Województwo małopolskie - Polski Serwis Naukowy

Województwo małopolskie – jedno z 16 województw Polski. W obecnym kształcie powstało 1 stycznia 1999 r. w wyniku reformy administracyjnej. Województwo zajmuje powierzchnię 15 182 km² i jest jednym z mniejszych regionów Polski (12 miejsce w kraju). Pod względem liczby mieszkańców (3 mln 298 tys. osób) województwo znajduje się na 4 miejscu w Polsce. Gęstość zaludnienia jest tu jedną z najwyższych w kraju (małopolskie – 217 osób/km², średnia krajowa – 122 osób/km²).

Jadwiga Andegaweńska, , zm. 17 lipca 1399 w Krakowie) – król Polski (od 16 października 1384) z dynastii Andegawenów (Anjou), najmłodsza córka Ludwika Węgierskiego i Elżbiety Bośniaczki, święta katolicka, patronka Polski.
Prawo i Sprawiedliwość (PiS) – polska partia polityczna zarejestrowana sądownie 13 czerwca 2001 (pierwszy komitet lokalny PiS powstał już 22 marca 2001), założona na fali popularności uzyskanej przez Lecha Kaczyńskiego podczas pełnienia przez niego funkcji ministra sprawiedliwości (od czerwca 2000 do lipca 2001). Działacze PiS starszej generacji wywodzą się w większości ze środowisk dawnej AWS (PC, SKL i ZChN) oraz ROP.

Według danych z 31 grudnia 2009 roku województwo miało 3298,3 tys. mieszkańców.

Historia województwa

Województwo małopolskie, jako jedyne ma prawo do posiadania w swoim herbie, godła Państwa Polskiego, czyli białego orła w koronie, z głową zwróconą w prawą stronę, na czerwonym tle. Pozostaje więc tradycyjnie jego depozytariuszem. Dewizą województwa było: Mater et Metropolis Omnium Terrarum Poloniae (pol. Matka i stolica wszystkich ziem Polski).

Skawina - miasto w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim. Jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Skawina. Miasto jest położone nad rzeką Skawinką kilkanaście kilometrów na południowy zachód od centrum Krakowa.
Interia.pl – istniejący od 1999 r. ogólny portal internetowy, prowadzony przez spółkę akcyjną INTERIA.PL S.A., należącą w całości do grupy Bauer Media poprzez spółki zależne (Bauer Media Invest GmbH, Radio Muzyka Fakty sp. z o.o. i Broker.FM S.A.).

Województwo małopolskie zostało utworzone w 1999 roku obejmując mniejszy fragment Małopolski historycznej i geograficznej. Stworzono je z województw poprzedniego podziału administracyjnego, mianowicie z:

krakowskiego (w całości)

nowosądeckiego (w całości)

tarnowskiego (oprócz gmin powiatu dębickiego i gmin Radomyśl Wlk. i Wadowice Grn. z powiatu mieleckiego)

bielskiego (tylko gminy powiatów suskiego, wadowickiego i oświęcimskiego)

katowickiego (tylko gminy powiatów olkuskiego i chrzanowskiego oraz gmina Brzeszcze z powiatu oświęcimskiego)

kieleckiego (tylko gminy powiatu miechowskiego oraz gminy Pałecznica i Koszyce z powiatu proszowickiego)

krośnieńskiego (tylko gminy Biecz i Lipinki z powiatu gorlickiego)

Geografia

Położenie

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia województwa wynosiła 15 182,79 km², co stanowi 4,9% powierzchni Polski.

Kalwaria Zebrzydowska – miasto w południowej Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kalwaria Zebrzydowska, założone w pierwszej poł. XVII w. przez wojewodę krakowskiego Mikołaja Zebrzydowskiego. W latach 1975-1998 miasto należało do województwa bielskiego.
Władysław II Jagiełło, , zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377-1381 i 1382-1392, król Polski i najwyższy książę litewski w latach 1386-1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.

