Wisconsin - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy stanu w USA. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tej nazwy.

Wisconsin (wymowa:/wɪˈskɑːnsɪn/ ) – stan na środkowym zachodzie Stanów Zjednoczonych.

Wisconsin położone jest pomiędzy jeziorem Górnym na północy i jeziorem Michigan na wschodzie. Na zachodzie graniczy ze stanem Minnesota, na południowym zachodzie ze stanem Iowa, na południu z Illinois, a na północnym wschodzie z Michigan.

Obszar całego stanu jest w większości nizinny i występują tu liczne jeziora polodowcowe.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.

Według spisu powszechnego z 2001 r. Wisconsin miało 5 285 604 mieszkańców, w tym 505 358 to Amerykanie polskiego pochodzenia – Polonia.

Miasta w stanie Wisconsin w których populacja przekracza 50 000 mieszkańców (dane z roku 2005):

Milwaukee, pop. 578 887 (2 009 926 w metropolii), największe miasto

Madison, pop. 221 551 (588 885 metropolia), stolica stanu

Green Bay, pop. 101 203 (295 473 metropolia)

Kenosha, pop. 95 240, część tzw. Chicagoland

Racine, pop. 85 855, część metropolii Milwaukee

Appleton, pop. 70 217 (213 102 metropolia)

Waukesha, pop. 67 658, część metropolii Milwaukee

Oshkosh, pop. 63 485 (159 008 metropolia)

Eau Claire, pop. 62 570 (148 337 metropolia)

Janesville, pop. 61 962 (154 794 metropolia)

West Allis, pop. 58 798, część metropolii Milwaukee

La Crosse, pop. 50 287 (128 592 metropolia)

Historia

1634 – na ziemie przyszłego stanu dociera francuski badacz Jean Nicolet

1672 – terytorium zostaje włączone do kolonialnych posiadłości Francji

1763 – własność Wielkiej Brytanii

1783 – Wielka Brytania przekazuje terytorium Stanom Zjednoczonym

1812 – Brytyjczycy ostatecznie opuszczają Wisconsin

29 maja 1848 – Wisconsin zostaje przyjęte do Unii (jako 30 stan).

Ostatnie zlodowacenie – najmłodsze ze zlodowaceń plejstoceńskich. Miało trwać od 115 tys. lat temu do 11,7 tys. lat b2k (przed rokiem 2000). Poprzedza je interglacjał eemski, a po nim nastąpił holocen – interglacjał współczesny. Ostatnie zlodowacenie jest różnie nazywane, w zależności od regionów geograficznych: w północnej Europie Środkowej jest to zlodowacenie północnopolskie (zlodowacenie bałtyckie, Wisły lub Vistulian), w systemie alpejskim – Würm, w Ameryce Północnej – Wisconsin.
Minnesota – stan leżący na środkowym zachodzie Stanów Zjednoczonych, ze stolicą w mieście Saint Paul. Zajmuje obszar 225 365 km² (12. pod względem wielkości), który zamieszkuje 5 167 101 mieszkańców (21. pod względem ludności). Powstała ze wschodnich obszarów Terytorium Minnesota, gdy 11 maja 1858 roku została przyłączona do USA jako 32. stan. Minnesota, która znana jest jako „Kraina 10 000 jezior” lub „Stan Gwiazdy Północnej”, oferuje mieszkańcom oraz turystom liczne możliwości rekreacji.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)