Województwo łódzkie - II Rzeczpospolita

Ten artykuł dotyczy województwa łódzkiego w II Rzeczypospolitej. Zapoznaj się również z: województwo łódzkie.

Województwo łódzkie w szczegółowych danych statystycznych spisu powszechnego z 30.IX.1921 i spisu powszechnego z 9. XII. 1931 r.

Województwo łódzkie - oficjalne dane GUS spisu powszechnego 1921

Polska, gęstość zaludnienia, 1931

Podział administracyjny Polski po 1938

Podział Polski na powiaty (1930) - woj.łódzkie zaznaczone kolorem czerwonym

Urząd Wojewódzki Łódzki w Łodzi - widok współczesny

Województwo łódzkie, województwo II Rzeczypospolitej istniejące w latach 1919–1939 ze stolicą w Łodzi.

Powiat kutnowski - powiat w Polsce (w północnej części województwa łódzkiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Kutno.

Przemysł – dział produkcji materialnej, w którym wydobywanie zasobów przyrody i dostosowanie ich do potrzeb ludzi odbywa się na dużą skalę, na zasadzie podziału pracy i za pomocą maszyn. Jego rozwój decyduje o poziomie i tempie rozwoju gospodarczego, gdyż jest jedynym działem gospodarki wytwarzającym środki pracy[potrzebne źródło].

Województwo łódzkie obejmowało (do 1938) wschodnią część obecnego województwa wielkopolskiego z Kaliszem i Koninem oraz południową i centralną część łódzkiego.

W 1930 podzielone było na 13 powiatów ziemskich oraz 1 miejski. W skład województwa wchodziło także 46 miast (1930) i 232 gminy. Graniczyło z 3 województwami: od zachodu z poznańskim, od południa z kieleckim, od północy oraz wschodu z warszawskim, a także od południowego zachodu z Niemcami.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Ludwik Darowski, pseud. i krypt. K. Darski, D-ski, Michał Kowieński, Ludar, Lud. Dar., Michał, Wiesław (ur. 11 sierpnia 1881 w Opatowie, zm. 15 listopada 1948 w Warszawie) – polityk polski, minister pracy i polityki społecznej, wojewoda łódzki i krakowski.

Ludność

Według pierwszego spisu powszechnego w 1921 roku województwo zamieszkiwało 2.252.769 osób.

Podział ludności ze względu na narodowość:

Polacy 1.873.629 (83,2%)

Żydzi 270.437 (12%)

Niemcy 103.484 (4,6%)

Podział ludności ze względu na wyznanie:

rzymskokatolickie 1.734.117 (77%)

mojżeszowe 326.973 (14,5%)

ewangelickie 171.169 (7,6%)

menonickie 12.024 (0,53%)

W roku 1926 ludność województwa zamieszkująca miasta wynosiła 38,7%. Polacy stanowili 83,2% ogółu mieszkańców, Żydzi - 12%, Niemcy - 1,6%. 77% mieszkańców łódzkiego wyznawało religię katolicką, 14,5% mojżeszową, 7,6% ewangelicką i 0,7% unicką.

Drugi Powszechny Spis Ludności z 9 grudnia 1931 był drugim spisem powszechnym przeprowadzonym przez państwo polskie. Według spisu, populacja Polski wynosiła 32 108 000, z czego 21 835 000 stanowili Polacy, a reszta - mniejszości. Spis jest uważany za wypaczony z względów politycznych, zawyżający liczbę Polaków i zaniżający liczbę mniejszości.

Województwo kieleckie – województwo istniejące w okresie II Rzeczypospolitej, PRL oraz III Rzeczypospolitej. Utworzone 2 sierpnia 1919 na mocy ustawy tymczasowej o organizacji władz administracyjnych II instancji. Granice tego województwa zmieniały się w 1938, 1945, 1950 i 1975 roku. W czasie reformy administracyjnej w 1999 zostało zlikwidowane. Po reformie większa część jego obszaru znalazła się w województwie świętokrzyskim.

53,8% mieszkańców województwa łódzkiego zatrudniona była w rolnictwie, 24,6% w przemyśle (głównie włókienniczy), a 8,3% w handlu.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 1929 r. województwo ma obszar 19 034 km², w tym:

grunty orne: 65,6%

łąki: 7,3%

pastwiska: 5,6%

lasy: 13,5%

nieużytki i tereny przemysłowe: 8%

Podział administracyjny

Największe miasta

Podział administracyjny (1939)

Z dniem 1 kwietnia 1938 r. wyłączono z obszaru województwa łódzkiego i przyłączono do województwa poznańskiego powiaty kaliski, kolski, koniński i turecki .

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

Kościoły greckokatolickie – zbiorcza nazwa Kościołów (Cerkwi) katolickich tradycji wschodniej. Określenie "greckokatolicki" pozwala odróżnić je od innych tradycji katolickich - przede wszystkim od rytu "łacińskiego". Kościoły greckokatolickie należą do katolickich Kościołów wschodnich, będąc jednocześnie częścią Kościoła katolickiego.

Z dniem 1 kwietnia 1939 r. włączono w obszar województwa łódzkiego: z województwa warszawskiego powiaty: kutnowski, łowicki, rawski i skierniewicki; z województwa kieleckiego powiaty: opoczyński i konecki z wyjątkiem gmin miejskich: Skarżysko-Kamienna i Szydłowiec oraz gmin wiejskich: Bliżyn i Szydłowiec

Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.

Kalisz (łac. Calisia, jid. קאַליש, niem. Kalisch) – jedno z najstarszych miast w Polsce, historyczna stolica Wielkopolski Wschodniej. Drugi co do wielkości i również drugi najsilniej zurbanizowany ośrodek województwa wielkopolskiego, powiat grodzki, siedziba powiatu ziemskiego. Centralne miasto aglomeracji kalisko-ostrowskiej, którą tworzy wraz z Ostrowem Wielkopolskim. Siedziba diecezji kaliskiej.

Wojewodowie

Antoni Kamieński 19 listopada 1919 - 1 marca 1922

Paweł Garapich 1 marca 1922 - 14 lutego 1923 (p.o.)

Marian Rembowski 9 marca 1923 - 12 sierpnia 1924

Paweł Garapich 12 sierpnia 1924 - 30 grudnia 1924

Ludwik Darowski 1925 - 22 czerwca 1926

Jan Ossoliński czerwiec 1926 - lipiec 1926 (p.o.)

Władysław Jaszczołt lipiec 1926 - 31 stycznia 1933

Aleksander Hauke-Nowak 31 stycznia 1933 - 13 kwietnia 1938

Henryk Józewski 13 kwietnia 1938 - 6 września 1939

Przypisy

M.P. z 1920 r. Nr 48, poz. brak
↑ Wg publikacji: Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom II - Województwo Łódzkie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924
Ustawa z dnia 12 czerwca 1937 r. o zmianie granic województw: poznańskiego, pomorskiego, warszawskiego i łódzkiego. (Dz. U. z 1937 r. Nr 46, poz. 350)
Ustawa z dnia 9 kwietnia 1938 r. o zmianie granic województw: białostockiego, kieleckiego, lubelskiego, łódzkiego i warszawskiego. (Dz. U. z 1938 r. Nr 27, poz. 240)