Wołkowysk - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 53°10′N 24°28′E / 53.167, 24.467

Cerkiew pw.św.Apostołów Piotra i Pawła w Wołkowysku (początek XXw.)

Wołkowysk (biał. Ваўкавыск, Vaŭkavysk, ros. Волковыск, Wołkowysk) – miasto na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, stolica rejonu wołkowyskiego, nad Wołkowyją, w pobliżu jej ujścia do Rosi; 44 tys. mieszkańców (2010); przemysł maszynowy, metalowy, elektrotechniczny, mineralny, drzewny, chemiczny, spożywczy; węzeł kolejowy.

Władysław II Jagiełło, , zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377-1381 i 1382-1392, król Polski i najwyższy książę litewski w latach 1386-1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.
Brygada Rezerwowa Kawalerii "Wołkowysk" – wielka jednostka kawalerii Wojska Polskiego, improwizowana w trakcie kampanii wrześniowej 1939, w garnizonie Wołkowysk.

Historia

Gród został założony przez litewskiego księcia Mendoga. Następnie należał do książąt włodzimiersko-wołyńskich. W XIV wieku ponownie włączony do Wielkiego Księstwa Litewskiego.

W czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów w Wołkowysku mieściło się starostwo grodowe i siedziba powiatu w województwie nowogródzkim. Tu odbywały się sejmiki generalne dla całej Litwy. Do znaczniejszych rodzin Wołkowyska należeli m.in. Gołgowscy i Piotrowicze.

1386 – 11 stycznia na zamku w Wołkowysku poselstwo polskiej szlachty zawarło z Władysławem Jagiełłą umowę, na mocy której m.in. Jagiełło miał objąć polską koronę i Jadwigę Andegaweńską za żonę.

1507 – nadanie praw miejskich przez króla Zygmunta I Starego.

1522 – na zamku przebywał król Polski Zygmunt I Stary.

1569 – po unii lubelskiej miasto w Rzeczypospolitej Obojga Narodów

1655 – zamek zniszczyły wojska szwedzkie Karola X Gustawa

1795 – pod zaborem rosyjskim

1812 – spalenie miasta podczas walk wojsk Napoleona z wojskami rosyjskimi

1815 – kongres wiedeński – potwierdzenie przynależności do Rosji

1863 – w powstaniu styczniowym wzięła udział kompania wołkowyska pod dowództwem Gustawa Strawińskiego

1886 – budowa linii kolejowej do Białegostoku

1906 – budowa linii kolejowej do Siedlec

1919 – 1939 Wołkowysk w II Rzeczypospolitej w województwie białostockim; siedziba wiejskiej gminy Biskupice.

1919 – pod miastem ma miejsce pierwsze starcie wojsk polskich z bolszewikami w wojnie polsko-bolszewickiej

24 lipca 1919 – wyparcie sił polskich zajęcie miasta przez bolszewicką 16 Armię.

1920 – zdobycie miasta przez polską 3 Dywizję Piechoty Legionów gen. Leona Berbeckiego.

1922 – 8 grudnia koszary w mieście zajął 3 Pułk Strzelców Konnych im. Hetmana Polnego Koronnego Stefana Czarnieckiego.

1924 – utworzono Dowództwo VIII Brygady Kawalerii.

1939 – w czasie kampanii wrześniowej sformowana została Rezerwowa Brygada Kawalerii "Wołkowysk".

1939–1941 – okupowany przez ZSRR, miejsce przetrzymywania przez Armię Czerwoną jeńców polskich, wywózki Polaków

1941–1944 – okupowany przez Niemcy, zagłada ludności żydowskiej

1949 – ostatnie walki Armii Krajowej w okolicach miasta

1945–1991 – w Białoruskiej SRR

od 1991 w Republice Białorusi

Województwo białostockie w latach 1946-1975 obejmowało obszar obecnego województwa podlaskiego oraz fragment warmińsko-mazurskiego. Powierzchnia województwa wynosiła do 1950 r. 23 201 km², później zmniejszona została do 23 153 km². Ludność białostockiego wyniosła: w 1946 r. ok. 941 000, a w 1970 ok. 1 176 000 mieszkańców.
Piotr Iwanowicz Bagration (ros. Пётр Иванович Багратион), ur. 1765 r. w Kizlarze, zm. 12 września 1812 r. we wsi Simy gdzie był pochowany), rosyjski generał piechoty, uczeń generałów: Aleksandra Suworowa i Michaiła Kutuzowa, brat Romana Bagrationa. Bohater I wojny ojczyźnianej 1812.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Zofia Wilczyńska właśc. Zofia Wilczyńska-Skoczeń (ur. 5 stycznia 1915 w Wołkowysku, zm. 16 maja 2010 w Konstancinie-Jeziornie) – polska aktorka. Artystka w filmie debiutowała w dwudziestoleciu międzywojennym, ma w swoim dorobku około trzydziestu ról filmowych. Aktorka zawodowo związana była ze scenami łódzkimi. Ostatnie lata życia spędziła w Domu Artystów Weteranów Scen Polskich, gdzie zmarła.

Rzeczpospolita Obojga Narodów (, właściwie Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie, od XVII wieku częściej znane jako Rzeczpospolita Polska) – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569-1795 na mocy unii lubelskiej. Rozciągało się na większości terytorium dzisiejszej Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy, a częściowo także Łotwy, Estonii, Rosji, Mołdawii i Słowacji. W 1618 osiągnęło maksymalny zasięg terytorialny wynoszący ok. 990 tys. km². Liczba ludności wynosiła od 6,5 mln w 1569 do 14 mln w 1772. Panującym ustrojem była demokracja szlachecka, a głową państwa król elekcyjny.

Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Mendog, Mindowe (lit. Mindaugas, biał. Mindoŭh/Міндоўг, ur. ok. 1203, zm. 12 sierpnia 1263) – wielki książę (1235-1253), a od 1253 roku do śmierci król Litwy.

Siedlce (ros. Седлец, jid. שעדליץ Shedlits) – miasto we wschodniej Polsce położone pomiędzy rzekami Muchawką i Helenką. Pod względem liczby mieszkańców 48. miejsce w Polsce i 4. w województwie mazowieckim. Siedziba kurii diecezji siedleckiej. Miasto stanowi lokalne i ponadlokalne centrum gospodarcze (rozwinięte handel, usługi i przemysł), edukacyjne (2 szkoły wyższe, seminarium duchowne i 10 szkół średnich, szkoła muzyczna I i II stopnia), militarne (1 Siedlecki Batalion Rozpoznawczy, wojskowa komenda uzupełnień), kulturalne (2 domy kultury, 4 biblioteki, 3 muzea).

Unia lubelska – umowa międzynarodowa Królestwa Polskiego z Wielkim Księstwem Litewskim zawarta 1 lipca 1569 na Sejmie w Lublinie. Określana jako unia realna, w odróżnieniu od poprzednich, wiążących oba państwa tylko osobą władcy (unia personalna). Została przyjęta 28 czerwca, a podpisana 1 lipca 1569, ostatecznie ratyfikowana przez króla 4 lipca 1569. W jej wyniku powstało państwo znane w historiografii jako Rzeczpospolita Obojga Narodów – ze wspólnym monarchą, herbem, sejmem, walutą, polityką zagraniczną i obronną – zachowano odrębny skarb, urzędy, wojsko i sądownictwo.