Województwo mazowieckie - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy województwa mazowieckiego od 1999. Zapoznaj się również z: województwo mazowieckie.

Województwo mazowieckie – jednostka podziału administracyjnego Polski, największe pod względem powierzchni i ludności województwo. Obejmuje obszar o powierzchni 22 892,48 km². Według danych z 2010 r. miało 5,24 mln mieszkańców. Siedzibą władz województwa jest Warszawa. Województwo zostało utworzone 1 stycznia 1999 r.

Pułtusk – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim (siedziba starostwa), siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Pułtusk. Położone w północnej części Mazowsza, na skraju Puszczy Białej nad Narwią, w mezoregionie Dolina Dolnej Narwi.
Prawo i Sprawiedliwość (PiS) – polska partia polityczna zarejestrowana sądownie 13 czerwca 2001 (pierwszy komitet lokalny PiS powstał już 22 marca 2001), założona na fali popularności uzyskanej przez Lecha Kaczyńskiego podczas pełnienia przez niego funkcji ministra sprawiedliwości (od czerwca 2000 do lipca 2001). Działacze PiS starszej generacji wywodzą się w większości ze środowisk dawnej AWS (PC, SKL i ZChN) oraz ROP.

Historia

Osobny artykuł: Województwo mazowieckie (I Rzeczpospolita).

Historycznie województwo mazowieckie istniało w latach 1526-1795 i 1816-1837.

Obecne województwo mazowieckie zostało utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

warszawskiego (w całości)

ostrołęckiego (oprócz gminy Rozogi)

radomskiego (oprócz gmin Drzewica i Gowarczów)

ciechanowskiego (oprócz gmin powiatu działdowskiego)

siedleckiego (oprócz gmin powiatu łukowskiego i gminy Kłoczew)

płockiego (oprócz gmin powiatów kutnowskiego i łęczyckiego oraz gminy Kiernozia)

skierniewickiego (gminy powiatu sochaczewskiego bez gminy Iłów i żyrardowskiego oraz 3 gminy powiatu grodziskiego: gmina Baranów, gmina Jaktorów i gmina Żabia Wola)

bialskopodlaskiego (tylko gminy powiatu łosickiego)

łomżyńskiego (tylko 5 zachodnich gmin powiatu ostrowskiego)

Geografia

Mapa fizyczna woj. mazowieckiego

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia województwa wynosiła 35 558,47 km², co stanowi 11,4% powierzchni Polski. Mazowieckie jest największym co do powierzchni województwem w Polsce.

Synagoga chasydów z Chabad-Lubavitch w Warszawie - synagoga znajdująca się w Warszawie przy ulicy Słomińskiego 19/508. Reprezentuje ona ortodoksyjny nurt judaizmu i jest jedyną tego typu synagogą w Polsce.
Marcin Piotr Kierwiński (ur. 22 sierpnia 1976 w Warszawie) – polski polityk, samorządowiec, od 2010 do 2011 wicemarszałek województwa mazowieckiego III i IV kadencji, poseł na Sejm VII kadencji.

Położenie administracyjne

Województwo jest położone w środkowo-wschodniej Polsce i graniczy z następującym województwami:

Położenie fizycznogeograficzne

Osobny artykuł: Regionalizacja fizycznogeograficzna województwa mazowieckiego.

Województwo położone jest w większości na obszarze Niżu Środkowoeuropejskiego, tylko jego niewielkie wschodnie fragmenty leżą na terenie Niżu Wschodniobałtycko-Białoruskiego, a południowe na terenie Wyżyn Polskich. Obszar Województwa zawiera się w 11 makroregionach fizycznogeograficznych i 34 mezoregionach.

Donald Franciszek Tusk (ur. 22 kwietnia 1957 w Gdańsku) – polski polityk, z wykształcenia historyk, Prezes Rady Ministrów od 16 listopada 2007, przewodniczący Platformy Obywatelskiej.
Synagoga im. Zalmana i Rywki Małżonków Nożyków w Warszawie – jedyna czynna przedwojenna synagoga w Warszawie, która przetrwała II wojnę światową, znajdująca się przy ulicy Twardej 6.

Położenie historyczne

Mimo że województwo mazowieckie jest często określane jako Mazowsze, nie jest nim w całości. Wschodnia część województwa to region Podlaski (w znacznie mniejszym stopniu niż geograficznie), natomiast południowa część to ziemia sandomierska będąca częścią Małopolski. Różnice historyczno-kulturowe widoczne są w wielu aspektach, m.in. w architekturze wiejskiej, sposobie zwijania snopów siana czy strojach ludowych. Natomiast część historycznego Mazowsza (większość byłego województwa łomżyńskiego z miastami: Łomża, Zambrów, Grajewo, Kolno i Wysokie Mazowieckie) leży poza obecnym terytorium województwa mazowieckiego.

