Wisznu - Polski Serwis Naukowy

Wisznu

Wisznu (hindi: विष्णु) – jeden z najpopularniejszych dewów w hinduizmie, Bóg jedyny w wisznuizmie (największym wyznaniu hinduistycznym). Jeden z Trimurti (trójcy hinduistycznej) tworzonej wraz z Brahmą i Śiwą. Symbolizuje utrzymujący aspekt Boga, najczęściej identyfikowany z dwoma swoimi Awatarami: Kryszną i Ramą.

6 (sześć) – liczba naturalna następująca po 5 i poprzedzająca 7. 6 jest też cyfrą wykorzystywaną do zapisu liczb w różnych systemach, np. w ósemkowym, dziesiętnym i szesnastkowym systemie liczbowym. Warunek podzielności zapisanej w systemie dziesiętnym liczby przez 6 to, aby suma jej cyfr była podzielna przez 3 i ostatnia cyfra była podzielna przez 2.
Bóg lub bóstwo – pojęcie istoty nadprzyrodzonej leżące u podstaw większości wierzeń religijnych. Zajmuje się nim teologia, a także filozofia i jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję. Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez popularne religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm. Wśród religii monoteistycznych należy wyróżnić monoteizm trynitarny.

Recepcja w teologii i filozofii wisznuickiej

Wisznu jest Bóstwem wszechobejmującym (zawierającym wszystko), określany mianem purusza lub mahapurusza, paramatma (dusza nadrzędna), jest tym, który zawiera w sobie wszystkie dusze. W podaniu o narodzinach Kryszny demiurg Brahma tak oto zwraca się do Wisznu:

O Ty, którego sztuka różni się od świętych pism, dwojaki w swej naturze, posiadający formę jak i bez formy; dwojaki również w mądrości: egzoterycznej, ezoterycznej, ostateczny w kresie ich obu; najmniejszy z najmniejszych i największy z największych, wszechwiedzący i przenikający duchu sztuk i mowy: niedostrzegalny, nieopisany, niepojęty, czysty, nieskończony i wieczny, bez imienia; który słyszysz bez uszu, który widzisz bez oczu, który poruszasz się bez stóp, który chwytasz bez dłoni, który znasz wszystko i sztukę nieznaną przez nikogo; wspólny ośrodku wszystkich rzeczy, w którym wszystko istnieje! Jak ogień, który choć jeden, przemienia się na wiele sposobów, tak i Ty, o Władco, którego sztuka rządzi wszystkimi zjawiskami. Twa sztuka włada odwiecznym stanem zrodzonym przez mądrość i oko wiedzy. Nie ma nic oprócz Ciebie, Władco. Nieskażona strachem, gniewem, pożądaniem, zmęczeniem czy niechęcią, sztuka Twa zarówno indywidualna jak i powszechna, niezależna i bez początku. Niepodległy konieczności, przyjmujesz formy ani bez żadnej przyczyny, ani z jakiejś przyczyny. Chwała Tobie, przenikającemu cały wszechświat, o tysiącu formach, tysiącu ramionach, wielu obliczach, wielu stopach, którego sztuką natura, rozum, świadomość, a nawet ich duchowe źródło! Patrzaj na ziemię i okaż swą przychylność. Patrzaj na nas wszystkich, bogów gotowych spełnić Twą wolę. Rozkaż tylko – my czekamy.

Joseph Campbell (ur. 26 marca 1904, zm. 30 października 1987) – amerykański profesor, pisarz, religioznawca, antropolog i myśliciel. Uznawany za jednego z najwybitniejszych mitografów XX w.
Indra (sanskr. इन्द्र lub इंद) - w mitologii indyjskiej najważniejszy z bogów panteonu wedyjskiego, najczęściej wymieniane w Rygwedzie bóstwo, król bogów. Był panem wojny, uosobieniem odważnego wojownika, bohatera, ale także hulaki, który nadużywał somy, zwielokrotniającej jego moc. Władał deszczem, burzą, błyskawicą i gromem, a ponieważ zsyłał życiodajne deszcze uważano go także za boga płodności. Jego bronią był piorun (sankr. - wadźra). Najbardziej zasłynął jako pogromca demona suszy Wrytry. W mitach często rywalizuje z mędrcami podejmującymi ascezę, dzięki której uzyskiwali nadzwyczajne, niemalże boskie moce. Małżonką Indry jest Indrani zwana też Sachi Devi - piękna bogini gniewu i zazdrości o tysiącu oczu.

