|
|
|||||||||||
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Szukasz pomocy lub dodatkowych informacji?
Zadaj pytanie na naszym Forum:
1) wybierz z górnego menu odpowiednią dziedzinę 2) następnie założ temat w dziale Dyskusje albo Zadania... Jeśli nie posiadasz konta - zarejestruj się w kilka chwil :)
NOWE PUBLIKACJE
Województwo śląskie Dodaj do:
Województwo śląskie – jedno z 16 województw, jednostka samorządu terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski, obejmująca wschodnią część historycznych ziem Górnego Śląska, polską część Śląska Cieszyńskiego i część zachodniej Małopolski, w tym Zagłębie Dąbrowskie i Zagłębie Krakowskie. Zagłębie Krakowskie to okręg przemysłowy powstały w XIX wieku w zachodniej Małopolsce. Obszar ok. 1,2 tys. km². Obejmował zachodnią część ówczesnego powiatu chrzanowskiego (Jaworzno, Trzebinia, Libiąż, Siersza), na którym istniały liczne kopalnie węgla kamiennego, oraz rudy cynku i ołowiu. W późniejszym okresie do Zagłębia Krakowskiego zaliczano również okolice Oświęcimia. Siedzibą władz województwa są Katowice. Województwo śląskie jest jedynym województwem w Polsce, w którym jest więcej powiatów grodzkich (19) niż powiatów ziemskich (17). // Położenie
 Województwo śląskie jest położone na południu Polski, nad górną Wisłą, Odrą i Wartą i graniczy z Czechami i Słowacją. Województwo śląskie leży we wschodniej części Śląska, zachodniej części Małopolski i południowej Wielkopolski. Fizycznie województwo śląskie należy do Wyżyny Śląskiej, Jury Krakowsko-Częstochowskiej, Kotliny Oświęcimskiej oraz Beskidów. Ponadto w tych obszarach geograficznych można wyróżnić mniejsze, takie jak np. Płaskowyż Rybnicki. Bór świerkowy (świerczyna) – las iglasty, w którym dominującym gatunkiem w drzewostanie jest świerk. Bory świerkowe występują przede wszystkim w górach w paśmie regla dolnego jak i regla górnego. Pozostałe bory świerkowe są głównie wynikiem sztucznego nasadzania.
Graniczy z województwami: HistoriaW latach międzywojennych w II Rzeczypospolitej istniało autonomiczne województwo śląskie. Obejmowało ono wszystkie historyczne ziemie Górnego Śląska, które znalazły się w Polsce (np. Katowice, Rybnik, Lubliniec) oraz polskiej części Śląska Cieszyńskiego (Cieszyn, Bielsko (dziś dzielnica Bielska-Białej), a więc z pominięciem np. Sosnowca, Częstochowy, Białej Krakowskiej (dziś dzielnica Bielska-Białej) obecnie znajdujących się w granicach województwa). Z dniem 1 września 1939, a więc w pierwszym dniu wojny zajęte przez Niemców województwo przestało istnieć i zostało wcielone bezpośrednio do Rzeszy. Katowice stały się wtedy stolicą rejencji katowickiej (stolicę przeniesiono z Opola). Miasta Zagłębia Dąbrowskiego natomiast zostały wcielone do Generalnej Guberni. Później wszystkie ziemie obecnego województwa śląskiego zostały wcielone do Rzeszy. Częstochowa należała do Generalnego Gubernatorstwa. Po wojnie, w latach 1945-1950 istniało województwo śląsko-dąbrowskie, którego obszar tylko częściowo pokrywał się z dzisiejszym województwem śląskim. W 1950 podzielono je na województwa katowickie i opolskie. Skansen Górniczy „Królowa Luiza” w Zabrzu (ul. Wolności) – na terenie założonej w 1791 r. kopalni węgla kamiennego, w jego skład wchodzą m.in. dawne wyrobiska Königin Luise Grube (Po II wojnie światowej i po zmianie państwowości Zabrza nazwano "Luizę" KWK "Zabrze") , współczesne chodniki i komory kopalni „Zabrze”. Obejmuje obiekty wzniesione w drugiej połowie XIX w. m.in. budynek maszynowni i nadszybia byłego szybu Carnall. Został udostępniony publiczności w grudniu 1993 r. Oddział Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu
Obecne województwo śląskie zostało utworzone w 1999 z województw poprzedniego podziału administracyjnego: Procentowy udział regionów historycznych w powierzchni województwa
W obecnym województwie około 48% powierzchni stanowi historyczny Górny Śląsk. Głównymi miastami na jego terenie są Katowice, Gliwice, Bytom, Chorzów, Zabrze, Ruda Śląska, Rybnik oraz Racibórz. 45% powierzchni stanowi natomiast Małopolska, której głównymi miastami są Częstochowa, Sosnowiec, Dąbrowa Górnicza, Jaworzno oraz Żywiec. Około 7% stanowi Wielkopolska (Kaliskie), gdzie nie są położone większe miasta.[potrzebne źródło] Ponadto wiele miejscowości położonych jest na granicach regionów, np. Bielsko-Biała, które powstało ze śląskiego Bielska, leżącego na Śląsku Cieszyńskim i małopolskiej Białej. Międzygminny Związek Komunikacyjny Jastrzębie-Zdrój – stowarzyszenie gmin z siedzibą w Jastrzębiu-Zdroju założone w dążeniu do integracji komunikacji miejskiej i międzymiastowej w regionie po rozpadzie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Katowicach.