Województwo małopolskie obejmuje fragmenty Karpat Zachodnich oraz Wyżyny Małopolskiej. Równocześnie obejmuje zachodnią część krainy historycznej i geograficznej zwanej Małopolską.

Województwo małopolskie położone jest na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych. Przez jego obszar wiodą szlaki tranzytowe ze wschodu na zachód i z północy na południe: linie kolejowe i drogi krajowe. Na południu województwo sięga do granicy państwa. Graniczy z województwem śląskim (od zachodu), świętokrzyskim (od północy), podkarpackim (od wschodu) oraz z Republiką Słowacką (od południa).

Królestwo Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim i Księstwem Oświęcimia i Zatoru ((niem.) Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator; (ukr.) Королівство Галичини і Лодомерії) - państwo (w praktyce prowincja i kraj koronny) na terytorium Galicji, w latach 1772-1918 wchodzące w skład Monarchii Habsburgów, Cesarstwa Austriackiego i Austro-Węgier. Kraina historyczna na wschodzie Europy Środkowej obecnie podzielona pomiędzy Polskę i Ukrainę. Nazwę Galicja często uogólnia się z obwodem lwowskim, iwanofrankowskim oraz tarnopolskim na zachodzie Ukrainy.
Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) - grupa ludów tureckich wschodniej Europy i centralnej Azji. Nazwa Tatar pochodzi prawdopodobnie od słowa Tartar - mitologicznego piekła. Ludziom w napadniętej Europie Wschodniej (XIII wiek) stepowi wojownicy wydawali się przybyszami z piekieł. Nazwa się przyjęła i od słowa Tartarzy (przybysze z piekieł) powstała obecna nazwa Tatarzy.

Topografia

Mapa fizyczna województwa

Środowisko geograficzne województwa małopolskiego jest zróżnicowane, a ukształtowanie powierzchni ma charakter zdecydowanie górski i wyżynny. Posiada urozmaiconą rzeźbę terenu, o czym świadczą następujące liczby:

9% województwa leży poniżej 200 m n.p.m.,

ponad 50% powyżej 500 m n.p.m.,

Najwyższym punktem województwa jest szczyt Rysy (2499 m n.p.m.) położony w Tatrach, górotworze o charakterze alpejskim. W województwie znajdują się liczne ośrodki sportów zimowych, które układają się zgodnie z przebiegiem równoleżników.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Powstanie chochołowskie z 21 lutego 1846 roku (w gwarze "poruseństwo") – wystąpienie zbrojne górali z Chochołowa, Cichego, Dzianisza i Witowa, skierowane przeciwko władzom austriackim, znane w historii również pod nazwą "insurekcji pod Tatrami". Zorganizowane zostało przez Jana Kantego Andrusikiewicza (nauczyciela i organistę), Juliana Goslara (poetę), oraz księży, którymi byli: wikary z Chochołowa Józef Kmietowicz i wikary z Poronina Michał Głowacki.

Klimat

Województwo małopolskie leży w strefie klimatu umiarkowanego. W tym regionie występuje duża amplituda temperatur wynikająca z dużego zróżnicowania wysokości. Maksymalna zanotowana tutaj temperatura wynosi +37 °C, a minimalna –38 °C.

Pokrywa śnieżna w Tatrach często utrzymuje się od listopada do połowy maja, ale jego opady są możliwe o każdej porze roku. W innych górskich rejonach śnieg pokrywa stoki do marca, a na sztucznie dośnieżanych stokach narciarskich można czasami szusować nawet na początku kwietnia.

Małopolski klimat ma swoje anomalie. Najbardziej znana to „halny” – gwałtowny, ciepły wiatr, który w kilka dni może stopić nawet kilkadziesiąt centymetrów śniegu. Z kolei „orawiak” to wiatr zimny (wiejący od Babiej Góry), który temperaturę na Podhalu może obniżyć nawet o kilka stopni. Najkorzystniejsza pogoda występuje w maju, czerwcu, sierpniu, często także we wrześniu.