Wisznu posiada sześć doskonałości, mianowicie:

wiedzę

majętność

siłę

sławę

piękno

wyrzeczenie

Ekspansje

Wisznu najpierw inkarnuje jako trzy puruszaawatary (ekspansje):

Mahawisznu, czyli Karanodakaśaji awatara (lub Mahawisznu) – jako stwórca materialnych wszechświatów;

Garbhodakaśaji awatara – obecny w każdym z wszechświatów;

Ksirodakaśaji awatara (lub Paramatma czy Naddusza) – obecny w każdym sercu i każdej części stworzenia.

Energie

Energie Kryszny również mogą zostać podzielone na trzy:

Bhakti (sanskr. bhakti - przywiązanie, miłość; termin zwykle oddawany jako pobożność) – forma religijności w hinduizmie przejawiająca się głębokim emocjonalnym i intelektualnym oddaniem Bogu, której metaforą może być miłosny związek z bóstwem, a zarazem niezwykle silny, żywiołowy ruch religijno-społeczny. Osoba praktykująca bhakti nazywana jest bhaktą.
Madhwa Anandatirtha (dewanagari मध्वाचार्य, transliteracja Madhvācārya, transkrypcja Madhwaćarja, (ur. 1238 w Padźaka k. Udupi, zm. 1318) - średniowieczny wisznuicki (hinduizm) święty i kaznodzieja słynący jako nieprzejednany przeciwnik monistycznej filozofii Śankary.

energia myślenia

czucia

działania

Kiedy przejawia On Swoją energię myślenia, jest On Najwyższym Panem.

Kiedy przejawia Swoją energię czucia, jest Panem Wasudevą.

Kiedy przejawia Swoją energię działania, jest Sankarsaną Balaramą.

Bez Jego myślenia, czucia i działania stworzenie nie mogłoby zaistnieć. Chociaż w świecie duchowym nie ma stworzenia – gdyż tamtejsze planety nie mają początku – to istnieje stworzenie w świecie materialnym. Jednakże w każdym przypadku, światy zarówno duchowe, jak i materialne, są manifestacjami energii działania, w których Kryszna działa w formie Sankarsany i Balaramy.

Wisznuizm (nazywany czasami niepoprawnie spolszczoną nazwą wajsznawizm) - gałąź hinduizmu, w której Wisznu lub jeden z jego awatarów wielbiony jest jako Bóg. Najpopularniejszą religią wisznuicką jest krysznaizm.
Kurma ( dewanagari कूर्म अवतार , żółw ) – jeden z dziesięciu awatarów Wisznu. Gdy potop zabrał wiele dóbr, pośród których znalazła się amryta, boski nektar, pozwalająca zastępom niebian zachować wieczną młodość, wówczas Wisznu przeobraził się w olbrzymiego żółwia, po czym zanurzył się w falach bezkresnego oceanu. Na grzbiecie podźwigał górę Mandara, której zbocza oplótł boski wąż Wasuki. Asurowie pochwycili węża za głowę, niebianie za ogon i tak poczynioną mątewką poczęli ubijać ocean, tak jak mleczarze ubijają masło, aby otrzymać nektar. Poza amrytą z wód wyłoniły się inne skarby i małżonka Wisznu - Lakszmi. Żółw - podpora świata - symbolizuje skoncentrowaną potencję.

Śri Śrimad A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada: Złoty Avatara. Indie: "The Bhaktivedanta Book Trust", 1984, s. 47-51.

W Siddharthasanhicie znajduje się opis dwudziestu czterech form wisnu, i formy te są nazywane odpowiednio do pozycji symbolicznych reprezentacji w ich czterech rękach. Kiedy ktoś opisuje pozycję przedmiotów w rękach Wisznumurti, powinien rozpocząć od niższej prawej ręki, następnie posuwać się do wyższej prawej ręki, wyższej lewej ręki, i w końcu do niższej lewej ręki. W ten sposób, Wasudewa może zostać opisany jako reprezentowany przez:

Balarama ( dewanagari बलराम , inne imiona: Baladewa, Balabhadra i Halajudha) - starszy brat Kryszny. W południowych Indiach i w wielu kierunkach wisznuizmu uznawany jest za ósmy awatar Wisznu. Inne tradycje podają, że jest manifestacją Szeszy- boskiego węża, na którym odpoczywa Wisznu.
Język hindi – język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się jako pierwszym językiem 180 milionów osób, natomiast przy zaklasyfikowaniu jako dialekty hindi języków radźasthani, bihari oraz pahari (bez nepalskiego) aż 422 mln osób, czyli 41% mieszkańców Indii. Używany jest także w Nepalu (500 tys.), na Fidżi (300 tys.), na Mauritiusie i w Surinamie (po 100 tys.). Posługują się nim również hinduscy imigranci w Europie Zachodniej. Język hindi jest językiem urzędowym, od 1950 roku ogólnopaństwowym (angielski jest językiem pomocniczym) Republiki Indii, oraz jednym z 23 języków konstytucyjnych. W kilku indyjskich stanach i terytoriach: Uttar Pradesh, Uttarakhand, Himachal Pradesh, Harijanie, Madhya Pradesh, Biharze, Radżastanie oraz na terytorium stołecznym Delhi hindi (w wersji standardowej) jest oficjalnym językiem administracji stanowej oraz podstawowym językiem wykładowym w szkołach.

Dla przykładu Sankarsana jest reprezentowany przez buławę, konchę, kwiat lotosu, i dysk. Pradjumna natomiast jest reprezentowany przez dysk, konchę, buławę i kwiat lotosu. Aniruddha jest reprezentowany przez dysk, buławę, konchę i kwiat lotosu.

Reprezentacje Narajana

W niebie duchowym jest dwadzieścia reprezentacji Narajana, i są one opisane w następujący sposób:

Purany ( dewanagari पुराण, trl. purāṇa) - gatunek literacki świętych pism hinduizmu. Poruszają tematy takie jak: historia, religia, tradycja. Niektóre z nich zawierają opowieści z mitologii indyjskiej.
Narasinha (dewanagari नृसिंह, nara - człowiek, sinha - lew) - w hinduizmie czwarta awatara Wisznu pojawiająca się w postaci człowieka z głową lwa.

Śri Keśava (kwiat, koncha, dysk, buława)

Narajana (koncha, kwiat, buława i dysk)

Śri Madhava (buława, dysk, koncha, i kwiat)

Śri Govinda (dysk, buława, kwiat i koncha)

Wisznumurti (buława, kwiat, koncha i dysk)

Madhusudana (dysk, koncha, kwiat i buława)

Triwikrama (kwiat, buława, dysk i koncha)

Śri Vamana (koncha, dysk, buława i kwiat)

Śridhara (kwiat, dysk, buława i koncha)

Hrszikeśa (buława, dysk, kwiat i koncha)

Padmanabha (koncha, kwiat, dysk i buława)

Damodara (kwiat, dysk, buława i koncha)

Puruszottama (dysk, kwiat, koncha i buława)

Aćjuta (buława, kwiat, dysk i koncha)

Narasinha (dysk, kwiat, buława i koncha)

Dżanardana (kwiat, dysk, koncha i buława)

Śri Hari (koncha, dysk, kwiat i buława)

Śri Kryszna (koncha, buława, kwiat i dysk)

Adhokszaja (kwiat, buława, koncha i dysk) i

Upendra (koncha, buława, dysk i kwiat).

Dewa (dewanagari देव, trl. deva - "świetlisty", "jaśniejący", "oświecony", ang. Deva, synonimy w innych językach: tybetański lha, chiński tiān (天）, koreański chǒn, japoński ten, wiet. thiên) — nieposiadająca ciała fizycznego istota nadprzyrodzona, bóg lub półbóg, występujący w religiach dharmicznych i mitach kultur azjatyckich. Żeńskim odpowiednikiem dewy jest dewi - bogini (Niebianka lub Światłość).
Wahana ( sanskryt: वहन , trl. vahana, dosłownie "wierzchowiec" ) – w mitologii i ikonografii hinduskiej fizyczna postać wierzchowca danego bóstwa, najczęściej w formie zwierzęcej. I tak, mysz w tradycji indyjskiej jest symbolem mądrości, a więc zostaje powiązana z Ganeśem, bogiem mądrości; tygrys wzbudza strach, a zatem jest jakby widzialnym aspektem przerażającej bogini Durgi itd. Symbolizm ten jest bardzo często wykorzystywany w sztuce indyjskiej. Zwierzęta skojarzone w ten sposób z bóstwami bardzo często otaczane są kultem religijnym np. krowa (bogini Lakszmi), małpa (Hanuman, towarzysz Ramy) itp. Należy jednak zaznaczyć, że asocjacje te nie zawsze są konsekwentne, w zależności od epoki i regionu mogą występować różnice, przeniesienie symboliki itd, lecz w wielu przypadkach związki te są na tyle utrwalone, że można mówić o pewnym kanonie ikonograficznym.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)