W związku z powyższym stanem nazwa województwa wywołuje kontrowersje[potrzebne źródło]. Podobnie jest z herbem, który nawiązuje jedynie do herbów byłych księstw śląskich. Podział administracyjnyMiasta i powiaty grodzkieW województwie śląskim jest 71 miast, w tym 19 miast na prawach powiatów. W poniższej tabeli dwadzieścia trzy największe uszeregowano według liczby mieszkańców (miasta na prawach powiatu zostały pogrubione). Droga krajowa - jedna z dróg publicznych, umożliwiających krajową i międzynarodową komunikację kołową pomiędzy dużymi miastami oraz ogólnodostępnymi przejściami granicznymi, która jest rekomendowana do ruchu długodystansowego i tranzytowego.
Na podstawie publikacji Głównego Urzędu Statystycznego pt. "Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym" wg stanu na 31 grudnia 2008. Powiaty ziemskieW województwie śląskim jest 17 powiatów ziemskich. Jest to jedyne województwo w Polsce, w którym mniej jest powiatów ziemskich niż grodzkich. Większość powiatów ziemskich jest silnie zurbanizowana – nie pełnią one funkcji rolniczych, a często są "sypialniami" lub terenami rekreacyjnymi dla mieszkańców dużych miast. Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. Viadua, Viadrus) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).
W poniższej tabeli powiaty ziemskie uszeregowano według liczby mieszkańców. Na podstawie publikacji Głównego Urzędu Statystycznego pt. "Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym" wg stanu na 31 grudnia 2008. DemografiaLiczba ludnościDane z 31 grudnia 2007 r.: Województwo śląskie liczy 4 654,1 tys. mieszkańców, co stanowi 12% ludności Polski i jest drugim najludniejszym (po województwie mazowieckim) województwem w Polsce. Gęstość zaludnienia wynosi 377,4 os./km² i jest najwyższa w Polsce. Najgęściej zaludniony jest centralny obszar województwa – ponad 1000 osób na km². Na terenie województwa leży najgęściej zaludnione miasto, a zarazem i powiat w Polsce – Świętochłowice (4165 osób/km²). Lasy Pszczyńskie – kompleks leśny na Górnym Śląsku leżący pomiędzy gminami : Tychy, Mikołów, Żory, Pszczyna, Kobiór, Oświęcim. Czasami używa się określenia Puszcza Pszczyńska, która obejmuje łącznie obszary Lasów Pszczyńskich oraz Lasów Raciborskich. W niektórych opracowaniach z Lasów Pszczyńskich wydziela się Lasy Kobiórskie (po zachodniej stronie drogi na Bielsko-Białą).
Województwo śląskie ma najgorszą sytuację demograficzną spośród województw w Polsce. Przyrost naturalny wynosi -1,1 i jest dużo gorszy od średniej krajowej (0,1). W 1995 roku na obszarze województwa mieszkało 4 893 542 osób. Było to o 239 427 więcej niż w II kwartale 2008 r. Struktura ludnościW województwie śląskim 17% ludności jest wieku przedprodukcyjnym (pon. 17 lat), 66% ludności jest w wieku produkcyjnym (18 – 60/65 lat), natomiast w wieku poprodukcyjnym (pow. 60/65 lat) jest 17% mieszkańców. Niemniej jednak zaznacza się duże dysproporcje w strukturze ludności wewnątrz województwa. Najgorsza sytuacja demograficzna ma miejsce w subregionie katowickim – znaczna przewaga ludności w wieku poprodukcyjnym nad przedprodukcyjnym, najlepsza natomiast w rybnickim i bielskim – odwrotnie. Mediana wieku w województwie wynosi 40,9 lat dla kobiet oraz 36,9 dla mężczyzn. Otylia Jędrzejczak (ur. 13 grudnia 1983 w Rudzie Śląskiej) – polska pływaczka, mistrzyni olimpijska, podwójna wicemistrzyni olimpijska, mistrzyni Świata i Europy, trzykrotna rekordzistka świata, rekordzistka Europy, trzykrotnie wybierana najlepszym sportowcem Polski.
