebecu, Laurier ukończył wydział prawa Uniwersytetu McGill w Montrealu. W młodości był członkiem radykalnego frankofońskiego ruchu rouge. Później wstąpił do Partii Liberalnej. W 1874 po raz pierwszy wybrany został do Izby Gmin Parlamentu Kanady. Wkrótce wysunął się na czoło partii, budując jej popularność. W 1886 doprowadził Partię Liberalną do zwycięstwa. Jego partia utrzymała władzę w czterech kolejnych parlamentach. Pierwszym jego posunięciem jako nowego premiera było kompromisowe rozwiązanie kryzysu szkolnego w Manitobie, czym zjednał sobie katolicką i frankofońską mniejszość. Tym samym zapoczątkował typową dla kanadyjskiej kultury politycznej skłonność do łagodzenia konfliktów etnicznych i kulturowych. W polityce międzynarodowej dążył do uwolnienia się Kanady spod wpływów brytyjskich. Spowodował polityczne i gospodarcze zbliżenie z USA. Zapoczątkował w ten sposób powolny proces odchodzenia Kanady z brytyjskiej strefy wpływów w kierunku polityki "kontynentalizmu".

Kryzys szkolny w Manitobie (ang. Manitoba Schools Question) - kontrowersja na temat używania języka francuskiego w szkołach w Manitobie jak i finansowania katolickiego systemu oświaty z funduszy publicznych.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

W czasie sprawowania rządów przez Lauriera Kanada weszła w okres intensywnej industrializacji i kapitalizacji, szybko stając się jedną z przodujących gospodarek świata. W okresie sprawowania władzy przez liberałów sukcesem zakończył się projekt budowy Kolei Transkanadyjskiej.

Terytoria Północno-Zachodnie (ang. Northwest Territories lub NWT, fr. Territoires du Nord-Ouest) – terytorium Kanady leżące w środkowej części północnych obszarów Kanady. NWT graniczy z terytoriami Jukon na zachodzie i Nunavut na wschodzie oraz z prowincjami: Kolumbia Brytyjska, Alberta i Saskatchewan. Północną granicą terytorium są wybrzeża Morza Arktycznego. W skład terytorium wchodzi także szereg wysp, w tym część wyspy Wiktorii, Wyspa Banksa i wiele pomniejszych. Teoretycznie też należy do niego trójkąt zawarty pomiędzy południkami, z wierzchołkiem na biegunie północnym.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Laurier wprowadził do Konfederacji dwie nowe prowincje – Saskatchewan i Albertę oraz jedno terytorium – Yukon, wydzielone z Terytoriów Północno-Zachodnich.
Laurier utracił fotel premiera w wyniku wyborów z 1911. Bezpośrednim powodem była kontrowersja w związku z porozumieniami handlowymi pomiędzy Kanadą a USA, faworyzującymi sektor rolniczy, a zaniedbującymi handel i przemysł.
Po przegranych wyborach Laurier pozostał czołowym politykiem opozycji. Był przeciwny udziałowi Kanady w I wojnie światowej. Jego stanowisko doprowadziło w 1917 do kryzysu mobilizacyjnego w 1917.
Uniwersytet McGill (ang. McGill University) - anglojęzyczny uniwersytet w Montrealu, w Kanadzie. Założony w 1821 roku, w 2002 miał 30 580 studentów. Dzięki inicjatywom uniwersytetu powstały futbol kanadyjski i futbol amerykański.

Quebec, Québec – prowincja Kanady. Quebec jest największą prowincją w Kanadzie pod względem powierzchni, a jeśli chodzi o liczbę ludności ustępuje jedynie Ontario. Na zachodzie graniczy z Ontario, na północy przez Zatokę Hudsona z terytorium Nunavut, na wschodzie z kontynentalną częścią Nowej Fundlandii i Labradoru oraz z Nowym Brunszwikiem. Od południa graniczy ze stanami USA: Nowy Jork, New Hampshire, Vermont i Maine. Największym miastem prowincji jest Montreal. Inne duże miasta: Québec (stolica prowincji), Trois-Rivières, Sherbrooke i Drummondville.

Wilfrid Laurier jest autorem określenia Splendid Isolation (tj. wspaniałe odosobnienie) opisującego prowadzoną z sukcesami przez Brytyjczyków politykę izolacjonizmu.
Sir Wilfrid Laurier zmarł 17 lutego 1919. Został pochowany na Notre Dame Cemetery w Ottawa.
Linki zewnętrzne

Biografia w Dictionary of Canadian Biography Online (ang.)

Biografia w Dictionnaire biographique du Canada en ligne (fr.)