Unia Europejska (oficjalny skrót w Polsce: UE) – powstały . W określeniu europejskości Unii naczelną rolę odgrywają czynniki historyczne i kulturowe oraz wspólna tożsamość i identyfikacja z wartościami demokratycznymi.
Województwo mazowieckie położone jest w większości na obszarze Niżu Środkowoeuropejskiego, tylko jego niewielkie wschodnie fragmenty leżą na terenie Niżu Wschodniobałtycko-Białoruskiego, a południowe na terenie Wyżyn Polskich. Obszar Województwa zawiera się w 11 makroregionach fizycznogeograficznych i 34 mezoregionach.

Demografia

Gęstość zaludnienia w województwie mazowieckim terenów wiejskich w osobach na km² (w przekroju gminnym, stan 1 stycznia 2007 roku) [1].

Według danych z 31 grudnia 2010 r. województwo mazowieckie miało 5 242 911 mieszkańców, co stanowiło 13,7% ludności Polski. Mazowieckie jest województwem o największej liczbie ludności w Polsce.

Powiat ciechanowski - powiat w Polsce (województwo mazowieckie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Ciechanów.
Szkoła Główna Służby Pożarniczej (SGSP) - publiczna wyższa uczelnia kształcąca pożarniczą kadrę oficerską oraz specjalistów w zakresie bezpieczeństwa pożarowego i cywilnego.

Dane z 31 grudnia 2007 r.:

Podział administracyjny

Osobny artykuł: Podział administracyjny województwa mazowieckiego.

Województwo mazowieckie składa się z 37 powiatów i 5 miast na prawach powiatu. Powiaty dzielą się na 314 gmin – 35 miejskich, 50 miejsko-wiejskich i 229 wiejskich.

Powiaty:

Archidiecezja warszawska – jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim ustanowiona diecezją metropolii poznańskiej w 1797 (erygowana 19 października 1798 przez papieża Piusa VI bullą Ad universam agri Dominici curam), ustanowiona archidiecezją 12 sierpnia 1818 przez papieża Piusa VII bullą Militantis Ecclesiae regimini, związana unią personalną z archidiecezją gnieźnieńską (1946-1992).
Kościół Starokatolicki Mariawitów w Rzeczypospolitej Polskiej – kościół chrześcijański nurtu katolickiego prawnie działający na terenie Polski i Francji. Obecnie liczy około 30 tysięcy wyznawców, głównie na Mazowszu. Siedzibą władz Kościoła jest miasto Płock gdzie rezyduje biskup naczelny ojciec Michał Maria Ludwik Jabłoński. Organem prasowym wspólnoty jest kwartalnik Mariawita.

Miasta na prawach powiatu:

Miasta

Województwo mazowieckie – miasta w granicach administracyjnych

W województwie mazowieckim jest 85 miast, w tym 5 miast na prawach powiatu i 30 miast na prawach gminy.

Zapoznaj się również z: Miasta w Polsce (statystyki).

Administracja i polityka

Nove Kino Praha – siedziba sejmiku i urzędu marszałkowskiego

Adam Struzik – Marszałek Województwa Mazowieckiego od 2001 r.

Samorząd województwa

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Mazowieckiego, składający się z 51 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Warszawa. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Powiat kutnowski - powiat w Polsce (w północnej części województwa łódzkiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Kutno.
Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina w Warszawie (daw. Akademia Muzyczna im. Fryderyka Chopina w Warszawie, jeszcze wcześniej Konserwatorium Muzyczne w Warszawie) - najstarsza i największa uczelnia muzyczna w Polsce, a także jedna z najstarszych w Europie. Mieści się w Warszawie.

Marszałkowie Województwa Mazowieckiego:

Adam Struzik (od października 2001); (radny PSL)

Zbigniew Kuźmiuk od 1 stycznia 1999 do października 2001; (radny PSL – zrzekł się mandatu radnego i marszałkowania gdy został posłem PSL)

Wicemarszałkowie Województwa Mazowieckiego:

Krzysztof Strzałkowski od 2010

Leszek Ruszczyk, (PO), od 2011

byli Wicemarszałkowie Województwa Mazowieckiego:

Jidysz – ייִדיש (dosłownie: żydowski – od pierwotnego określenia w tym języku ייִדיש־טײַטש jidisz-tajcz; żydowski niemiecki) – język Żydów aszkenazyjskich, powstały ok. X wieku w południowych Niemczech na bazie dialektu średnio-wysokoniemieckiego (Mittelhochdeutsch) z dodatkiem elementów hebrajskich, słowiańskich i romańskich.
Gmina Baranów (dawn. gmina Kaski) – gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie skierniewickim.

Antoni Pietkiewicz od 2002 do 2003

Tomasz Siemoniak od 24 listopada 2006 do 26 listopada 2007; (od 26 listopada 2007 sekretarz stanu w MSWiA)

Jacek Kozłowski od 24 listopada 2006 do 27 listopada 2007; (od 29 listopada 2007 wojewoda mazowiecki)

Stefan Kotlewski od 27 listopada 2007 do 2010; (radny wojewódzki PO)

Ludwik Rakowski od 2 stycznia 2008 do 2010; (radny wojewódzki PO)

Marcin Kierwiński, (PO), od 2010 do 2011; (poseł)

Członkowie Zarządu Województwa Mazowieckiego:

Płock – miasto na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, powiat grodzki, siedziba powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza, stolica rzymskokatolickiej diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.
Wisła Płock w ekstraklasie występowała od 2002 do 2007 roku. Wcześniej grała w pierwszej lidze w rozgrywkach 1994-95 i 1996-97. Zdobywca Pucharu Polski i Superpucharu Polski w sezonie 2005/2006. Trzykrotny uczestnik Pucharu UEFA. Za każdym razem kończył udział na II rundzie eliminacyjnej.