Na 100 mężczyzn przypada 107 kobiet. Województwo śląskie charakteryzuje się najwyższym wskaźnikiem zatrudnienia w Polsce oraz jednym z najniższych wskaźników bezrobocia. Województwo charakteryzuje się znacznym udziałem mniejszości narodowych (wraz z woj. opolskim skupia ponad 70% ogółu ludności niepolskiej w kraju). W województwie żyje (wg danych ze spisu powszechnego) 20 tys. Niemców (głównie w pow. raciborskim, gliwickim w większych miastach) oraz wielu przedstawicieli innych narodowości (Francuzi, Amerykanie, Ukraińcy, jedyna w Polsce mniejszość czeska i morawska itd.). Corocznie do województwa emigruje ponad 2 tys. obcokrajowców, natomiast z innych województw napływa blisko 50 tys. osób rocznie (trzecie miejsce w kraju). Radio eM (ewangeliczna Miłość) – śląska stacja radiowa prowadzona przez archidiecezję katowicką. Ma siedzibę w Katowicach przy ul. Wita Stwosza 16 (gmach kurii metropolitalnej).
Gospodarka
W końcu grudnia 2009 roku liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 168,4 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 9,2% do aktywnych zawodowo. Główną gałęziami gospodarki woj. śląskiego są usługi i przemysł. Najmniej ludności pracuje w rolnictwie i leśnictwie. Transport i komunikacja
Przez województwo śląskie przebiega szereg linii kolejowych. Znajduje się tutaj łącznie kilka dworców i kilkadziesiąt stacji PKP. Przez dworzec główny w Katowicach przejeżdżają pociągi EuroCity i InterCity. Silnie rozwinięta jest tu również sieć dróg. Biegnie tędy autostrada A4, E40 (trasa europejska), E75 (trasa europejska), droga ekspresowa S1, Droga ekspresowa S69, Droga ekspresowa S86 oraz kilkanaście dróg krajowych i dróg wojewódzkich. Budowana jest kolejna autostrada – A1. Znajduje się tu międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. W województwie do 21 grudnia 2007 funkcjonowały dwa duże przejścia na granicy z Czechami- w Cieszynie i w Chałupkach. Polskie Linie Lotnicze LOT (PLL LOT) – powstałe 1 stycznia 1929 roku, z połączenia wszystkich działających w kraju linii lotniczych. Pierwszymi stosowanymi samolotami były Junkers F 13 (15 szt.) i Fokker F.VIIa/1m (6 szt.).
Komunikacja miejska to przede wszystkim KZK GOP, PKM Jaworzno, MZK Jastrzębie Zdrój, MZK Tychy, MZK Bielsko-Biała, ZTZ Rybnik i MPK Częstochowa. Transport drogowy
Na terenie województwa znajduje się także wiele dróg wojewódzkich oraz są podejmowane budowy nowych dróg. Jedną z najważniejszych tego typu inwestycji jest Drogowa Trasa Średnicowa. Docelowo ma połączyć centra wszystkich miast leżących w GOP. Transport kolejowy
Województwo śląskie stanowi jeden z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce, zarówno jeśli chodzi o przewozy pasażerskie jak i towarowe. Z katowickiego dworca kolejowego odjeżdżają pociągi wszystkich kategorii, w tym EuroCity i InterCity, zapewniające połączenia ze wszystkimi największymi miastami w Polsce oraz z Czechami, Słowacją, Węgrami, Austrią i Niemcami. W województwie kolej odgrywa dużo mniejszą rolę niż transport samochodowy. Zdzisław Legomski (ur. 26 lipca 1927 w Dąbrowie Górniczej) – polski działacz partyjny i państwowy, poseł na Sejm PRL VII i VIII kadencji (1976–1980), wojewoda katowicki (1978–1980).
Kolejowy transport towarowy to przede wszystkim przewozy węgla kamiennego. Ze względu na położenie województwa dużą rolę odgrywają przewozy tranzytowe, także międzynarodowe. Do 21 grudnia 2007 Funkcjonowały tu cztery kolejowe przejścia graniczne: Transport lotniczy
W odległości około 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Po rozbudowie w 2007. i oddaniu do użytkowania drugiego terminala posiada on roczną przepustowość ok. 3,6 mln pasażerów. W 2007 obsłużono blisko 2 mln pasażerów. Ma dwa terminale pasażerskie oraz terminal cargo. Obsługuje stałe połączenia rejsowe z ponad dwudziestoma lotniskami liniami lotniczymi. Święty Wojciech, właśc. Wojciech Sławnikowic (czes. Vojtěch, niem. Adalbert; ur. ok. 956 w Libicach - zm. 23 kwietnia 997 w okolicach Elbląga lub Tękit, Tenkitten, obecnie Letnoje; inne źródła podają pruski Chollin) – czeski duchowny katolicki, biskup Pragi, misjonarz, męczennik, uznawany przez Kościół katolicki za świętego.
