Województwo podkarpackie - Polski Serwis Naukowy

Województwo podkarpackie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw utworzonych w 1999 roku. Powstało poprzez scalenie ziem dawnego województwa rzeszowskiego sprzed 1975 roku (z wyjątkiem powiatu gorlickiego), tj. województw przemyskiego i rzeszowskiego, oraz części krośnieńskiego, tarnobrzeskiego i tarnowskiego. Województwo zajmuje powierzchnię 17 846 km² i zajmuje 11 miejsce w kraju. Pod względem liczby mieszkańców (2 103 505 osób) województwo znajduje się na 9 miejscu w Polsce.

Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Przemyślu (NKJO) rozpoczęło swoją działalność w 1990 roku. Organem prowadzącym NKJO jest Samorząd Województwa Podkarpackiego, natomiast nadzór pedagogiczny Minister Edukacji Narodowej i Sportu.Nauka w NKJO odbywa się w dwóch specjalnościach:
Boguchwała – miasto w Polsce położone w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Boguchwała, na Podgórzu Rzeszowskim, nad Wisłokiem, graniczące bezpośrednio z Rzeszowem przy trasie międzynarodowej E371.

Geografia

Tarnica 1346 n.p.m. – najwyższy szczyt polskich Bieszczadów i najwyżej położony punkt województwa

Zapora w Solinie i Jezioro Solińskie

San widok z Zamku Sobień

Położenie administracyjne

Region położony jest w południowo-wschodniej części kraju, graniczy od wschodu z obwodem lwowskim i obwodem zakarpackim Ukrainy, od południa ze krajem preszowskim Słowacji oraz z województwami: od północnego wschodu z lubelskim, od północnego zachodu z świętokrzyskim i od zachodu z małopolskim. Stolicą województwa podkarpackiego jest Rzeszów.

Ropczyce (yi. ראָפּשיץ) – miasto w zachodniej części województwa podkarpackiego, siedziba powiatu ropczycko-sędziszowskiego i miejsko-wiejskiej gminy Ropczyce. Położone jest na pograniczu Pogórza Środkowobeskidzkiego i Kotliny Sandomierskiej, nad rzeką Wielopolką. Wg danych GUS z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 15 279 mieszkańców, co lokuje miasto pod względem ludności na 14 miejscu w województwie.
Województwo rzeszowskie jako region z miastem stołecznym Rzeszowem funkcjonuje od 1944 roku, kiedy to 18 sierpnia powołano w Rzeszowie Wojewódzką Radę Narodową. Przez blisko rok obszar nowego regionu ewoluował ze względu na brak ustaleń co do nowej granicy Polski na wschodzie. Dopiero w lipcu 1945 r. określono ostatecznie granicę województwa oraz jego powiatów; od tego momentu Rzeszów przejął funkcje miasta stołecznego Polski południowo-wschodniej po Lwowie, który nie znalazł się w granicach Polski.

Położenie geograficzne

Obszar woj. podkarpackiego obejmuje:

środkową część Podkarpacia, w jego obrębie wschodnią część Podkarpacia Północnego (wschodnią część Kotliny Sandomierskiej),

zachodnią część Zewnętrznych Karpat Zachodnich, a w ich obrębie wschodnią część Pogórza Środkowobeskidzkiego (w części lub w całości: Pogórze Ciężkowickie, Pogórze Strzyżowskie, Pogórze Dynowskie, Pogórze Przemyskie, Obniżenie Gorlickie, Kotlina Jasielsko-Krośnieńska, Pogórze Jasielskie i Pogórze Bukowskie) i wschodnią część Beskidów Środkowych (Beskid Niski),

zachodni skrawek Zewnętrznych Karpat Wschodnich, a w ich obrębie zachodnią część Beskidów Wschodnich (Góry Sanocko-Turczańskie i Bieszczady Zachodnie),

niewielki fragment Roztocza.

Pod względem historycznym woj. podkarpackie obejmuje południowo-wschodnią część Małopolski.