Morskie Oko (słow. Morské oko) – największe jezioro w Tatrach, położone w Dolinie Rybiego Potoku u stóp Mięguszowieckich Szczytów, na wysokości 1395 m n.p.m.
Gmina Koszyce (do 1931 gmina Filipowice) – gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie kieleckim.

Stosunki wodne

Na terenie województwa dominuje zlewisko Morza Bałtyckiego z dorzeczem Wisły – zajmuje ok. 90% powierzchni. W południowo-zachodniej części województwa spotykamy zlewisko Morza Czarnego z dorzeczem Dunaju.

Miasta

Wzgórze Wawelskie w Krakowie

Rynek w Tarnowie

Ratusz w Nowym Sączu

Odrestaurowany zamek w Oświęcimiu

Rynek w Chrzanowie

Krupówki w Zakopanem

Widok na stare miasto w Bieczu

Kopalnia soli w Wieliczce

Fontanna Siedmiu Słoni w Rabce-Zdroju

Stary Dom Zdrojowy w Krynicy-Zdroju

Brama wjazdowa do pałacu Lubomirskich w Dąbrowie Tarnowskiej

Ratusz w Skawinie

Klasztor w Alwerni.

W województwie małopolskim jest 61 miast, w tym 3 miasta na prawach powiatów. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców. Liczba ludności i powierzchnia wg GUS z 1 stycznia 2009 r.

Euroregion Karpacki powstał w 1993 r. w celu wspierania współpracy transgranicznej na obejmowanym przez niego obszarze. Jest jednym spośród największych powierzchniowo euroregionów. W jego skład wchodzą przygraniczne obszary Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy i Rumunii. Największym miastem w polskiej części euroregionu jest Rzeszów.
Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości - lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2009) 890 obiektów w 148 krajach, w tym 689 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 176 przyrodniczego (P) i 25 mieszanych (K, P). W sprawie wpisania danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 roku. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje.

Zapoznaj się również z: Miasta w Polsce (statystyki).

Euroregiony

Na terenie województwa funkcjonują trzy Euroregiony:

Euroregion Tatry – na południu

Euroregion Beskidy – na południowym zachodzie

Euroregion Karpacki – na wschodzie

Demografia

Dane z 31 grudnia 2009 r.:

Administracja i polityka

Siedziba Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie

Samorząd

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Małopolskiego, składający się z 39 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Kraków. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Władysław[1] I Łokietek (ur. między 3 marca 1260 a 19 stycznia 1261 [2], zm. 2 marca 1333, Kraków) – książę na Kujawach Brzeskich i Dobrzyniu 1267-1275 (pod opieką matki), udzielne rządy razem z braćmi 1275-1288, książę brzeski i sieradzki 1288-1300, książę sandomierski 1289-1292, 1292-1300 lennik Wacława II, regent w księstwie dobrzyńskim 1293-1295, książę łęczycki 1294-1300, książę wielkopolski i pomorski 1296-1300, na wygnaniu w latach 1300-1304, od 1304 w Wiślicy, od 1305 ponownie w Sandomierzu, Sieradzu, Łęczycy i Brześciu, od 1306 w Krakowie i zwierzchnictwo nad księstwami: inowrocławskim i dobrzyńskim, 1306-1308/9 na Pomorzu, od 1314 w Wielkopolsce, od 1320 król Polski, od 1327 zamiana Sieradza i Łęczycy na Inowrocław i Dobrzyń, w 1329 utrata ziemi dobrzyńskiej, w 1332 utrata Kujaw.
Babiogórski Park Narodowy, utworzony 30 października 1954 r., jest jednym z 23 parków narodowych na terenie Polski. Znajduje się on w Polsce południowej, w powiecie suskim i nowotarskim (województwie małopolskim) przy granicy ze Słowacją. Po słowackiej stronie istnieje park krajobrazowy "Horná Orava". Obejmuje północną i południową stronę masywu Babiej Góry włączając najwyższy szczyt Beskidu Żywieckiego – Diablak (1725 m n.p.m.).