Janina Orzełowska od 2010; (radna wojewódzka PSL)

Wiesław Rabuszuk od 2011

byli Członkowie Zarządu Województwa Mazowieckiego:

Waldemar Roszkiewicz od 24 listopada 2006 do 2010 (rekomendowany przez LPR)

Piotr Szprendałowicz od 24 listopada 2006 do 2010 (rekomendowany przez PO)

Leszek Ruszczyk, (PO), od 2010 do 2011

Administracja rządowa

Siedziba delegatury w Radomiu Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie

Terenowym organem administracji rządowej jest Wojewoda Mazowiecki, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Warszawa, gdzie znajduje się Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie. W celu usprawnienia działania urzędu działa także jego 5 delegatur (placówek zamiejscowych): w Ciechanowie, Ostrołęce, Płocku, Radomiu i Siedlcach.

Powiat żuromiński – powiat w Polsce (województwo mazowieckie), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Żuromin.
Droga ekspresowa S8 – planowana droga ekspresowa przebiegająca od Wrocławia do Białegostoku. Łączy aglomeracje: wrocławską, łódzką, warszawską i białostocką. Trasa na odcinku Wrocław – Ostrów Maz. stanowi polską część trasy E67, natomiast odcinek Warszawa – Ostrów Maz. to polski odcinek trasy Via Baltica.

Delegatury urzędu wojewódzkiego obejmują swoim zasięgiem działania:

delegatura w Ciechanowie – powiaty: ciechanowski, mławski, pułtuski, płoński, żuromiński;

delegatura w Ostrołęce – powiaty: ostrołęcki, makowski, ostrowski, przasnyski i miasto na prawach powiatu Ostrołęka;

delegatura w Płocku – powiaty: płocki, gostyniński, sierpecki i miasto na prawach powiatu Płock;

delegatura w Siedlcach – powiaty: siedlecki, łosicki, garwoliński, sokołowski, węgrowski i miasto na prawach powiatu Siedlce.

Osobny artykuł: Wojewodowie mazowieccy.

Wojewodowie Mazowieccy:

Ludwik Jerzy Rakowski (ur. 2 października 1975 w Warszawie) – polski polityk, samorządowiec, w latach 2007–2010 wicemarszałek województwa mazowieckiego, następnie przewodniczący sejmiku.
Powiat mławski - powiat w Polsce (w północnej części województwa mazowieckiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Mława.

Antoni Pietkiewicz od 1 stycznia 1999 do 21 października 2001

Stanisław Pietrzak (UW), I wicewojewoda do 2000

Andrzej Wieczorek (AWS), I wicewojewoda od 2000

Dariusz Krajowski-Kukiel (UW), II wicewojewoda

Leszek Mizieliński (SLD) od 21 października 2001 do 10 stycznia 2006

Maciej Sieczkowski, I wicewojewoda

Elżbieta Lanc, II wicewojewoda od października 2001 do 2003

Adam Mroczkowski (PL-D), II wicewojewoda od 12 maja 2003 do 11 stycznia 2006

Tomasz Koziński (PiS) od 10 stycznia 2006 do 17 stycznia 2007

Jacek Sasin (PiS), I wicewojewoda

Cezary Pomarański, II wicewojewoda (ds. oświaty) od 12 stycznia 2006

Wojciech Dąbrowski (PiS) od 18 stycznia 2007 do 1 lutego 2007

Jacek Sasin (PiS), I wicewojewoda

Cezary Pomarański, II wicewojewoda (ds. oświaty)

Jacek Sasin (PiS) od 15 lutego 2007 do 29 listopada 2007

Marek Martynowski (PiS), I wicewojewoda od 19 kwietnia 2007 do 13 listopada 2007

Cezary Pomarański, II wicewojewoda (ds. oświaty)

Jacek Kozłowski (PO) od 29 listopada 2007

Dariusz Piątek, I wicewojewoda od 27 grudnia 2007

Cezary Pomarański, II wicewojewoda (ds. oświaty) do 4 grudnia 2007

Droga krajowa nr 8 (DK8) – droga krajowa o długości 721,484 km prowadząca od przejścia granicznego do Czech w Kudowie-Zdroju do przejścia granicznego na Litwę w Budzisku. Stanowi polski odcinek międzynarodowej trasy E67. Przebiega przez obszar pięciu województw: podlaskiego, mazowieckiego, łódzkiego, wielkopolskiego, dolnośląskiego. Jest najdłuższą drogą krajową w Polsce.
Wojewoda (łac. palatinus) – w dzisiejszych czasach w Polsce jest to terenowy organ administracji rządowej w województwie i zwierzchnik zespolonej administracji rządowej na terenie województwa.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)