Stalowa Wola Rozwadów – stacja kolejowa w Stalowej Woli, w dzielnicy Rozwadów, w województwie podkarpackim, w Polsce. Jest ważnym węzłem kolejowym i największą oraz odprawiającą największą liczbę pasażerów stacją w mieście. Na terenie stacji, oprócz budynku stacyjnego i peronów, mieszczą się dwie lokomotywownie (w tym jedna nieczynna), cztery nastawnie o oznaczeniu "Ro", skład węgla, budynek PKP Energetyka oraz zespół bocznic (w tym jedna odchodząca do Huty Stalowa Wola). W Rozwadowie istnieje 5 torów pasażerskich. Od strony Stalowej Woli Południe znajduje się jeszcze jeden tor pasażerski, zakończony kozłem oporowym. Bezpośrednio na północ od stacji znajduje się stacja towarowa Stalowa Wola Rozwadów Towarowy.
Przemyską szkołę wyższą powołano do życia w 2001 roku. Początkowo istniała pod nazwą Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa, lecz w 2006 roku, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów, została przekształcona w Państwową Wyższą Szkołę Wschodnioeuropejską. W swoim pierwotnym zamierzeniu powstała jako uczelnia humanistyczna, nawiązująca do najstarszych tradycji akademickich Przemyśla: XV-wiecznej szkoły kapitulnej z rektorem wyznaczonym przez Akademię Krakowską i XVII-wiecznego kolegium jezuickiego. Otwartość na zmiany spowodowała, że w roku 2006 władze uczelni wprowadziły do oferty edukacyjnej kierunek artystyczny – architekturę wnętrz, a w roku 2009 pierwszy kierunek techniczny - inżynierię środowiska.

Wody

Trzy największe rzeki w województwie to prawe dopływy Wisły: San i Wisłoka oraz dopływ Sanu: Wisłok. Rzeki Strwiąż oraz Mszanka uchodzą do Dniestru i należą do zlewni Morza Czarnego. Wszystkie pozostałe należą do zlewni Morza Bałtyckiego. Rzeki regionu są uważane za jedne z najczystszych w kraju.

Podział administracyjny

Osobny artykuł: Podział administracyjny województwa podkarpackiego.

Podział na powiaty – dane wg GUS z 1 stycznia 2011

Krosno – miasto na prawach powiatu – powiat grodzki w województwie podkarpackim, i siedziba władz powiatu krośnieńskiego, obejmującego zasięgiem tereny dziesięciu okolicznych gmin o dużo mniejszym poziomie zaludnienia. Stolica województwa krośnieńskiego od 30 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 r. Znajduje się w Euroregionie Karpackim, w skład którego wchodzą przygraniczne tereny Polski, Słowacji, Ukrainy, Węgier i Rumunii.
Prawo i Sprawiedliwość (PiS) – polska partia polityczna zarejestrowana sądownie 13 czerwca 2001 (pierwszy komitet lokalny PiS powstał już 22 marca 2001), założona na fali popularności uzyskanej przez Lecha Kaczyńskiego podczas pełnienia przez niego funkcji ministra sprawiedliwości (od czerwca 2000 do lipca 2001). Działacze PiS starszej generacji wywodzą się w większości ze środowisk dawnej AWS (PC, SKL i ZChN) oraz ROP.

Demografia

Obszar województwa zamieszkuje 2 103 505 osób (dane z 1 stycznia 2011 r. opublikowane przez GUS) w 46 miastach, 2164 miejscowościach wiejskich tworzących 1530 sołectw, 160 gmin (stan na 1 stycznia 2011) , 21 powiatów oraz 4 miasta na prawach powiatu.

Dane GUS z 1 stycznia 2011

Według ostatnich danych GUS-u średnia życia w województwie jest najwyższą w Polsce i wynosi odpowiednio: mężczyźni 73 lata (Polska 71), kobiety 81 lat (Polska 80). Na długowieczność mieszkańców regionu decydujący wpływ mają: czyste środowisko, zdrowy styl życia oraz niski poziom stresu.

Organy znajdujące się w Bazylice Zwiastowania NMP oo. bernardynów w Leżajsku należą do najcenniejszych zabytków tego typu nie tylko w Polsce, lecz także w Europie.
Port lotniczy Rzeszów-Jasionka (ang.: Rzeszów International Airport, kod IATA: RZE, kod ICAO: EPRZ) - międzynarodowy port lotniczy położony 10 km od centrum Rzeszowa we wsi Jasionka. Lotnisko było w 2009 7. najruchliwszym polskim portem lotniczym, wyprzedził port lotniczy w Łodzi. Wśród lotnisk cywilnych w Polsce port w Jasionce posiada drugą co do długości po Okęciu drogę startową o wymiarach 3 200 x 45 m.

