Wołczyn - Białoruś - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy wsi na Białorusi. Zapoznaj się również z: Wołczyn.

Wołczyn (białor. Воўчын) – wieś na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie kamienieckim; do 1945 w Polsce, w województwie poleskim, w powiecie brzeskim, siedziba gminy Wołczyn.

W Wołczynie urodził się hetman polny litewski Wincenty Korwin Gosiewski (ok. 1620), król Stanisław August Poniatowski (1732), malarz Zygmunt Vogel (1764).

Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Historia

Dawna siedziba magnaterii polskiej. Poniatowscy zbudowali w Wołczynie pałac, założyli park oraz wznieśli kościół Świętej Trójcy w stylu późnobarokowym. W połowie XVIII w. do pałacu dobudowano teatr i oranżerię. Zespół pałacowo-parkowy został doszczętnie zrujnowany po zakończeniu II wojny światowej, kiedy Wołczyn został włączony do Białoruskiej SRR. Dziś po dawnym zespole pałacowo-parkowym pozostały ruiny kościoła Świętej Trójcy na rzucie kwadratu, wybudowanego w latach 1729–1733 z fundacji Stanisława Poniatowskiego.

Województwo poleskie – . Po pożarze miasta w sierpniu 1921 stolicę przeniesiono do . W 1921 województwo składało się z 10 powiatów, 17 miast i 113 gmin i zajmowało powierzchnię 42.280 km². Województwo istniało do 1939.

Białorusini (Беларусы) – naród zamieszkujący w Europie Środkowej i Wschodniej, głównie na terenach dzisiejszej Republiki Białorusi, a także sąsiednich państw: Polski, Litwy, Rosji i Ukrainy. Grupy emigrantów zamieszkują również w USA i Kanadzie.

19 listopada 1761 zawarli w Wołczynie związek małżeński: książę Adam Kazimierz Czartoryski i Izabela Czartoryska. Ślubu udzielał ks. biskup poznański Teodor Kazimierz Czartoryski.

Zrujnowany kościół w 2007 roku przejęła diecezja pińska kościoła rzymskokatolickiego. Obecnie trwa jego restauracja.

W 1938 w krypcie kaplicy zostały pochowane, przewiezione z kościoła św. Katarzyny w ówczesnym Leningradzie, zwłoki króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego. Po sprofanowaniu ciała i rozgrabieniu trumiennych skarbów przez miejscową ludność białoruską, resztki szczątek (drobiny kości i fragmenty szat) króla władze sowieckie wydały Polsce w 1988. W 1995 złożono je w krypcie bazyliki archikatedralnej św. Jana Chrzciciela w Warszawie.

Stanisław Poniatowski (ur. 15 września 1676, Chojnik k. Gromnik — zm. 29 sierpnia 1762, Ryki), podstoli wielki litewski, podskarbi wielki litewski (od 1722), regimentarz koronny od 1728, generał-lejtnant wojsk koronnych, wojewoda mazowiecki (od 1731), kasztelan krakowski (od 1752), twórca potęgi rodu Poniatowskich.

Izabela właściwie Elżbieta z Flemmingów Czartoryska (ur. 3 marca 1746 w Warszawie, zm. 17 czerwca 1835 w Wysocku) – mecenaska sztuki, pisarka, w okresie Sejmu Czteroletniego była związana ze Stronnictwem Patriotycznym.

W Wołczynie znajduje się cmentarz katolicki z nagrobkami okolicznych polskich ziemian i położony przy drodze do niego kirkut (kilkadziesiąt nagrobków z polnego kamienia).

O miejskiej przeszłości osady świadczy układ przestrzenny z rynkiem, przy którym wznosi się drewniana cerkiew św. Mikołaja i dawny żydowski dom modlitwy.

Przy drodze do Motykał znajduje się nieczynny młyn wodny.

Obwód brzeski (biał. Брэсцкая вобласць, Берасьце́йская во́бласьць, Bresckaja wobłasć, Bieraściejskaja wobłaść) – obwód Białorusi leżący w jej południowo-zachodniej części przy granicy z Polską i Ukrainą. Stolicą utworzonego w 1939 obwodu jest Brześć.

Diecezja pińska (biał. Пінская дыяцэзія, łac.: Dioecesis Pinskensis Latinorum) - jedna z czterech diecezji obrządku łacińskiego na Białorusi, wchodząca w skład metropolii mińsko-mohylewskiej. Diecezja obejmuje obecnie swoim zasięgiem obwód brzeski i obwód homelski.

Przypisy

Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5).
Edmund Jan Osmańczyk: Encyklopedia ONZ i stosunków międzynarodowych. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1982, s. 408. ISBN 83-214-0092-2.

Źródła

Rafał Zubkowicz, Elena Vetrova, Aleksadnr Pańko, Andriej Abramczuk: Biała Podlaska - Brześć. Niedokryty wschód. Kraków: Amistad Sp. z.o.o - Program PolskaTurystycza.pl, 2008, s. 173. ISBN 978-83-7560-023-0.

Gabriela Pauszer-Klonowska "Pani na Puławach"

Linki zewnętrzne

Wołczyn w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIII (Warmbrun – Worowo) z 1893 r. (1893)

Grzegorz Józefczuk: Wołczyn czeka na króla Stasia. gazeta.pl Lublin, 2005-05-31. [dostęp 2011-01-09].