Wilhelm Kritzinger - Polski Serwis Naukowy

Friedrich Kritzinger

Wilhelm Kritzinger (ur. 14 kwietnia 1890, zm. 25 kwietnia 1947) – w czasie III Rzeszy sekretarz stanu w Kancelarii Rzeszy.

Urodził się w Grünfier w powiecie noteckim. Skończył prawo. W czasie I wojny światowej służył na froncie. Doszedł do stopnia podporucznika. W latach 1918-1920 przebywał we francuskiej niewoli. Po powrocie do Niemiec w 1921 został asesorem, a potem rozpoczął pracę w Ministerstwie Sprawiedliwości. Od 1930 radca ministerialny. W 1934 Kritzinger był zaangażowany w pracę nad ustawą legalizującą tzw. „Noc długich noży” z 30 czerwca 1934.

Holocaust (‘całopalenie’) – termin pochodzący z kościelnej łaciny: słowo holocaustum jest adaptacją greckiego holókauston, rodzaj nijaki imiesłowu holókaustos (‘spalony w całości’), od czasownika holo-kautóo (‘spalam ofiarę w całości’) – spolszczenie: Holokaust. Słowo holocaust (termin religijny) pierwotnie oznaczało tylko ofiarę całopalną i w tym znaczeniu może być stosowane również dziś, przedmiotem tego artykułu jest jednak nowsze, obecnie najpowszechniejsze znaczenie tego słowa (w tym znaczeniu, jako nazwa własna, słowo Holocaust/Holokaust pisane jest wielką literą) – prześladowania i zagłada milionów Żydów przez władze III Rzeszy oraz jej sojuszników w okresie II wojny światowej.

Noc długich noży (niem. Nacht der langen Messer) – przeprowadzona w nocy z 29 na 30 czerwca 1934 akcja schwytania i wymordowania przeciwników Adolfa Hitlera wewnątrz ruchu narodowosocjalistycznego. Tej nocy SS i wojsko zajęły główną siedzibę dowództwa SA i aresztowały jego dowódcę Ernsta Röhma. Według oficjalnych danych zabitych zostało 77 osób, choć przypuszcza się, że naprawdę zamordowano około 400. Pretekstem do podjęcia tych działań miał być rzekomo planowany przez nich zamach stanu.

Od 1938 z powodów sporów kompetencyjnych z Gestapo dotyczących „aresztu prewencyjnego” na własną prośbę został przeniesiony na stanowisko dyrektora ministerialnego i kierownika wydziału do Kancelarii Rzeszy. Dopiero wówczas wstąpił do NSDAP.

Na przełomie lat 1939 i 1940 brał udział w przygotowywaniu rozporządzeń przeciwko „szkodnikom narodu” i w 11. rozporządzenia do ustawy o obywatelach Rzeszy, które stało się podstawą do grabieży mienia niemieckich Żydów przed deportacją. 20 stycznia 1942 uczestniczył w konferencji w Wannsee i był jej najstarszym uczestnikiem. Jako jedyny z zebranych wyrażał wątpliwości co do projektu „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”, jako że Hitler zapewnił go, że tak drastyczne środki nie będą zastosowane. Heydrich odpowiedział, że Hitler oficjalnie nie popiera takiej polityki, jednak podjęta w sekrecie decyzja wymordowania Żydów obliguje go do poparcia tego projektu nawet bez pisemnego rozkazu Hitlera.

Gestapo (niem. Geheime Staatspolizei, Tajna Policja Państwowa) – tajna policja utworzona w nazistowskich Niemczech 26 kwietnia 1933, która w sposób bezwzględny zwalczała wszelkie przejawy oporu, rozwiązana wraz z upadkiem III Rzeszy w 1945 roku.

Konferencja w Wannsee. 20 stycznia 1942 roku w willi przy Großer Wannsee 56/58 w Berlinie zebrali się prominenci hitlerowskiej służby państwowej, którym przewodził Reinhard Heydrich. Tematem narady było praktyczne Rozwiązanie Kwestii Żydowskiej, jak eufemistycznie określano planowane ludobójstwo.

W listopadzie 1942 roku został sekretarzem w Kancelarii Rzeszy, odpowiedzialny za jej wszystkich pięć wydziałów. Na przełomie 1942 i 1943 dalej pracował przy projektowaniu prawa mającego pozbawić Żydów kolejnych praw.

W kwietniu 1945 Wilhelm Kritzinger uciekł z Berlina. W rządzie Dönitza w Flensburgu był sekretarzem stanu. Po zakończeniu wojny był internowany w Bruchsal. W kwietniu 1946 został zwolniony i osiem miesięcy później ponownie aresztowany. Podczas przesłuchania na procesie w Norymberdze mówił o wstydzie z powodu nazistowskich zbrodni. Został zwolniony w październiku 1946 roku na krótko przed śmiercią.

Adolf Hitler (ur. 20 kwietnia 1889 w Braunau am Inn, zm. 30 kwietnia 1945 w Berlinie) – polityk niemiecki, malarz, kanclerz Niemiec od 1933, führer i kanclerz Rzeszy od 1934, przywódca Narodowo-Socjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP), ideolog niemieckiej odmiany faszyzmu zwanej od jego nazwiska hitleryzmem, narodowym socjalizmem lub nazizmem – od niemieckiej nazwy partii (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei), twórca i dyktator III Rzeszy niemieckiej, zbrodniarz wojenny, odpowiedzialny za zbrodnie przeciw ludzkości.