Województwo kaliskie - I Rzeczpospolita

Ten artykuł dotyczy województwa kaliskiego I Rzeczypospolitej. Zapoznaj się również z: województwo kaliskie.

Województwo kaliskie (łac. Palatinatus Calisiensis) – województwo I Rzeczypospolitej istniejące w latach 1314–1793 ze stolicą w Kaliszu.

Powierzchnia województwa wynosiła ok. 15 320 km², po wyłączeniu województwa gnieźnieńskiego w 1768 ok. 7810 km². Posiadało 8 senatorów w tym 4 większych tzw. krzesłowych i 4 mniejszych (drążkowych). Senatorami krzesłowymi byli arcybiskup gnieźnieński, wojewoda kaliski, kasztelan kaliski i kasztelan gnieźnieński. Senatorowie drążkowi to kasztelanowie: lędzki, nakielski, biechowski oraz kamieński.

Trzemeszno to miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzemeszno. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego. Położone jest nad jeziorami Klasztornym i Popielewskim na Pojezierzu Gnieźnieńskim.

Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe) – znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycerskiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korporacji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.

Wojewoda kaliski urzędował na Zamku Królewskim w Kaliszu.

Herbem województwa była głowa tura w koronie z pierścieniem w nozdrzach na tle biało-czerwonej szachownicy.

Sejmiki województwa kaliskiego zbierały się w Środzie, w kolegiacie Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej (razem z województwem poznańskim). W województwie kaliskim zbierał się również wielkopolski sejmik generalny w Kole, w klasztorze bernardynów przy kościele Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny.

Kalisz (łac. Calisia, jid. קאַליש, niem. Kalisch) – jedno z najstarszych miast w Polsce, historyczna stolica Wielkopolski Wschodniej. Drugi co do wielkości i również drugi najsilniej zurbanizowany ośrodek województwa wielkopolskiego, powiat grodzki, siedziba powiatu ziemskiego. Centralne miasto aglomeracji kalisko-ostrowskiej, którą tworzy wraz z Ostrowem Wielkopolskim. Siedziba diecezji kaliskiej.

Kanonicy regularni, kanonicy regularni laterańscy, CRL – najstarszy zakon klerycki, zorganizowany według reguły św. Augustyna. Genezy zakonu należy upatrywać w przykładzie życia pierwszej wspólnoty chrześcijan, o której czytamy w Dziejach Apostolskich.

Miasta grodowe w województwie kaliskim to: Nakło, Pyzdry, Gniezno, Konin, Kcynia, Złotów i Kalisz.

Znaczniejsze miasta w tym województwie to:

Kalisz – miasto stołeczne,

Gniezno,

Mogilno – opactwo benedyktyńskie,

Trzemeszno – opactwo kanoników regularnych św. Augustyna,

Ląd i Wągrowiec – opactwo cysterskie.

Powiaty (do 1768):

kaliski, Kalisz

koniński, Konin

pyzdrski, Pyzdry

gnieźnieński, Gniezno

kcyński, Kcynia

nakielski, Nakło

Powiaty (po 1768):

Kasztelania biechowska – kasztelania istniejąca w grodzie biechowskim od drugiej połowy XIII w., a później jako senatorski urząd kasztelana do upadku I Rzeczypospolitej.

Powiat nakielski – powiat w Polsce (w zachodniej części województwa kujawsko-pomorskiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Nakło nad Notecią.

kaliski, Kalisz

koniński, Konin

pyzdrski, Pyzdry

Zobacz też

Kaliskie