Wiola opolska - Polski Serwis Naukowy

Wiola (Wencisława-Wiola) (zm. 7 września 1251 r.) – księżna opolsko-raciborska, żona Kazimierza I opolskiego.

Pochodzenie

Pochodzenie Wioli pozostaje dyskusyjne. Kronikarz Jan Długosz przekazał informację, że pochodziła z Bułgarii. Sporą popularnością cieszyła się hipoteza Władysława Dziewulskiego, że Wiola była Bułgarką i córką cara Kałojana albo jego następcy Boriła. Pogląd ten został zakwestionowany przez Wincentego Swobodę. Jerzy Horwat wysunął domysł, że Wiola mogła być księżniczką węgierską, córką Beli III z drugiego małżeństwa albo jego syna i następcy Emeryka węgierskiego. Obecnie zdaje się przeważać pogląd, że pochodzenie Wioli należy uznać za nieznane.

Władysław opolski (ur. ok. 1225- zm. 27 sierpnia lub 13 września 1281/82), książę kaliski 1234-1244, książę rudzki 1234-1249, książę opolsko-raciborski 1246-1280/81. (Do 1241 roku pod zwierzchnictwem książąt śląskich)

Henryk I Brodaty (Jędrzych I Brodaty) (ur. pomiędzy 1165/1170 [1], zm. 19 marca 1238 [2] w Krośnie Odrzańskim) – książę wrocławski w latach 1201-1238, opolski 1201-1202, kaliski 1206-1207 i od 1234, władca ziemi lubuskiej do 1206, 1210-1218 i od 1230, od 1232 książę krakowski, od 1234 w południowej Wielkopolsce po rzekę Wartę, od 1230 opieka nad Opolem, od 1232 opieka nad Sandomierzem, od 1234 pełnia władzy nad Opolszczyzną (przekazanie Kazimierzowicom w zamian ziemi kaliskiej pod swoim zwierzchnictwem), ze śląskiej linii dynastii Piastów, założyciel tzw. monarchii Henryków Śląskich.

Data i okoliczności zawarcia małżeństwa

Wiola wyszła za mąż za Kazimierza I, księcia opolskiego między 1212 a 1220 r.

Zwolennicy teorii o bułgarskim pochodzeniu księżnej opolskiej wiążą zawarcie małżeństwa Wioli i Kazimierza z udziałem niewymienionego z imienia polskiego księcia w V wyprawie krzyżowej. Badacze w większości identyfikują tego księcia z Kazimierzem I opolskim. Zwolennicy hipotezy o bułgarskim pochodzeniu Wioli przypuszczają, że małżeństwo zostało zapośredniczone przez węgierskiego króla Andrzeja II węgierskiego. Ten ostatni w drodze powrotnej z wyprawy krzyżowej zaręczył swoją córkę Annę Marię z bułgarskim carem Iwanem Asenem II. Przy okazji krewną cara, Wiolę, wydano za mąż za Kazimierza I, wracającego wraz z Andrzejem.

Oprawa wdowia - pojęcie fukcjonujące w średniowiecznej i nowożytnej Polsce a oznaczające zawarcie w testamencie, czy innym akcie prawnym finansowego i majątkowego zabezpieczenia dla żony po zmarłym mężu.

Kałojan – (także: Joanica; czasem z przydomkiem: Rzymianobójca, bułg. Калоян) car bułgarski w latach 1197-1207. Brat carów Asena i Piotra. Zginął zamordowany w 1207 roku.

Według innej hipotezy Kazimierz I opolski był identyczny z bliżej nieznanym rycerzem węgierskim, krewnym króla i dowódcą oddziału, który w styczniu 1218 r. został zdziesiątkowany w górach Libanu. Sugerowałoby to, że Kazimierz poślubił królewską krewną, Wiolę, jeszcze przed wyruszeniem na krucjatę, czyli najpóźniej w 1217 r.

Benedykt Zientara (ur. 15 czerwca 1928 w Ołtarzewie, zm. 11 maja 1983 w Warszawie) – prof. dr hab., polski historyk, mediewista, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego.

