William Carey (ur. 17 sierpnia 1761, zm. 9 czerwca 1834) – angielski misjonarz oraz kaznodzieja reformowanych baptystów, znany jako "ojciec nowożytnych misji". Carey był jednym z założycieli Baptystycznego Towarzystwa Misyjnego. Pracę misyjną wykonywał w położnej niedaleko Kalkuty duńskiej kolonii Serampore. Przetłumaczył całą Biblię na język bengalski, sanskryt, hindi, zaś Nowy Testament oraz fragmenty Starego Testamentu na kilkadziesiąt innych języków i dialektów – głównie Indii.

Jego imieniem nazwano cztery szkoły wyższe w USA.

Wczesne lata

William Carey był synem Edmunda i Elizabeth Carey, tkaczy z wioski Paulerspury w hrabstwie Northamptonshire. Jego rodzina należała do kościoła anglikańskiego. W dzieciństwie interesował się bardzo naukami przyrodniczymi, a zwłaszcza botaniką. Posiadał zdolność szybkiego uczenia się języków. Sam nauczył się łaciny.

Gdy miał czternaście lat, na polecenie ojca, został czeladnikiem w zakładzie szewskim w pobliskim Hackleton. Jego mistrz, Clarke Nichols, także wyznawał anglikanizm, ale inny czeladnik, John Warr, był dysydentem. Pod jego wpływem Carey ostatecznie wystąpił z kościoła anglikańskiego i przyłączył się do dysydentów, zakładając niewielki zbór kościoła kongregacjonalnego w Hackleton. W tym okresie nauczył się języka greckiego.

W roku 1779, po śmierci Nicholsa, Carey podjął pracę u innego szewca, Thomasa Olda. W roku 1781 ożenił się z Dorothy Plackett. Mieli sześcioro dzieci, czterech synów i dwie córki, które obie umarły w niemowlęctwie. W wieku pięciu lat umarł także ich syn Piotr. Po śmierci Olda Carey przejął jego warsztat. W tym czasie nauczył się hebrajskiego, włoskiego, holenderskiego i francuskiego.

Powstanie Baptystycznego Towarzystwa Misyjnego

Carey zaangażował się w działalność lokalnego stowarzyszenia Ścisłych Baptystów, gdzie poznał Johna Rylanda, Johna Sutcliffa i Andrew Fullera, którzy zostali jego bliskimi przyjaciółmi. Zaproszony przez nich, w co drugą niedzielę głosił kazania w pobliskim Barton. 5 października 1783 roku został ochrzczony przez Rylanda i przyłączył się do baptystów.

W roku 1785 Carey został dyrektorem szkoły w Moulton oraz pastorem lokalnego zboru baptystów. W tym czasie przeczytał Account of the Life of the Late Rev. David Brainerd Jonathana Edwardsa oraz dzienniki odkrywcy Jamesa Cooka, co wzbudziło w nim przekonanie o konieczności głoszenia chrześcijańskiej ewangelii na całym świecie. Jego przyjaciel Andrew Fuller już w roku 1781 napisał wpływowy artykuł The Gospel Worthy of All Acceptation (Ewangelia godna wszelkiej akceptacji), w którym polemizował z hyperkalwinistycznym przekonaniem, powszechnym w ówczesnych zborach baptystycznych, że nie wszyscy ludzie muszą wierzyć w ewangelię. Na spotkaniu pastorów w 1786 Carey spytał, czy zaangażowanie w głoszenie ewangelii całemu światu jest obowiązkiem wszystkich chrześcijan. J. R. Ryland, ojciec Johna Rylanda, miał udzielić często cytowanej odpowiedzi: "Usiądź, młody człowieku. Jeżeli Bogu spodoba się nawrócić pogan, zrobi to bez twojej i mojej pomocy".

W roku 1789 Carey został pastorem zboru baptystów w Leicester. Trzy lata później, w roku 1792, opublikował swój przełomowy manifest misyjny: An Enquiry into the Obligations of Christians to use Means for the Conversion of the Heathens (Badanie obowiązków chrześcijan do korzystania ze środków dla nawracania pogan). Składał się on z pięciu części. Pierwsza stanowiła teologiczne uzasadnienie działalności misyjnej, oparte na twierdzeniu, że nakaz Jezusa Chrystusa, by czynić uczniami wszystkie narody (Mt 28:18-20) w dalszym ciągu obowiązuje chrześcijan. Druga przedstawiała skrótowo historię działalności misyjnej, poczynając od pierwotnego kościoła do Davida Brainerda i Johna Wesleya. W trzeciej zamieścił liczącą dwadzieścia sześć stron tabelę podającą dane dotyczące obszaru, ludności i religii wszystkich krajów świata. W części czwartej odpowiadał na zarzuty przeciwne wysyłaniu misjonarzy, jak trudności w nauce języka i zagrożenie życia. W piątej wezwał denominację baptystów do utworzenia towarzystwa misyjnego i opisał sposoby zapewnienia mu wsparcia.

Carey wielokrotnie wygłaszał kazanie oparte na tekście z Księgi Izajasza 54:2-3, z którego pochodzą jego często cytowane słowa: "Oczekuj wielkich rzeczy od Boga; podejmuj wielkie rzeczy dla Boga". Ostatecznie pokonał opór wobec działalności misyjnej i w roku 1792 powstało Particular Baptist Society for Propagating the Gospel among the Heathen (przemianowane później na Baptystyczne Towarzystwo Misyjne). Wśród założycieli byli Carey, Andrew Fuller, John Ryland i John Sutcliff. Początkowa działalność koncentrowała się na zbieraniu funduszy i wyborze miejsca przyszłej działalności. W tym samym czasie w Anglii przebywał pracujący w Kalkucie misjonarz dr John Thomas, zbierając fundusze dla swojej misji. Postanowiono, że Particular Baptist Society udzieli mu swojego wsparcia oraz że Carey uda się wraz z nim do Indii.