Podział klubów w Sejmiku Województwa Małopolskiego (stan na grudzień 2010 r.):

Platforma Obywatelska – 17 radnych

Prawo i Sprawiedliwość – 16 radnych

Polskie Stronnictwo Ludowe – 4 radnych

Sojusz Lewicy Demokratycznej – 2 radny

Marszałkowie

od 1998 do 2002 Marek Nawara

od 2002 do 2006 Janusz Sepioł

od 2006 do 2010 Marek Nawara

od 2010 Marek Sowa

Administracja rządowa

Terenowym organem administracji rządowej jest Wojewoda Małopolski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Kraków, gdzie znajduje się Małopolski Urząd Wojewódzki w Krakowie. W ramach urzędu działają także 2 delegatury: w Tarnowie i w Nowym Sączu.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie (AGH; dawniej: Akademia Górnicza w Krakowie; nazwa międzynarodowa: AGH University of Science and Technology; dawniej: University of Mining and Metallurgy) – jedna z największych polskich wyższych uczelni, zaliczana do najlepszych uczelni technicznych w kraju. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 2. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 526. pośród wszystkich typów uczelni.. Powołana 8 kwietnia 1919 uchwałą Rady Ministrów.

Delegatury urzędu wojewódzkiego obejmują swoim zasięgiem obszar działania:

delegatura w Nowym Sączu powiaty: gorlickiego, limanowskiego, i nowosądeckiego oraz miasto Nowy Sącz;

delegatura w Tarnowie powiaty: bocheńskiego, brzeskiego, dąbrowskiego, i tarnowskiego oraz miasto Tarnów.

Wojewodowie Małopolscy

Ryszard Masłowski od 1999 do 2001

Jerzy Adamik od 2001 do 2005

Witold Kochan od 2005 do 2006

Maciej Klima od 22 września 2006 do 29 listopada 2007

Jerzy Miller od 29 listopada 2007 do 29 października 2009

Stanisław Kracik od 29 października (od 2009 do 2011)

Jerzy Miller (od 2011)

Wicewojewoda

Jaworznicko-Chrzanowski Okręg Przemysłowy - okręg przemysłowy w południowej Polsce, na pograniczu województwa śląskiego oraz województwa małopolskiego. Jest zaliczany do mniejszych jednostek Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.
Rzeczpospolita Krakowska, Wolne Miasto Kraków, Rzeczpospolita Krakowska Wolna, Niepodległa i Ściśle Neutralna[1] (1815-1846) – państwo utworzone na kongresie wiedeńskim, pozostające pod kontrolą trzech państw sąsiednich: Imperium Rosyjskiego, Królestwa Prus i Cesarstwa Austrii. Państwo to zostało utworzone 18 października 1815 r. z południowego skrawka Księstwa Warszawskiego i było pół-demokratyczną republiką konstytucyjną opartą na Kodeksie Napoleona i własnej konstytucji.

Stanisław Sorys od 28 grudnia 2007

Polityka

Mieszkańcy województwa wybierają łącznie 41 posłów na Sejm w czterech okręgach wyborczych: nr 12, nr 13, nr 14, nr 15. Mieszkańcy wybierają 8 senatorów w jednomandatowych okręgach wyborczych: nr 30, nr 31, nr 32, nr 33, nr 34, nr 35, nr 36, nr 37.

Do Parlamentu Europejskiego są wybierani 7 posłowie z okręgu wyborczego nr 10, który obejmuje także województwo świętokrzyskie.

Gorczański Park Narodowy, utworzony w 1981 roku, jest jednym z 23 parków narodowych na terenie Polski. Obejmuje centralne pasmo Gorców, m.in. masywy Turbacza i Gorca. Dyrekcja Gorczańskiego Parku Narodowego znajduje się w Porębie Wielkiej.
Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie wschodniej, głównie na Ukrainie (także w krajach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich.

