Województwo elbląskie - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy województwa elbląskiego w latach 1975 - 1998. Zapoznaj się również z: województwo elbląskie (I Rzeczpospolita).

Województwo elbląskie – województwo w latach 1975-1998. Powstało na podstawie reformy podziału administracyjnego Polski dokonanego przez władze PRL. W wyniku tego z dotychczasowych 17 powstało 49 nowych województw, wśród nich także elbląskie. Stolicą województwa był Elbląg, największe miasto na tym terenie, ośrodek administracyjny i przemysłowy.

Malbork (łac. Mariaeburgum, Mariae castrum, Marianopolis, niem. Marienburg) – miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim nad Nogatem. Stolica powiatu malborskiego.
Gmina Braniewo to gmina wiejska w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie elbląskim.

W aktualnym podziale administracyjnym teren byłego elbląskiego znalazł się w granicach województw: pomorskiego – część zachodnia i warmińsko-mazurskiego – część wschodnia.

Położenie geograficzne

Województwo elbląskie było położone w północnej Polsce, graniczyło z

województwem gdańskim i województwem bydgoskim od zachodu

województwem toruńskim od południa

województwem olsztyńskim od wschodu

obwodem kaliningradzkim i Morzem Bałtyckim od północy.

Położenie w porównaniu do poprzedniego podziału administracyjnego

Tereny województwa elbląskiego znajdowały się przed 1975 w województwie gdańskim i olsztyńskim.

Obwód kaliningradzki (ros. Калининградская область, Kaliningradskaja obłast´) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, rosyjska eksklawa w Europie Środkowej, nad Morzem Bałtyckim.
Nowy Dwór Gdański (niem. Tiegenhof) – to miasto w woj. pomorskim, w powiecie nowodworskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański, położone nad Tugą w centralnej części Żuław Wiślanych. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. elbląskiego.

Położenie w porównaniu do następnego podziału administracyjnego

Reforma administracyjna z 1999 podzieliła województwo niemal na dwie równe części pomiędzy województwa warmińsko-mazurskie i pomorskie. W województwie warmińsko-mazurskim wraz ze stolicą województwa Elblągiem znalazły się północno-wschodnie: Pasłęk, Braniewo, Orneta oraz południowo-wschodnie: Susz i Kisielickie, tereny dawnego regionu. Natomiast cześć zachodnia – pas powiatów nadwiślańskich: Kwidzyn, Sztum, Malbork, Nowy Dwór Gdański w tym obszar Żuław Wiślanych i cała morska linia brzegowa wraz z Mierzeją Wiślaną zostały przyłączone do województwa pomorskiego.

Elbląg (niem. Elbing, prus. Elbings) – miasto w województwie warmińsko-mazurskim, powiat grodzki Elbląg, stolica powiatu ziemskiego elbląskiego. Jedno z najstarszych polskich miast (rok założenia 1237, prawa miejskie 1246), a najstarsze w województwie.
Równina Warmińska lub Nizina Warmińska (313.56) - mezoregion fizycznogeograficzny w północnej Polsce, część Pobrzeża Gdańskiego (Wschodniopomorskiego), na wschód od Wysoczyzny Elbląskiej. Wysokość 20-70 m n.p.m., powierzchnia 640km²; główne miasto Braniewo. Rzeki przepływające Bauda i Pasłęka.

Przydzielenie Elbląga do województwa warmińsko-mazurskiego jest jedną z anomalii podziału administracyjnego z 1999, gdyż zarówno pod względem geograficznym (odległościowym), gospodarczym, jak i transportowym miasto to jest bliżej Gdańska niż Olsztyna. Podział ten jest podyktowany chęcią wzbogacenia znacznie biedniejszego rolniczego województwa warmińsko-mazurskiego.

Województwo bydgoskie (1945-50 pod nazwą województwo pomorskie) w latach 1945-1975 obejmowało teren obecnego woj. kujawsko-pomorskiego oraz fragmenty: pomorskiego i wielkopolskiego.
Województwo elbląskie utworzone (wraz z królewieckim, toruńskim i gdańskim) przez Kazimierza IV Jagiellończyka po inkorporacji Prus do Korony Polskiej w 1454 r. Po II pokoju toruńskim przemianowane na województwo malborskie. Jedynym wojewodą był w latach 1456 - 1467 Ścibor Bażyński.

Położenie na tle makro i mezoregionów

Wg podziału na regiony fizycznogeograficzne Kondrackiego województwo elbląskie znajdowało się na terenie:

Pobrzeża Gdańskiego (Mierzeja Wiślana, Żuławy Wiślane, Wysoczyzna Elbląska, Równina Warmińska, Wybrzeże Staropruskie)

Niziny Staropruskiej (Wzniesienia Górowskie, Równina Ornecka)

Pojezierze Iławskie

Pojezierza Wschodniopomorskiego (Pojezierze Starogardzkie)

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)