William Bligh - Polski Serwis Naukowy

William Bligh (ur. 9 września 1754 w Plymouth, zm. 7 grudnia 1817 w Londynie) – oficer marynarki brytyjskiej, dowódca okrętu HMS „Bounty”, Gubernator Nowej Południowej Walii.

Urodził się w Plymouth w południowo-zachodniej Anglii. W 1776 został wybrany przez Jamesa Cooka na członka załogi, która uczestniczyła w jego trzeciej i ostatniej podróży.

W 1781 w Onchan na wyspie Man poślubił Elizabeth Betham, której ojciec stacjonował w Douglas.

Niewolnictwo – zjawisko społeczne, którego istotą jest stosunek zależności, polegający na tym, iż pewna grupa ludzi (niewolnicy) stanowi przedmiot własności innych osób, grup ludzi (rodzina, plemię itd.), lub instytucji (państwo, świątynia itp.), którzy mogą nimi swobodnie rozporządzać.

Mapa (z łac. mappa – obrus) – uogólniony obraz powierzchni Ziemi lub jej części (także nieba lub planety czy innego ciała niebieskiego), wykonywany na płaszczyźnie, w skali, według zasad odwzorowania kartograficznego, przy użyciu umownych znaków graficznych. Mapa stanowi podstawowe narzędzie badań i prezentacji wyników w historii, geografii i geodezji. Najstarszą znaną mapą jest mapa na ścianie w anatolijskiej osadzie Çatalhöyük.

Bunt na Bounty

W 1787 objął dowództwo nad statkiem HMS Bounty, którym udał się najpierw na Tahiti, aby zdobyć sadzonki drzewa chlebowego, mającego służyć jako pokarm dla niewolników w koloniach brytyjskich na Karaibach. Krótko po wypłynięciu z Tahiti na okręcie wybuchł bunt, któremu przewodził Fletcher Christian. Buntownicy zaopatrzyli Bligha i 18 wiernych mu członków załogi tylko w szalupę, małe zapasy żywności, sekstant, zegarek kieszonkowy, natomiast mapy i kompas zatrzymali dla siebie. Najbliższym punktem, do którego mogli dotrzeć wierni Koronie Brytyjskiej marynarze był Timor należący wtedy do Holendrów.

Chlebowiec (Artocarpus J. R. Forst. & G. Forst.) – rodzaj roślin obejmujący około 40 gatunków z rodziny morwowatych. Chlebowce pochodzą z tropikalnej Azji i dostarczają jadalnych owoców.

Karaiby (Wyspy Karaibskie; dawniej: Indie Zachodnie) – rejon pomiędzy kontynentami Ameryk. Nazwa pochodzi od Indian nazywanych Karaibami (Carib, Caraïbes), którzy niegdyś zamieszkiwali część Karaibów określaną dziś jako Małe Antyle.

Wcześniej jednak załoga szalupy przeżyła ciężkie chwile. Najpierw dopłynęła do Tofoa (archipelag Tonga), aby zdobyć niezbędne zapasy. Została tam zaatakowana przez tubylców (w czasie walk zginął jeden z członków załogi). Po ucieczce z Tofoa Bligh nie zatrzymywał się na kolejnych mijanych wyspach (Fidżi), gdyż wiadomo było, że ich mieszkańcy są kanibalami, a marynarze nie mieli żadnej broni.

Horatio Nelson (ur. 29 września 1758 w miejscowości Burnham Thorpe w hrabstwie Norfolk, zm. 21 października 1805, na pokładzie HMS Victory, koło przylądka Trafalgar) – admirał angielski, wicehrabia, książę Brontu. Najsłynniejszy admirał w historii floty brytyjskiej, który dwukrotnie pokonał flotę Francji.

Tasmania - wyspa u południowo-wschodnich wybrzeży kontynentu australijskiego, a zarazem najmniejszy stan Australii. W skład stanu Tasmania wchodzą też mniejsze wyspy w Cieśninie Bassa oraz wyspa Macquarie (w południowej części Oceanu Indyjskiego).

Bligh posiadał jednak znakomite umiejętności nawigacyjne. Dzięki nim dokonał rzeczy prawie niemożliwej, pokonując 6701 km i docierając do Timoru po 48 dniach podróży, bez dalszych ofiar śmiertelnych.

Dalsza służba

Później Bligh służył pod komendą Nelsona w czasie bitwy kopenhaskiej. W 1805 został czwartym gubernatorem Nowej Południowej Walii. W 1808 roku przyszło mu ponownie walczyć z buntem, znanym jako Rebelia rumowa. Został nawet uwięziony przez rebeliantów i w styczniu następnego roku uciekł na pokładzie okrętu HMS „Porpoise” do Hobart na Tasmanii.

Sekstant – optyczny przyrząd nawigacyjny stosowany niegdyś w żeglarstwie i astronomii, służący do mierzenia wysokości ciał niebieskich nad horyzontem, a także kątów poziomych i pionowych pomiędzy obiektami widocznymi na Ziemi. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa sexta, co znaczy szóstą część, ponieważ kątomierz (limbus) – podstawowa część przyrządu, stanowi wycinek jednej szóstej koła. Najczęstszym zastosowaniem sekstantu jest określenie szerokości geograficznej na podstawie pomiaru wysokości Słońca o godzinie 12 w południe czasu słonecznego lub określenie pozycji na podstawie pomiarów wysokości gwiazd rano i wieczorem. W nawigacji terrestrycznej za pomocą sekstantu mierzy się kąt pionowy lub kąty poziome służy to do łatwego określenia odległości od mierzonego obiektu .

Szalupa - łódź, najczęściej otwarta, wożona na pokładzie statku. Może posiadać napęd wiosłowy, śrubowy lub żaglowy. Szalup używa się jako łodzi ratunkowych lub łodzi roboczych.

Bligh został pochowany w rodzinnym grobowcu w Lambeth.

Ciekawostki

Od nazwiska Bligha pochodzi łacińska nazwa rośliny Blighia sapida, obecnie powszechnie uprawianej na Jamajce.

Przypisy

Trevor Kneale, The Isle of Man, Pevensey Island Guides, Brunel House, Newton Abbot, Devon, 2007, ISBN 1-898630-25-9, str. 50