William Graham Sumner - Polski Serwis Naukowy

William Graham Sumner

William Graham Sumner (ur. 30 października 1840 w Paterson, New Jersey, zm. 12 kwietnia 1910 w New Haven, Connecticut) – amerykański socjolog, profesor Uniwersytetu Yale.

Ojciec "darwinizmu społecznego", czyli koncepcji rozciągającej zasady ewolucji postulowane przez Darwina na zbiorowości ludzkie. Założyciel samodzielnego wydziału Socjologii na Uniwersytecie chicagowskim. Do klasyki socjologicznej weszła jego książka Folways (sposoby życia) (1906). Zbiór innych prac socjologicznych został wydany pośmiertnie w czterech tomach pt. Science of Society (Nauka o społeczeństwie) (1927). Socjologię pojmował jako naukę o "życiu społecznym", czyli o wszelkich zjawiskach towarzyszących tworzeniu i funkcjonowaniu ludzkich zbiorowości. Zjawiska takie należy badać równie obiektywnymi metodami jak zjawiska przyrodnicze. Wynikają one bowiem z czterech naturalnych emocji i potrzeb ludzkich: głodu, seksu, próżności i strachu. Interes to warunki sprzyjające realizacji potrzeb. Interesy różnych ludzi są różne, stąd nieuchronny konflikt interesów, konkurencja życiowa i walka, w której wygrają najsilniejsi. Istotnym czynnikiem determinującym natężenie walki jest gęstość przestrzeni społecznej proporcja ludności do terytorium.

Ewolucja (łac. evolutio – rozwinięcie, rozwój) – ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników (genotypów) z bieżącej populacji.

Interes – zależność pomiędzy osobą a wynikiem jakiejś toczącej się sprawy, polegająca na korzyści (także niewymiernej), jaką ta osoba może odnieść przy odpowiednim rozstrzygnięciu (rezultacie, wyniku) sprawy. Posiadanie interesu może objawiać się w czynnym uczestniczeniu w sprawie i oddziaływaniu na nią bądź w samym oczekiwaniu na rozstrzygnięcie. Osoba posiadająca interes w sprawach urzędowych nazywana jest interesantem bądź stroną postępowania. Termin stosowany jest zarówno w języku potocznym (mieć w czymś interes) jak i w naukach społecznych, zwłaszcza w prawie i administracji. W szerszym znaczeniu interes może dotyczyć także ogółu jakiegoś rodzaju spraw bądź wielu osób (zbiorowości).

Aby prawa ewolucji – przetrwania najsilniejszych, doboru naturalnego itp. – działały bez przeszkód, pole walki musi być wolne od ingerencji państwa, która jest sprzeczna z naturą. ci, którzy przegrywają w walce o przetrwanie – bezrobotni, bezdomni, analfabeci, nędzarze – sami są sobie winni i nie zasługują na pomoc i współczucie. Trzon społeczeństwa tworzą reguły społeczne, normatywne wzory postępowania rozpowszechnione w zbiorowości, które Sumner określał mianem folkways. wskazują one właściwy sposób działania we wszystkich życiowych sytuacjach. Umacniają się stopniowo, przechodząc cztery stadia: najpierw są tylko próbami zaspokojenia potrzeb, potem staja się tym, "co się zazwyczaj robi", aż "druga naturą", bezrefleksyjnym sposobem życia. Dzięki tyranii folkways, z których wpływu nikt nie może się uwolnić, takich regułach, które podporządkowane są wartościom wyższym: dobru i prawdzie. często przybierają one postać silne sankcjonowanych zakazów: tabu.

New Jersey ([nuːˈdʒɜ˞ːzi]) - stan w północno-wschodniej części USA, nad Oceanem Atlantyckim. Powierzchnia 20,2 tys. km²; 8,7 mln mieszkańców (2008).

Uniwersytet Yale (Yale University) – prywatny uniwersytet w Stanach Zjednoczonych, w mieście New Haven, w stanie Connecticut. Jeden z najbardziej prestiżowych uniwersytetów amerykańskich, należący do tzw. Ligi Bluszczowej (Ivy League). Yale University przoduje m.in. w rankingach kierunków prawniczych.

Każde społeczeństwo ma swoisty etos, czyli styl normatywny: kompleks charakterystycznych dla siebie zwyczajów i reguł moralnych. Wynikają one z lokalnych tradycji i nie mogą być uznawane za lepsze lub gorsze od innych. Prawo stanowione jest skuteczne tylko tyle, o ile odpowiada lokalnemu etosowi, nie narusza wytworzonych spontanicznie folkways i mores. Państwo może jedynie wspierać zwyczaje i reguły moralne, nie może zaś ich zmieniać.

Darwinizm społeczny (socjodarwinizm) – pogląd w socjologii i myśli społecznej wedle którego życie społeczne opiera się na walce między jednostkami, rasami czy narodami w podobny sposób jak ujmuje to teoria ewolucji Darwina. Pod tą nazwą często rozumie się różnego typu poglądy w socjologii, zwłaszcza spotykane u różnych myślicieli w XIX wieku, którzy często opacznie interpretowali teorię ewolucji. Forsowany był przez zwolenników postępu społecznego. Wykorzystywany był też dla przedstawiania własnego narodu jako wyższego na początku XX wieku (np. przez polityków niemieckich jako ideologiczne uzasadnienie działań zmierzających do unicestwienia narodu żydowskiego (zob. endlösung)).

Wydawnictwo Naukowe PWN SA – polskie wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Jednostka dominująca grupy kapitałowej, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.

Bibliografia

Szacki J., Historia myśli socjologicznej, tom I i II, Warszawa 1981, PWN

Turowski J., Socjologia:wielkie struktury społeczne, Lublin 2000, Wyd. KUL

Pickens, Donald., William Graham Sumner as a Critic of the Spanish American War. Continuity 1987