Henryk Brodaty i jego czasy – monografia autorstwa Benedykta Zientary wydana po raz pierwszy w 1975. Poświęcona jest historii Polski od połowy XII wieku do 1241, a głównym bohaterem jest książę Henryk I Brodaty.

Dalsze losy

Wiola owdowiała 13 maja 1229 albo 1230 r. Próbowała rządzić w imieniu małoletnich synów; ostatecznie jednak musiała zgodzić się na regencję kuzyna zmarłego męża – Henryka I Brodatego.

Na mocy testamentu swojego syna, Mieszka II Otyłego, otrzymała w 1246 r. kasztelanię cieszyńską, jako oprawę wdowią.

Wiola miała z Kazimierzem 2 synów: Mieszka Otyłego i Władysława opolskiego oraz 2 córki: Więcesławę i Eufrozynę. Przez tę ostatnią była babką po kądzieli króla Władysława I Łokietka.

V wyprawa krzyżowa - została zwołana w roku 1217. Udział w niej wzięło rycerstwo francuskie, włoskie, węgierskie, niemieckie. Wydarzenia towarzyszące czwartej wyprawie krzyżowej nie zraziły papieża Innocentego III do idei krucjat i w 1213 roku proklamował on nową krucjatę. Tym razem na wezwanie papieża odpowiedziało wielu możnych. Nowa wyprawa miała zostać skierowana do Egiptu.

Mieszko II Otyły (ur. ok. 1220, zm. 18 lub 22 października 1246) – książę opolsko-raciborski w latach 1230-1246 (samodzielne rządy od 1239 roku, w latach 1234-1239 przeniesiony przez Henryka I Brodatego do Kalisza).

Być może po śmierci została pochowana, tak jak jej małżonek, w klasztorze w Czarnowąsach.

Źródła

Jasiński Kazimierz, Rodowód Piastów śląskich, T. 3\nr 183 Piastowie opolscy, cieszyńscy i oświęcimscy. Wrocławskie Towarzystwo Naukowe: Dolnoślaskie Towarzystwo Oświatowe, Wrocław, 1977.

Zientara Benedykt, Henryk Brodaty i jego czasy, wyd. 2. Trio, Warszawa, 1997

Przypisy

Władysław Dziewulski, Bułgarka księżną opolską?, Śląski_Kwartalnik_Historyczny_Sobótka, Wrocławskie Towarzystwo Miłośników Historii, Wrocław 1969, z. 2, s. 171
Wincenty Swoboda: Księżna kaliska Bułgarką? Przyczynek do rozbioru krytycznego Annalium Długosza. W: Studia i Materiały do Dziejów Wielkopolski i Pomorza. T. 3. 1980, s. 61-78.
↑ Jerzy Horwat: Książęta górnośląscy z dynastii Piastów: uwagi i uzupełnienia genealogiczne. Ruda Śląska: Drukarnia Archidiecezjalna. Wydawnictwo własne, 2005, s. 25-27.
Henryk Kałuża: Nasz brynicki kościół. Brynica: 1996, s. 10, seria: Nasza mała ojczyzna. (pol.)

Linki zewnętrzne

Worldwide Guide to Women in Leadership – Female Heads of Poland Substates

Śląsk i terytorium pszczyńskie pod rządami Piastów

Montes Tarnovicensis – Repty Norbertanów

Die Legende von der Gründung Rosenbergs

Kazimierz I i Wiola – artykuł w serii Poczet książąt opolskich z Gazety Wyborczej Opole

Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.

Jan Długosz herbu Wieniawa (łac. Ioannes Dlugossius; ur. 1 grudnia 1415 w Brzeźnicy, zm. 19 maja 1480 w Krakowie) – polski historyk, twórca jednego z najwybitniejszych dzieł średniowiecznej historiografii europejskiej, duchowny, geograf, dyplomata; wychowawca synów Kazimierza Jagiellończyka.