Wojciech Wróż - Polski Serwis Naukowy

Wojciech Wróż (ur. 17 grudnia 1942 w Poznaniu – zm. 3 sierpnia 1986 pod K2) – polski taternik, alpinista i himalaista, a także autor książek o tematyce wspinaczkowej, magister nauk fizycznych, specjalista w dziedzinie elektronicznej aparatury medycznej.

Biografia

Wojciech Wróż wspinać zaczął się w roku 1962, początkowo w słowackich Tatrach (m.in. w Dolinie Kaczej w 1963 i 1964). Od 1966 brał udział w wyprawach w Alpy. Dokonał w nich kilku istotnych przejść, m.in. pierwszego polskiego przejścia drogi Cassina na Piz Badile (1967, z H. Furmanikiem, M. Grochowskim, P. Kintopfem, S. Skierskim i A. Skłodowskim). Wytyczył nowe drogi północnym filarem Pointe Hélène na Grandes Jorasses (1970, z E. Chrobakiem i J. Porębą) i lewym filarem Brouillard na Mont Blanc (1971, z R. Kowalewskim i J. Mączką).

Katastrofa na K2 w 1986 r. – nazwa ta odnosi się do okresu między 21 czerwca a 10 sierpnia 1986 r., kiedy to trzynaścioro wspinaczy zginęło na K2 w wyniku wyjątkowo złych warunków pogodowych. Jest to najtragiczniejszy okres w historii wspinaczki na K2.

Mont Blanc (wł. Monte Bianco, pl. Biała Góra, 4810,45 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Alp i Europy, potocznie nazywany Dachem Europy (niektórzy, w tym alpiniści zdobywający Koronę Ziemi, przyjmując inne granice Europy niż Międzynarodowa Unia Geograficzna, uważają Elbrus za szczyt europejski i tym samym najwyższy w Europie). Główny wierzchołek znajduje się na terytorium Francji w regionie Haute-Savoie i w granicach administracyjnych miasta Saint-Gervais-les-Bains. Granica francusko-włoska przebiega przez pobliski, boczny wierzchołek Mont Blanc de Courmayeur (wł. Monte Bianco di Courmayeur) (4748 m n.p.m.).

Jeździł też w inne rejony. W 1965 brał udział w wyprawie na Spitsbergen, w 1969 w góry Elburs do Iranu (pierwsze przejście centralnego filara Alam Kuh), w 1972 i 1975 w Pamir (Pik Kommunizma 1972, Pik Lenina 1975), w 1974 na Ruwenzori (pierwsze wejście zachodnią ścianą masywu Bakera).

Szczyt Ismaila Samaniego (tadż. Қуллаи Исмоили Сомонӣ, kullai Ismoili Somoni, ros. пик имени Исмаила Самани, pik imieni Ismaiła Samani) – najwyższa góra Tadżykistanu i Pamiru, nazwana na cześć Ismaila Samaniego, założyciela dynastii Samanidów. W czasach gdy Tadżykistan był częścią ZSRR szczyt ten był najwyższym w całym Związku Radzieckim.

Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².

Od 1976 uczestniczył w wyprawach na ośmiotysięczniki Himalajów i Karakorum. W tym roku razem z Eugeniuszem Chrobakiem dotarł na nowej drodze północno-wschodnią granią K2 do wysokości 8400 m n.p.m. Również z Chrobakiem w 1978 jako pierwsi zdobyli Kanczendzongę Południową (8576 m). W roku 1980 osiągnął wysokość 8050 m na południowym filarze Mount Everest. W 1982 ponownie uczestniczył w wyprawie na K2, dotarł wraz z Leszkiem Cichym do 8250 m. Dwa lata później z T. Karolczakiem przeszedł bez dodatkowego tlenu południowy filar Yalung Kang (8505 m) w masywie Kanczendzongi. 3 sierpnia 1986 bez tlenu wszedł na wierzchołek K2 południowo-zachodnim filarem (Magic Line) wraz z Peterem Božikiem i Przemysławem Piaseckim. Zginął podczas zejścia ze szczytu – prawdopodobnie zsunął się z końcówki liny poręczowej na górnych stokach tzw. Żebra Abruzzów, na wysokości ok. 8100 m. Był siódmą ofiarą tragicznego sezonu 1986 na K2.

Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.

Elburs (pers. البرز), w literaturze angielsko-języcznej Alburz lub Alborz – pasmo górskie na Wyżynie Irańskiej w północnym Iranie, rozciągające się od granicy z Armenią, wzdłuż południowego brzegu M. Kaspijskiego, do granic z Turkmenistanem i Afganistanem. Najwyższym szczytem jest liczący 5670 m n.p.m. Demawend.

W latach 1977-1979 był wiceprezesem Klubu Wysokogórskiego Poznań, w 1979-1981 prezesem. Przez wiele lat działał w Komisji Sportowej Zarządu Głównego Klubu Wysokogórskiego, potem Polskiego Związku Alpinizmu. Pisał na tematy związane ze wspinaczką, w 1982 wydano jego książkę o wyprawie na Kanczendzongę. Został odznaczony złotym medalem "Za Wybitne Osiągnięcia Sportowe".

Yalung Kang (8505 m n.p.m.) jest drugim pod względem wysokości szczytem w masywie górskim Kanczendzonga, po głównym szczycie. Znany jest także jako zachodni szczyt. Pierwszy raz został zdobyty 14 maja 1973 roku przez Japończyków Yutaka Ageta i Takao Matsuda

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Publikacje

Święta góra Sikkimu. Zapiski z wyprawy na Kanczendzongę Południową, Sport i Turystyka, Warszawa, 1982, ISBN 83-217-2377-2.

Bibliografia

Janusz Kurczab: Leksykon polskiego himalaizmu. Warszawa: Agora SA – Biblioteka Gazety Wyborczej, 2008, s. 134-135, seria: Polskie Himalaje. ISBN 978-83-7552-383-6.
Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
Jim Curran: K2.Triumf i tragedia. Czeladź: SOW ZSP "Alma-Press", 1989. ISBN 83-7020-069-9.