Wojciech Brzega (ur. 12 września 1872 w Zakopanem, zm. 6 lipca 1941 w Zakopanem) – polski rzeźbiarz, pisarz, działacz społeczny.

Urodził się jako syn ślusarza Ryszarda Duźnika i Teresy Gąsienica Brzega. Ojciec zmarł na Węgrzech wkrótce po urodzeniu się syna. Wychowywany przez matkę przyjął jako nazwisko jej przydomek. Po ukończeniu zakopiańskiej Szkoły Ludowej uczył się w Szkole Przemysłu Drzewnego, w klasie rzeźby ornamentalnej. Praktykę czeladniczą odbył w Białej, Cieszynie, Krakowie i Lwowie. W 1895 rozpoczął 3-letnie studia na oddziale rzeźby krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych jako wolny słuchacz. W 1898 wyjechał na studia do Monachium a następnie do Paryża. W roku 1901 wrócił do Zakopanego. W 1912 ożenił sie ze Stefanią Czartoryską. W swoim domu na Skibówkach otworzył pracownię, gdzie odbywały się również wystawy innych artystów zakopiańskich.

Działalność artystyczna

Współpracował ze Stanisławem Witkiewiczem i był wykonawcą niektórych jego projektów. Zajmował się meblarstwem, rzeźbą ornamentacyjną i sztuka stosowaną. Dzięki tym pracom jest uważany za współtwórcę stylu zakopiańskiego. Tworzył przede wszystkim w drewnie, lecz także w gipsie terakocie i brązie. Najczęściej była to rzeźba portretowa. W 1910 roku wykonał projekt pomnika Grunwaldzkiego w Zakopanem, oraz tablicę pamiątkową Klimka Bachledy. Jego autorstwa są rzeźby ornamentacyjne w ołtarzu Matki Boskiej Różańcowej i w kaplicy św. Jana Chrzciciela w zakopiańskim kościele Św. Rodziny. W latach 1909-1939 brał udział niemal we wszystkich wystawach, organizowanych przez stowarzyszenia plastyczne w Zakopanem.

Zajmował się również pisarstwem. Spisywał gwarą zasłyszane opowieści, wspomnienia, scenki dramatyczne, artykuły etnograficzne i historyczne. Publikował w czasopismach miejscowych: "Zakopane", "Góral", "Młody Taternik". W 1913 roku wydał książkę "Posiady. Opowiadania z Podhala". Na podstawie jego wspomnień, przekazanych Muzeum Tatrzańskiemu, w 1969 powstała książka "Żywot górala poczciwego".

Od roku 1922 był nauczycielem rzeźby figuralnej w zakopiańskiej Szkole Przemysłu Drzewnego. W latach 1926-1929 był dyrektorem tej szkoły. W roku 1937 ze względu na stan zdrowia, zrezygnował z działalności pedagogicznej.

Działalność społeczna

Zmarł w Zakopanem 6 lipca 1941 i został pochowany na Nowym Cmentarzu w Zakopanem.

Bibliografia