Wilhelmine Herzlieb - Polski Serwis Naukowy

Wilhelmine Herzlieb

Christiane Friederike Wilhelmine Herzlieb (ur. 22 maja 1789 w Sulechowie (niem. Züllichau); zm. 10 lipca 1865 w Zgorzelcu) (również znana jako Minna lub Minchen), jedna z postaci kobiecych w życiu Goethego, osierocona w dzieciństwie, wychowywała się w domu znanego wydawcy i księgarza Frommanna od 9. roku życia w Jenie.

Superintendent - (łac. superintendentus – ‘nadzorca’) – duchowny protestancki sprawujący władzę nadzorczą w stosunku do pastorów określonego obszaru – superintendentury. Ze względu na rangę i obowiązki oraz ze względu na wielkość podlegającego mu terytorium tytuł superintendenta stanowi odpowiednik tytułu rzymskokatolickiego biskupa diecezjalnego lub dziekana, kierującego dekanatem.

Carl Friedrich Ernst Frommann (ur. 14 września 1765 w Jenie; zm. 12 czerwca 1837 tamże) był znanym niemieckim wydawcą i księgarzem w Jenie. Wydawnictwo naukowe Frommann, istniejące od roku 1727, po całkowitym zniszczeniu w czasie bombardowania Stuttgartu w 1943 r. reaktywowane i przejęte przez małżeństwo Günther i Eva Holzboog w 1955 r. obecnie działa jako Wydawnictwo frommann-holzboog z siedzibą w Stuttgart-Bad Cannstatt (Niemcy).

Jej ojciec Christian Friedrich Karl Herzlieb był Superintendentem (pastorem kierującym obwodem) w kościele ewangelickim. Matka - Christiane z domu Wesenberg. Brat - Karl Christian. Przystojna panna otoczona gronem wielbicieli, do których należeli pisarz Zacharias Werner i także sekretarz Goethego Friedrich Wilhelm Riemer, wyszła za mąż dopiero po trzydziestce. Jej mężem był prawnik, profesor uniwersytetu w Jenie Karl Wilhelm Walch. Pożycie małżeńskie nie było szczęśliwe. Ostatni rok życia spędziła w zakładzie psychiatrycznym w Zgorzelcu, gdzie zmarła w wieku 76 lat, pochowana na cmentarzu Städtischer Friedhof tamże.

Sulechów (niem. Züllichau) – miasto w woj. lubuskim, w powiecie zielonogórskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sulechów. Wchodzi w skład Lubuskiego Trójmiasta. W latach 1950-1998 miasto administracyjnie należało do woj. zielonogórskiego.

Sonet – kunsztowna kompozycja poetyckiego utworu literackiego, która złożona jest z 14 wersów zgrupowanych w dwóch czterowierszach (tetrastychach), rymowanych zwykle abba abba i dwóch trójwierszach (tercynach). Pierwsza zwrotka zwykle opisuje temat, druga odnosi go do podmiotu wiersza, a tercyny zawierają refleksję na jego temat.

W wieku 18 lat (1807 r.) poznała Goethego, który który był nią zauroczony, co znalazło wyraz w licznych sonetach, na przykład Lieb Kind!, Mein artig Herz!. Niespełniona namiętność Goethego znalazła odzwierciedlenie w powieści Powinowactwo z wyboru (Die Wahlverwandtschaften 1809), w której postać Otylii jest wzorowana jakoby na uwielbianej Minne, lecz nie w pełnym zakresie. Wiele cech jej osobowości, jednak artystycznie przetworzonych, zostało przypisanych Otylii.

Johann Wolfgang von Goethe [ˈjo:han ˈvɔlfɡaŋ fɔn ˈɡø:tə] (ur. 28 sierpnia 1749 we Frankfurcie nad Menem, zm. 22 marca 1832 w Weimarze) – najwybitniejszy niemiecki poeta okresu romantyzmu i jeden z najbardziej znaczących w skali światowej, dramaturg, prozaik, uczony, polityk, wolnomularz.

Friedrich Wilhelm Riemer, pseud. Silvio Romano, (ur. 19 kwietnia 1774 w Kłodzku, zm. 19 grudnia 1845 w Weimarze) – niemiecki bibliotekarz, profesor filologii germańskiej; nauczyciel domowy Wilhelma von Humboldta i Johanna Wolfganga von Goethego, a później wydawca jego dzieł; uwieczniony przez Manna w Lotcie z Weimaru.

Bibliografia

August Hesse: Minchen Herzlieb. Carl Habel, Berlin 1878.

Karl Theodor Gaedertz: Goethes Minchen. 2. wydanie. C. Ed. Müller, Bremen 1889.

Günther H. Wahnes (Hrsg.): Freundliches Begegnen: Goethe, Minchen Herzlieb und das Frommannsche Haus. Fr. Frommanns, Stuttgart 1927.

Ilse-Marie Bartin: Auf den Spuren von Goethes Minchen: Das unerfüllte Leben der Wilhelmine Herzlich-Walch. BIS, Oldenburg 1995.

Linki zewnętrzne

(niem.) Biografia

(niem.) Twórczość Goethego, portret Wilhelminy

(niem.) Wilhelmine w dziełach Goethego

Przypisy

Dane osobowe
Meyers Großes Konversations-Lexikon, tom 9. Leipzig 1907, S. 252
Nie mylić z osobą Ottilie von Goethe, od 1817 r. synową Goethego