Wilkowo - powiat kętrzyński - Polski Serwis Naukowy

Wilkowo (niem. Wilkendorf) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, w gminie Kętrzyn.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

Wieś położona jest przy drodze wojewódzkiej 591 Kętrzyn – Mrągowo.

Historia

Wieś została lokowana w 1369 r. przez wielkiego mistrza krzyżackiego Winricha von Kniprode na 12 włókach. Osadnicy na 15 lat zwolnieni byli z opłat czynszowych. Wieś w 1426 r. powiększona została do 24 włók. We wsi było też na oddzielnych włókach pięć służb rycerskich.

Giżycko (niem. Lötzen, pol. (dawniej) Łuczany, Lec, prus. Lēcai) – miasto i gmina miejska w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim położone na Mazurach. Do 1975 roku miasto administracyjnie należało do województwa olsztyńskiego, a po zmianach w podziale administracyjnym miasto przyłączono do województwa suwalskiego.

Kaplica (łac. cappa zdrobniale capella kapliczka) – niewielka chrześcijańska budowla sakralna, wolno stojąca lub połączona z większym obiektem architektonicznym; wydzielone pomieszczenie z ołtarzem lub boczna część kościoła tworząca odrębną całość, w której znajduje się ołtarz.

Epizod z wojny trzynastoletniej

W czasie wojny trzynastoletniej w 1454 r. chłopi z Wilkowa wzięli czynny udział w zdobyciu zamku krzyżackiego w Kętrzynie. Pochwycony został prokurator krzyżacki Wolfgang Sauer. Skazano go na śmierć poprzez "sąd boży". Na zamarzniętym stawie młyńskim wykuto wielki przerębel. W poprzek przerębla położono pień drzewa, który polano wodą. Sauer miał przedostać się na drugą stronę przerębla po pniu drzewa. Gdyby przeszedł, zostałby uwolniony. Jednak poślizgnął się i wpadł do lodowatej wody. Został po nim pływający kapelusz.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Karolewo (niem. Carlshof) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, w gminie Kętrzyn, prawie na przedmieściu Kętrzyna, przy drodze Kętrzyn-Giżycko. Wieś powstała pod koniec XIX wieku jako osada robotnicza.

Rozruchy chłopskie rozwijały się na terenie wschodniej części Mazur. W 1455 r. spalono zamek w Giżycku, a chłopi i szlachta pruska oblegali zamek w Rynie. Jednak 30 stycznia 1456 r. oblegających Ryn rozbiły wojska krzyżackie. W październiku 1460 r. wojska zakonne zdobyły Welawę i poddały się im Bartoszyce. Od lipca 1461 r. Krzyżacy oblegali Sępopol, który zdobyli w październiku. Kętrzyn i Frydląd poddały się w listopadzie 1461 r.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Kapelan – duchowny w Kościele rzymskokatolickim, prawosławnym, greckokatolickim, anglikańskim i ewangelickim, spełniający funkcje liturgiczne przy kaplicy zakonnej, szpitalnej lub przydzielony przez władzę kościelną do obsługi duszpasterskiej pewnej grupy osób lub środowisk (np. kapelan wojskowy, więzienny, szpitalny, uczelniany). Kapelanem nazywany bywa także duchowny diecezjalny bądź zakonny pomagający biskupowi przy czynnościach biskupich i będący jego sekretarzem.

Parafia w Wilkowie

Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Wilkowie należy do dekanatu Kętrzyn I

W Wilkowie przed reformacją nie było kościoła w strukturze sieci parafialnej biskupstwa warmińskiego. Kaplicę w Wilkowie obsługiwał krzyżacki kapelan z zamku w Kętrzynie. Po wcześniejszych rozruchach nie chciano tam przyjąć zamkowego kapelana. W dniu 18 października 1490 r. wielki mistrz krzyżacki Jan Tieffenn napisał list do biskupa warmińskiego Łukasza Watzenrode, aby ten zechciał skierować do obsługi kaplicy w Wilkowie kapłana z kościoła św. Jerzego w Kętrzynie.

Parafia (z łac. parochia), probostwo – podstawowa jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego i wielu innych wyznań chrześcijańskich. Według koncepcji teologicznych to przede wszystkim określona wspólnota wiernych. Zwierzchnikiem parafii jest proboszcz, któremu mogą pomagać inni księża wikariusze, oraz kapelani czy rezydenci. Centralnym ośrodkiem życia parafii jest kościół parafialny (farny).

Bezławki niem. Bäslack – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, w gminie Reszel nad rzeką Dajna; ok. 12 km na południowy zachód od Kętrzyna.

Pod koniec XIX wieku w Wilkowie wybudowano nowy kościół, który obsługiwali kapłani ze Świętej Lipki. W Wilkowie dnia 24 maja 1937 r. utworzono samodzielną parafię katolicką. Obecnie do parafii w Wilkowie należy kościół filialny w Bezławkach.

Szkoła

Po II wojnie światowej szkoła w Wilkowie została ponownie uruchomiona w listopadzie 1947. W roku tym była to szkoła trzyklasowa z 50 uczniami. Szkoła powstała z inicjatywy Czesławy Jasińskiej.

Mazury (dawn. Mazowsze Północne, Mazowsze Pruskie, Mazury Pruskie, niem. Masuren) – kraina historyczno-etnograficzna w Polsce północno-wschodniej. Geograficznie jest częścią Pojezierza Mazurskiego i Pojezierza Iławskiego, administracyjnie wchodzi w skład województwa warmińsko-mazurskiego.

Wieś (łac. pagus, rus) – jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).

W latach dziewiędziesiątych XXw. szkoła przeniosiona została do nowego budynku z halą sportową. Po ostatniej reformie oświaty ośmioklasowa szkoła podstawowa przekształcona została w szkołę sześcioklasową, a dzieci dowożono do Gimnazjum w Karolewie. W celu uniknięcia zbędnych przewozów dzieci i właściwego wykorzystania pomieszczeń szkoły w Wilkowie powstał Zespół Szkół im. Mikołaja Kopernika. W budynku funkcjonuje gimnazjum, szkoła podstawa, grupa przedszkolna oraz stołówka. Dyrektorem całości jest Jarosław Charkot.

Mikołaj Kopernik (łac. Nicolaus Copernicus Torinensis lub Thorunensis lub Torunensis, niem. Nikolaus Kopernikus; ur. 19 lutego 1473 w Toruniu, zm. 24 maja 1543 we Fromborku) – astronom, matematyk, prawnik, ekonomista, strateg, lekarz, astrolog, tłumacz, kanclerz kapituły warmińskiej od 1511, kanonik warmiński, scholastyk wrocławski.

Podział administracyjny Polski 1975-1998 – podział administracyjny obowiązujący od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 (od reformy w 1975 do reformy w 1999). Został wprowadzony ustawą z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. Utworzono 49 województw, zlikwidowano pośredni szczebel administracyjny, czyli powiaty. Województwo warszawskie miało status województwa stołecznego, a województwa łódzkie i krakowskie były tzw. województwami miejskimi. Początkowo Wrocław stanowił jednostkę podziału administracyjnego stopnia wojewódzkiego w obrębie woj. wrocławskiego.

Demografia

W roku 2000 we wsi mieszkało 248 osób.

Bibliografia

Zofia Licharewa,"Kętrzyn. Z dziejów miasta i powiatu", wyd. "Pojezierze", Olsztyn 1962. (str. 92-93)

"Kętrzyn z dziejów miasta i okolic" (str. 238-239), wyd. "Pojezierze", Olsztyn 1978.

Zobacz też

Wilkowo