Przyroda

Ochrona środowiska

Morskie Oko

Trzy Korony z Dunajca

Województwo małopolskie posiada urozmaicone warunki naturalne i stosunkowo nieskażone środowisko naturalne większości regionu. Bogaty jest świat roślinny i zwierzęcy. Pośrednim dowodem takiego stanu rzeczy jest liczba znajdujących się na terenie Małopolski obszarów chronionych:

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
Pomnik przyrody – termin ten został wprowadzony przez Aleksandra von Humboldta na przełomie XVIII i XIX wieku, co dało początek kierunkowi konserwatorskiemu w ochronie przyrody.

6 parków narodowych

Babiogórski Park Narodowy

Gorczański Park Narodowy

Magurski Park Narodowy (niewielki fragment; siedziba dyrekcji w woj. podkarpackim)

Ojcowski Park Narodowy

Pieniński Park Narodowy

Tatrzański Park Narodowy

11 parków krajobrazowych Zobacz artykuł – parki krajobrazowe województwa małopolskiego.

10 obszarów chronionego krajobrazu

84 rezerwatów przyrody

2189 pomników przyrody

W efekcie ochroną objętych jest 53% powierzchni województwa małopolskiego, co stawia je na pierwszym miejscu w kraju.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Euroregion Beskidy - euroregion na granicy polsko-słowacko-czeskiej, który powstał 9 czerwca 2000 w celu wspierania współpracy transgranicznej w tym obszarze. W 2008 obejmował on powierzchnię 6 092 km2, a zamieszkiwało go około 1 176 500 tys. osób.

Zanieczyszczenie środowiska

Struktura oczyszczania ścieków komunalnych w 2006 r.

Rośnie liczba rzek w II i III klasie czystości, mniej jest wód pozaklasowych. Zmniejsza się również poziom zanieczyszczenia powietrza, chociaż w wielu miastach poziom zanieczyszczenia przekracza ustalone normy. Coraz więcej odpadów trafia do ponownego wykorzystania.

Postępowanie z odpadami w 2005 r.

Nowy Wiśnicz – miasto w woj. małopolskim, w powiecie bocheńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nowy Wiśnicz. Położone jest na Pogórzu Wiśnickim przy drodze wojewódzkiej nr 965 z Bochni do Limanowej, w odległości 8 km od Bochni.
Województwo kieleckie – województwo istniejące w okresie II Rzeczypospolitej, PRL oraz III Rzeczypospolitej. Utworzone 2 sierpnia 1919 na mocy ustawy tymczasowej o organizacji władz administracyjnych II instancji. Granice tego województwa zmieniały się w 1938, 1945, 1950 i 1975 roku. W czasie reformy administracyjnej w 1999 zostało zlikwidowane. Po reformie większa część jego obszaru znalazła się w województwie świętokrzyskim.

W ciągu ostatnich 5 lat długość sieci kanalizacyjnej w Małopolsce wzrosła o ponad połowę i wynosi obecnie 5852 km.

Lasy

Ze zróżnicowania gatunków gleb, a także różnicy położenia terenu względem poziomu morza wynika bardzo duże zróżnicowanie małopolskich lasów – od borów nizinnych, poprzez siedliska wyżynne aż po bory wysokogórskie.

Drzewostany najbardziej dla Małopolski charakterystyczne to lasy bukowe, porastające m.in. znaczną część Beskidów, a także świerkowy starodrzew, na przykład charakterystyczne tatrzańskie „smreki”. Cenny kompleks leśny województwa małopolskiego to Puszcza Niepołomicka – jedyny pozostały fragment olbrzymiego kompleksu rozciągającego się przed kilkuset laty na wschód od Krakowa. Tutaj polował niegdyś Władysław Jagiełło, a później Królowa Bona. Do dzisiaj w Puszczy Niepołomickiej żyje stado żubrów.

