Witamina - Polski Serwis Naukowy

Witaminy – grupa organicznych związków chemicznych o różnorodnej budowie, niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego. Mogą być pochodzenia naturalnego lub otrzymywane syntetycznie. Dla człowieka witaminy są egzogenne (ludzki organizm ich nie syntezuje), w związku z czym muszą być dostarczane z pokarmem (najczęściej w postaci prowitamin). Przeciwne działanie do witamin wykazują antywitaminy.

Awitaminoza – schorzenie polegające na całkowitym braku w organizmie witaminy lub ich zestawu. Powoduje różnorodne zakłócenia przemiany materii z objawami charakterystycznymi dla poszczególnych witamin.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Brak określonej witaminy w organizmie to awitaminoza, niedobór – hipowitaminoza, zaś nadmiar – hiperwitaminoza.

Pierwsza odkryta witamina (B1) została wydzielona przez polskiego biochemika Kazimierza Funka w 1913 roku. Wprowadził on również nazwę tej grupy związków (łac. vita - 'życie' i amina - witamina B1 zawierała grupę aminową).

Witaminy nie należą do typowych składników pokarmowych, pełnią jedynie funkcję regulacyjną.

Antywitamina – zwyczajowa nazwa związku chemicznego, który wykazuje zdolność do blokowania wykorzystania danej witaminy przez organizm. Antywitaminy są zbliżone budową do witamin, lecz mają przeciwne działanie. Z racji, iż większość witamin wchodzi w skład koenzymów (niebiałkowych części enzymów), odpowiadające im antywitaminy mogą blokować dany koenzym, a tym samym i katalizowany proces (stąd zastosowanie antywitamin do badań nad przemianami biochemiczymi, zachodzącymi w organizmach żywych).

Hipowitaminoza - zespół objawów wywołanych zbyt małą ilością jednej lub kilku witamin w organizmie. Występuje na skutek niedoboru witamin w diecie (hipowitaminoza pierwotna) lub w efekcie upośledzenia wchłaniania witamin z pokarmu, działania leków albo zwiększonego zapotrzebowania w przebiegu chorób lub w czasie ciąży (hipowitaminoza wtórna).

Rola witamin w organizmie człowieka

Zobacz też

multiwitamina

biologiczne znaczenie pierwiastków

Przypisy

↑ Podręczny słownik chemiczny, s. 451
Z powodu dużych rozbieżności w źródłach na temat dobowego zapotrzebowania dla niektórych witamin, w tabeli podano przedział z kilku źródeł.
↑ Tablice biologiczne, s. 30-31
↑ Biologia MULTICO, s. 889
↑ Barbara Bukała, s. 149-150
↑ Vademecum, s. 219-221
Podręczny słownik chemiczny, s. 449
Podręczny słownik chemiczny, s. 447

Bibliografia

Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004. ISBN 83-71-83-240-0.

Tablice biologiczne. Witold Mizerski (red.). Wyd. IV. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2004. ISBN 83-7350-059-6.

Biologia. Czesław Jura, Jacek Godula (redaktorzy). Wyd. VII (przekład). Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2007. ISBN 978-83-7073-412-1.

Barbara Bukała: BIOLOGIA - Fizjologia zwierząt z elementami fizjologii człowieka. Kraków: Wydawnictwo Szkolne OMEGA, 2005. ISBN 83-7267-192-3.

BIOLOGIA, Vademecum maturalne 2011. Monika Balcerowicz (red.). Gdynia: Operon, 2010. ISBN 978-83-7680-166-7.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Biochemia (zob. bio) - nauka na pograniczu chemii głownie chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami przeważnie organicznymi o dużym znaczeniu biologicznym, takimi jak biopolimery:

Życie, takie jakie istnieje na Ziemi, opiera się na związkach chemicznych, w skład w których wchodzi wiele pierwiastków. Pierwiastki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmów żywych są w biologii nazywane biogenami. Najważniejsze biogeny to węgiel, wodór, azot i tlen, wchodzące w skład białek, kwasów nukleinowych i wielu innych związków organicznych.