Województwo nowosądeckie - Polski Serwis Naukowy

Województwo nowosądeckie – jednostka podziału administracyjnego istniejąca w latach 1975 - 1998. Położone w południowej części Polski, przy granicy ze Słowacją. Graniczyło od wschodu z województwem krośnieńskim, od północy z tarnowskim i krakowskim, a od zachodu z bielskim. Siedzibą władz województwa był Nowy Sącz.

Gmina Raba Wyżna to gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie nowosądeckim.

Gorce (513.52) – pasmo górskie leżące w Beskidach Zachodnich. Nazwa "Gorce" związana jest prawdopodobnie ze słowem "gorzeć" (palić się, płonąć) i pochodzi od sposobu uzyskiwania polan śródleśnych metodą żarową. Spotykana jest już w aktach z 1254 r. (item mons Gorcz nuncupatus), używał jej Jan Długosz w 1480 r. (in monten Gorcz). W innych źródłach można też spotkać nazwę Górce, która by mogła oznaczać niskie góry

Po reformie administracyjnej w 1999 r. włączone zostało do województwa małopolskiego.

Geografia

Województwo nowosądeckie zajmowało obszar 5,7 tys. km² zamieszkiwany przez ponad 667 tys. mieszkańców (1989 r.), z czego 238 tys. w miastach i 429 tys. na wsi. W granicach województwa znajdowały się następujące grupy górskie: Tatry, Pieniny, południowe partie Pasma Babiogórskiego, Gorce, Beskid Wyspowy, Beskid Sądecki i część Beskidu Niskiego. Grupy górskie oddzielały od siebie doliny rzek: Raby, Dunajca, Popradu, Kamienicy (Gorczańskiej), Łososiny, Kamienicy Nawojowskiej, Białej i Ropy. Odmienność krajobrazu stanowiły niżej położone Kotlina Sądecka i Obniżenie Nowotarsko-Orawskie. 75% jego obszaru położone było powyżej 500 m n.p.m.

Babiogórski Park Narodowy, utworzony 30 października 1954 r., jest jednym z 23 parków narodowych na terenie Polski. Znajduje się on w Polsce południowej, w powiecie suskim i nowotarskim (województwie małopolskim) przy granicy ze Słowacją. Po słowackiej stronie istnieje park krajobrazowy "Horná Orava". Obejmuje północną i południową stronę masywu Babiej Góry włączając najwyższy szczyt Beskidu Żywieckiego – Diablak (1725 m n.p.m.).

Województwo małopolskie – jedno z 16 województw Polski. W obecnym kształcie powstało 1 stycznia 1999 r. w wyniku reformy administracyjnej. Województwo zajmuje powierzchnię 15 108 km² i jest jednym z mniejszych regionów Polski (12 miejsce w kraju). Pod względem liczby mieszkańców (3 mln 287 tys. osób) województwo znajduje się na 4 miejscu w Polsce. Gęstość zaludnienia jest tu jedną z najwyższych w kraju (małopolskie – 217 osób/km², średnia krajowa – 122 osób/km²).

43,7% powierzchni województwa stanowiły lasy. Na jego obszarze znajdowały się 3 parki narodowe (Tatrzański, Pieniński i Gorczański), południowa część Babiogórskiego Parku Narodowego, Popradzki Park Krajobrazowy, 16 rezerwatów leśnych, 2 rezerwaty przyrody nieożywionej, 10 rezerwatów krajobrazowych.

Gmina Kamionka Wielka – gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie nowosądeckim. Siedzibą gminy jest Kamionka Wielka.

Gorczański Park Narodowy, utworzony w 1981 roku, jest jednym z 23 parków narodowych na terenie Polski. Obejmuje centralne pasmo Gorców, m.in. masywy Turbacza i Gorca. Dyrekcja Gorczańskiego Parku Narodowego znajduje się w Porębie Wielkiej.

Demografia

Ludność województwa w latach:

1975 – 598 700

1980 – 628 800

1985 – 667 400

1990 – 697 900

1995 – 733 100

1998 – 747 500

Najludniejsze miasta (liczba mieszkańców wg danych z 31 grudnia 1998):

Nowy Sącz – 83 754

Nowy Targ – 34 326

Gorlice – 30 215

Zakopane – 29 822

Limanowa – 14 643

Rabka-Zdrój – 13 638

Krynica-Zdrój – 13 086

Urzędy Rejonowe

Urząd Rejonowy w Gorlicach dla gmin: Bobowa, Gorlice, Łużna, Moszczenica, Ropa, Sękowa i Uście Gorlickie oraz miasta Gorlice

Urząd Rejonowy w Limanowej dla gmin: Dobra, Jodłownik, Kamienica, Laskowa, Limanowa, Łukowica, Mszana Dolna, Niedźwiedź i Tymbark oraz miast Limanowa i Mszana Dolna

Urząd Rejonowy w Nowym Sączu dla gmin: Chełmiec, Gródek n. Dunajcem, Grybów, Kamionka Wielka, Korzenna, Krynica, Łabowa, Łącko, Łososina Dolna, Muszyna, Nawojowa, Piwniczna, Podegrodzie, Rytro i Stary Sącz oraz miast Grybów i Nowy Sącz

Urząd Rejonowy w Nowym Targu dla gmin: Biały Dunajec, Bukowina Tatrzańska, Bystra-Sidzina, Czarny Dunajec, Czorsztyn, Jabłonka, Jordanów, Kościelisko, Krościenko n. Dunajcem, Lipnica Wielka, Lubień, Łapsze Niżne, Nowy Targ, Ochotnica Dolna, Poronin, Raba Wyżna, Rabka i Szaflary oraz miast: Jordanów, Nowy Targ, Szczawnica i Zakopane

Podział administracyjny

Administracyjnie województwo nowosądeckie podzielone było na:

Piwniczna-Zdrój (do 6 lutego 1998 Piwniczna) – miasto w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Piwniczna-Zdrój. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa nowosądeckiego. W skład gminy wchodzi 6 sołectw: Kokuszka, Głębokie, Młodów, Wierchomla, Łomnica-Zdrój, Zubrzyk oraz siedem miejscowości. Według danych z 31 grudnia 2004 miasto liczyło 5744 mieszkańców.

Gmina Jodłownik – gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie nowosądeckim.

4 miasta (Nowy Sącz, Gorlice, Nowy Targ, Szczawnica),

10 miast-gmin (Grybów, Jordanów, Krynica, Limanowa, Mszana Dolna, Muszyna, Piwniczna, Rabka, Stary Sącz i gmina Tatrzańska (wraz z Zakopanem).

33 gminy (Biały Dunajec, Bobowa, Bukowina Tatrzańska, Chełmiec, Czarny Dunajec, Czorsztyn, Dobra, Gorlice, Gródek nad Dunajcem, Jabłonka, Jodłownik, Kamienica, Kamionka Wielka, Korzenna, Krościenko nad Dunajcem, Laskowa, Lubień, Łabowa, Łapsze Niżne, Łącko, Łososina Dolna, Łukowica, Łużna, Moszczenica, Nawojowa, Niedźwiedź, Nowy Targ, Ochotnica Dolna, Podegrodzie, Raba Wyżna, Sękowa, Tymbark, Uście Gorlickie).

Zobacz też

Polska reforma administracyjna (1975)

Podział administracyjny Polski 1975-1998

Polska reforma administracyjna (1999)