W centrum Katowic znajduje się również lotnisko Katowice-Muchowiec, w podbielskim Kaniowie przemysłowe lotnisko Bielsko-Biała Kaniów, a na terenie województwa także wiele innych, mniejszych lotnisk. Najbliższym czynnym lotniskiem w Częstochowie jest lotnisko Częstochowa-Rudniki, oddalone od centrum miasta o 15 km. Jest ono lotniskiem powojskowym w prywatnych rękach, z zastosowaniem sportowym – na części jego terenu operuje Aeroklub Częstochowski. Nie jest ono przystosowane do obsługi dużych samolotów, istnieje możliwość lądowania tylko małych samolotów pasażerskich. Ostatni raz lotnisko zostało użyte przez linie lotnicze w 1983 – przez jeden sezon Polskie Linie Lotnicze LOT oferowały z niego połączenia. eLO RMF - stacja internetowa umieszczona na platformie MiastoMuzyki.pl, stworzona z myślą o licealistach. Została uruchomiona z okazji 18-lecia RMF FM (15 stycznia 2008 roku). Pierwszy utwór, który pojawił się na antenie, to piosenka "Gdy nie ma dzieci" zespołu Kult.
Transport wodnyPort Gliwice obecnie wraz ze stacją kolejową, terminalem celnym, wolnym obszarem celnym w Gliwicach, bazą magazynową, parkingami i biurami jest jednym z elementów Śląskiego Centrum Logistyki. Port w Gliwicach uważany jest za najnowocześniejszy i najbardziej uniwersalny port śródlądowy w kraju, z uwagi na swój kształt, linie i konstrukcje nabrzeży portowych, układ basenów, powierzchnię akwatorium. W porcie znajdują się urządzenia przeładunkowe o maksymalnym udźwigu 20 ton. Roczna zdolność przeładunkowa portu wynosi około 2 milionów ton. Port Gliwice stanowi początek Kanału Gliwickiego łączącego miasta GOP z Odrą (Odrzańska Droga Wodna) a za jej pośrednictwem z siecią śródlądowych kanałów Europy Zachodniej oraz Morzem Bałtyckim. Kościół Opatrzności Bożej w Bielsku-Białej – zabytkowy kościół katolicki w Bielsku-Białej, znajdujący się w dzielnicy Biała Krakowska, przy pl. Opatrzności Bożej. Jest kościołem parafialnym (parafia Opatrzności Bożej) i należy do diecezji bielsko-żywieckiej (Dekanat Bielsko-Biała I – Centrum). Powstał w stylu późnobarokowym w latach 1760–1769 i był w XIX w. dwukrotnie przebudowywany.
czytaj dalej: [2], [3]
Czy wiesz że...? beta
Górny Śląsk (, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien, czes. Horní Slezsko, łac. Silesia Superior) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.
Dom Tkacza – oddział Muzeum w Bielsku-Białej, w którym zrekonstruowano wygląd XVIII-wiecznego domu i warsztatu sukienniczego. Budynek muzeum położony jest w Bielsku-Białej przy ul. Sobieskiego i znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa śląskiego.
Francuzi – naród romański zamieszkujący głównie Francję (ok. 52 mln), Wielką Brytanię (ok. 100 tys.), Katalonię (ok. 4 tys.) oraz nieliczni w Belgii, Andorze, Luksemburgu, Monako i Szwajcarii. Poza tym Francuzi żyją głównie w swoich byłych koloniach w Afryce oraz w własnych terytoriach zamorskich w Oceanii i na innych kontynentach. Około 10 milionów osób francuskiego pochodzenia mieszka w Stanach Zjednoczonych, a 5 milionów w Kanadzie. Ich ojczystym językiem jest francuski. Większość Francuzów to katolicy (chrystianizacja w II – IV wieku). Dzisiaj wielu potomków byłych imigrantów uważa się za część narodu francuskiego, są to przeważnie osoby pochodzenia afrykańskiego i arabskiego. Pozostają oni obywatelami państwa francuskiego.
Tarnowskie Góry (śl.: Tarnowský Góry, niem.: Tarnowitz, czes.: Tarnovice, łac.: Montes Tarnovicenses) – gmina miejska na Górnym Śląsku, w południowo-zachodniej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, siedziba powiatu tarnogórskiego, na północnym krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP) i zarazem największe polskie miasto stanowiące odrębną gminę, którym rządzi burmistrz, a nie prezydent miasta. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego. |
|||||||||||
Osobny artykuł: 
