Wodospad Niagara - Polski Serwis Naukowy

Wodospad amerykański

Wodospad kanadyjski

Wodospad Niagara (ang. Niagara Falls, [naɪˈægrə]; fr. Chutes Niagara) – to jedna z największych atrakcji środkowo-wschodniej części USA i Kanady. Rzeka Niagara, płynąca z jeziora Erie do jeziora Ontario, musi pokonać prawie stumetrową różnicę poziomów. Mniej więcej w połowie drogi rzeka rozwidla się na dwie części i spada dwiema około 50-metrowymi kaskadami.

Marmit (kocioł eworsyjny, kocioł wirowy) – przegłębienie w dnie strumienia lub rzeki powstałe w wyniku eworsji u podnóża wodospadu lub progu skalnego. Kotły eworsyjne powstają gdy spadająca woda rzeźbi na dole mały kocioł. Woda zaczyna w nim wirować wokół osi pionowej, a porwane wraz z nią kamienie działają jak wiertła szorując po dnie i po bokach. W rezultacie wieloletniego działania tworzy się często okrągła, wygładzona niecka, która ciągle się poszerza i podcina ścianę wodospadu, która zawala się i otwiera się nowy próg wodospadu. W nowym miejscu tworzy się kolejny kocioł eworsyjny, poprzednie pozostają porzucone przed licem wodospadu.
Na mapach: 43°09′30″N 79°03′00″W / 43.15833, -79.05 Queenston – osada w Ontario, w Kanadzie. Obecnie stanowi administracyjnie część miejscowości Niagara-on-the-Lake. Zlokalizowana jest na szczycie skarpy Niagary, na zachodnim brzegu rzeki Niagara. Na przeciwnym brzegu znajduje się Lewiston.

Te dwie części to część amerykańska, w całości na terytorium USA, której kaskady American i Bridal Veil (Welon Panny Młodej; 51 i 60 m wysokości, łącznie około 300 m szerokości) rozdzielone są wąską wyspą Luna Island (40 m szerokości i 100 m długości), i część "kanadyjska" Horseshoe (podkowa, 49 m wysokości i 900 szerokości). Granica między USA i Kanadą biegnie środkiem tej drugiej części. Wodospad jest otoczony przez zabudowę dwóch miast o tej samej nazwie, kanadyjskiego Niagara Falls (78 tys. mieszkańców) i amerykańskiego Niagara Falls, (55 tys. mieszkańców).

Skarpa Niagary to kuesta, czyli wypiętrzenie pochodzenia erozyjnego w Ameryce Północnej w Krainie Wielkich Jezior. Rozpoczyna się w stanie Nowy Jork i przecina Ontario, a następnie obszary stanów Michigan i Wisconsin.
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Blisko połowa wody z wodospadu jest odprowadzana i zasila dwie elektrownie, zarówno po stronie kanadyjskiej jak i amerykańskiej. W zależności od tego, jaka ilość jest odprowadzana, poziom wody na rzece zmienia się o kilka metrów w ciągu dnia.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Przełom - odcinek doliny rzecznej o wąskim dnie i stromych zboczach, w którym ciek wodny (rzeka) pokonuje przeszkodę obecną na jej drodze (np. pasmo górskie lub inna wypukłość terenu)

Kaskada - wodospad, w którym woda spada z progu lub po stopniach, ukształtowany w sposób naturalny lub sztuczny. Element kompozycyjny ogrodów tarasowych w stylu włoskim i francuskim, parków krajobrazowych, popularny w okresie renesansu i baroku.

Ontario (ang. Lake Ontario, fr. Lac Ontario) - jezioro słodkowodne, najmniejsze co do wielkości w kompleksie pięciu Wielkich Jezior Ameryki Północnej. Środkiem jeziora biegnie granica między Kanadą i USA. Dostęp ma tylko stan Nowy Jork i prowincja Ontario. Rzeka Niagara wpływa do jeziora na jego zachodnim końcu i łączy je z jeziorem Erie. Na wschodnim końcu wypływa z jeziora Rzeka Świętego Wawrzyńca. Stanowi część Drogi Wodnej Świętego Wawrzyńca.

Łupek – dość niejednoznaczne pojęcie opisujące grupę skał, wykazujących dobrą łupkowatość (złupkowacenie). Najczęściej określenie to dotyczy skał metamorficznych (łupek metamorficzny lub też łupek krystaliczny), lecz jest także powszechnie stosowane do skał osadowych o podobnym wyglądzie (łupek osadowy). Jest to skała o zróżnicowanym składzie i o charakterystycznej teksturze łupkowej. Tekstura łupków osadowych jest spowodowana pierwotnym uwarstwieniem sedymentacyjnym lub wtórnym złupkowaceniem.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Piaskowiec to średnioziarnista, zwięzła skała osadowa powstała w wyniku scementowania ziaren kwarcu, skaleni, miki oraz okruchów innych skał i minerałów o średnicy 0,063-2 mm za pomocą spoiwa ilastego, krzemionkowego, wapiennego (kalcytowego, dolomitowego) lub żelazistego. Przyjmuje różne zabarwienia od szarego po żółte, czerwone i białe.

Jaskinia wiatrów – dawna naturalna jaskinia położona w kompleksie wodospadów Niagara za jedną z kaskad nazwaną "Welon Panny Młodej" (ang. Bridal Veil Falls).