Winlandia - Polski Serwis Naukowy

Winlandia na mapie świata, "Mappa mundi" z XV wieku, kopia XIII-wiecznego oryginału

Winlandia (prawdopodobnie Kraj Łąk) to nazwa nadana odkrytej w roku 1000 przez Wikinga Bjarniego Herjólfssona, zaś zasiedlonej przez Leifa Erikssona części Ameryki Północnej. Odkryty wówczas fragment lądu jest dziś różnie identyfikowany; przypuszczalnie była to Nowa Fundlandia lub Ziemia Baffina.
Grenlandia (gren. Kalaallit Nunaat, duń. Grønland) – autonomiczne terytorium zależne Danii położone na wyspie o tej samej nazwie, o obszarze 2175,6 tys. km² (największa wyspa na świecie), pokrytej w 84% przez lądolód (tylko 341,7 tys. km² jest wolnych od lodu) i o ludności 57,6 tys. (prawie 90% to Inuici).

Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.

Historia odkopania osady Leifa

W ramce przypuszczalny obszar Winlandii (Ziemia Baffina)

W latach sześćdziesiątych XX wieku dwoje norweskich badaczy, Helge Instad i Anne-Stine Instad, w kanadyjskiej miejscowości L'Anse aux Meadows natrafiło na ślady domów, które na podstawie dalszych wykopalisk zakwalifikowali jako wikińskie. To odkrycie wzmocniło wiarygodność tezy o umiejscowieniu Winlandii właśnie w Nowej Fundlandii.
Ziemia Baffina (ang. Baffin Island; fr. Île de Baffin) – największa wyspa Archipelagu Arktycznego, druga pod względem wielkości wyspa Arktyki po Grenlandii oraz 5. na świecie. Jej powierzchnia wynosi 507 451 km². W większej części położona jest za kołem podbiegunowym. Populacja wyspy wynosi ok. 12,7 tys. osób (2005). Jej nazwa pochodzi od nazwiska angielskiego odkrywcy Williama Baffina, który badał wyspę na początku XVII wieku.

Eryk Rudy, isl. Eiríkur Rauði (ok. 950-1003) był założycielem pierwszych normańskich osad na Grenlandii odkrytej przez niego w 982 roku. Swój przydomek Eryk zyskał z powodu koloru włosów. Urodził się w Norwegii jako syn Thorwalda Aswaldssona, stąd był znany także jako Eryk Thorwaldsson.

Kwestia etymologii nazwy

Nazwa vinland została wyprowadzona przez Adama z Bremy w jego dziele Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum od staronorweskiego vín (przez długie í) oznaczającego wino. Ten średniowieczny historyk uważał, że Leif zastosował taki sam chwyt propagandowy, jak jego ojciec Eryk Rudy, nazywając Grenlandię zieloną wyspą, co miało na celu przyciągnięcie osadników. Obecnie historycy uważają jednak, że nazwa Winlandii pochodzi od vin (przez krótkie i), oznaczającego łąkę. Hipoteza ta była już znana w latach 60. XX w., więc możliwe jest, że właśnie z tego powodu badacze pojechali do miejscowości L'Anse aux Meadows (ang.-fr. Zatoka Łąk).

Leif Eriksson, Leif Szczęśliwy (isl. Leifur Eiríksson, norw. Leiv Eiriksson; ur. ok. 975, zm. ok. 1020) był wikingiem, synem Eryka Rudego, islandzkiego banity i założyciela normańskich osad na Grenlandii. Leif przeszedł na chrześcijaństwo w Norwegii, w czasie gdy czyniło tak wielu Normanów. Kiedy wrócił do Grenlandii, usłyszał o nieznanym lądzie na zachodzie, odkrytym przez Bjarniego Herjólfssona.

Zobacz też

Odkrycia i badania Ameryki

Linki zewnętrzne

http://www.pitt.edu/~dash/vinland.html Wikingowie w Ameryce (ang.)

http://www.isidore-of-seville.com/vinland Kontrowersje wokół mapy Winlandii (ang.)

http://www.bnl.gov/bnlweb/pubaf/pr/photos/2002/vinland.jpg Vinland Map