Euroregion - wydzielona jednostka na obszarze dwóch państw, forma współpracy transgranicznej pomiędzy regionami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw kandydujących oraz regionami ich sąsiadów. W tworzeniu euroregionu uczestniczą przedstawiciele lokalnych i regionalnych władz samorządowych, a niekiedy także inni posłowie społeczni i ekonomiczni regionów przygranicznych. (Zobacz mapkę:Euroregiony w nowym podziale terytorialnym Polski, 1999, GUS, Urząd Statystyczny lub "I-686. Euroregiony na granicach Polski" na stronach internetowych Sejmu).
Brzeszcze (wil. Brejskia) – miasto w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Brzeszcze. Brzeszcze zostały założone prawdopodobnie w XV wieku przez osadników flamandzkich. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

W województwie małopolskim jest kilka fragmentów lasu o charakterze pierwotnym, położonych w Pieninach, w Babiogórskim Parku Narodowym, Tatrach czy Beskidzie Sądeckim. Te lasy są schronieniem dla zagrożonych gatunków roślin i zwierząt; nie tylko tych, których nazwy znane są tylko fachowcom, ale także najsłynniejszych: szarotki alpejskiej, krokusa, a spośród zwierząt: orła przedniego, świstaka, kozicy. W małopolskich lasach można znaleźć grzyby takie jak rydze i borowiki, a także borówki i inne leśne owoce.

III wojna północna (wielka wojna północna) toczyła się w latach 1700-1721 pomiędzy Danią, Rosją, Saksonią, Prusami i Hanowerem (od 1715) z jednej strony a Szwecją z drugiej. Rzeczpospolita formalnie pozostawała neutralna aż do 1704 roku, ale faktycznie znaczna część walk toczyła się na jej terytorium i jej kosztem już od 1700 roku. Zakończyła się podpisaniem pokoju w Nystad, w wyniku którego wzrosło znaczenie Rosji, a Szwecja utraciła status europejskiego mocarstwa.
Wojewoda (łac. palatinus) – w dzisiejszych czasach w Polsce jest to terenowy organ administracji rządowej w województwie i zwierzchnik zespolonej administracji rządowej na terenie województwa.

Pustynia

W województwie małopolskim znajduje się pustynia – położona na zachód od Olkusza, rozciąga się między miejscowościami Klucze, Chechło i Błędów. Chociaż piaski Pustyni Błędowskiej potrafią w lecie nagrzewać się do temperatury 70 °C to w sensie klimatycznym teren ten pustynią nie jest. Dlatego powiodły się podjęte w latach 50. i 60. XX w. próby obsadzania jej roślinnością. W efekcie każdy kto chce odwiedzić pustynię winien się spieszyć: jej obszar zmniejsza się z roku na rok i z niegdysiejszych 80 km² skurczył się do ok. 30 km².

Okręg wyborczy nr 35 do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej obejmuje obszar miasta na prawach powiatu Tarnów oraz powiatów dąbrowskiego i tarnowskiego (województwo małopolskie). Wybierany jest w nim 1 senator na zasadzie większości względnej. W obecnym kształcie został utworzony w 2011 na podstawie Ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112). Po raz pierwszy wybory zostały zorganizowane w nim 9 października 2011.
Platforma Obywatelska (PO) – polska partia polityczna założona jako stowarzyszenie 24 stycznia 2001 (pod nazwą "Platforma Obywatelska Rzeczypospolitej Polskiej" zarejestrowana 5 marca 2002). Jej głównymi założycielami byli Andrzej Olechowski, Maciej Płażyński z AWS i Donald Tusk z Unii Wolności. Skupia osoby o różnych poglądach, głównie konserwatywno-liberalnych i chrześcijańsko-demokratycznych, centroprawicowych i centrowych, określa się jako Nowe Centrum. Należy do Europejskiej Partii Ludowej. Od 2007 Platforma Obywatelska jest największą siłą polityczną w Sejmie oraz Senacie i wspólnie z Polskim Stronnictwem Ludowym tworzy koalicję rządową, która jest zapleczem parlamentarnym rządu Donalda Tuska.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)