Miasta

Ratusz w Rzeszowie

Ratusz w Jarosławiu

Część zachodnia Rynku w Sanoku

Fort XV "Borek" Twierdzy Przemyśl

Organy w Bazylice Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Leżajsku

Zamek Kazimierzowski w Przemyślu

Pałac Sroczyńskich.Miejsce urodzenia Hubala

Teatr im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie

W województwie podkarpackim jest 50 miast, w tym 4 miasta na prawach powiatów. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców (faktycznego miejsca zamieszkania), na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego z 1 stycznia 2011

Bogdan Józef Rzońca (ur. 1 lutego 1961 w Zarzeczu) – polski polityk, samorządowiec, były marszałek województwa podkarpackiego, poseł na Sejm VII kadencji.
Jaćmierz – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Zarszyn, dawniej miasto, prawa miejskie utraciło w roku 1934.

Zapoznaj się również z: Miasta w Polsce (statystyki).

Administracja i polityka

Samorząd

Organem stanowiącym jest Sejmik Województwa Podkarpackiego, składający się z 33 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Rzeszów. Sejmik wybiera organ wykonawczy województwa, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Mielec – miasto powiatowe w północno-zachodniej części województwa podkarpackiego, położone w dolinie Wisłoki, w Kotlinie Sandomierskiej. Miasto liczy 60 983 mieszkańców i ma powierzchnię 46,89 km² (stan na 31 grudnia 2008). Jest członkiem Związku Miast Polskich.
Zewnętrzne Karpaty Zachodnie (513) – zachodnia część zewnętrznego łuku Karpat fliszowych, położona na terenie Polski, Słowacji, Czech i Austrii. Najwyższym szczytem jest Babia Góra (1725 m n.p.m.) w Beskidzie Żywieckim.

Podział klubów w Sejmiku Województwa Podkarpackiego (stan na grudzień 2010 r.):

Prawo i Sprawiedliwość – 15 radnych

Platforma Obywatelska – 7 radnych

Polskie Stronnictwo Ludowe – 7 radnych

Sojusz Lewicy Demokratycznej – 4 radnych

Marszałkowie województwa:

od 1999 do 2002 Bogdan Rzońca (AWS)

od 2002 do 2006 Leszek Deptuła (PSL)

od 2006 do 2010 Zygmunt Cholewiński (PIS)

od 2010 Mirosław Karapyta (PSL)

Administracja rządowa

Urząd wojewódzki w Rzeszowie

Organem administracji rządowej jest Wojewoda Podkarpacki, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Rzeszów. Podkarpacki Urząd Wojewódzki w Rzeszowie znajduje się przy ulicy Grunwaldzkiej 15. W ramach urzędu działają także 3 delegatury: w Krośnie, Przemyślu i Tarnobrzegu.

Łupków lub Stary Łupków - niewielka wieś w Polsce położona u stóp przełęczy Łupkowskiej w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Komańcza.
Okręg wyborczy nr 56 do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej obejmuje obszar powiatów: łańcuckiego, rzeszowskiego oraz miasta na prawach powiatu: Rzeszów. Wybierany jest w nim 1 senator na zasadzie większości względnej. W obecnym kształcie został utworzony w 2011 na podstawie Ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112). Po raz pierwszy wybory zostały zorganizowane w nim 9 października 2011.

Delegatury urzędu wojewódzkiego obejmują swoim zasięgiem działania:

delegatura w Krośnie powiaty: bieszczadzki, brzozowski, jasielski, krośnieński, leski, sanocki i miasto Krosno;

delegatura w Przemyślu powiaty: jarosławski, lubaczowski, przemyski, przeworski i miasto Przemyśl;

delegatura w Tarnobrzegu powiaty: mielecki, niżański, stalowowolski, tarnobrzeski i miasto Tarnobrzeg.

Wojewodowie

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II (KUL, łac. Universitas Catholica Lublinensis Ioannis Pauli II) – niepubliczny katolicki uniwersytet mieszczący się w Lublinie, posiadający pełne prawa uczelni publicznej i finansowany z budżetu państwa na zasadach uczelni publicznych. Założony w 1918, do 1928 pod nazwą Uniwersytet Lubelski, od 16 października 2005, na podstawie uchwały Senatu zatwierdzonej przez Episkopat Polski, uczelnia zmieniła nazwę na Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. W 1938 roku KUL uzyskał prawo do nadawania stopni naukowych.
Żwir – okruchowa skała osadowa o luźnej postaci, złożona z otoczaków o średnicy większej niż 2 mm – nawet do kilku cm. (W budownictwie żwirem nazywane jest kruszywo naturalne o frakcji do 80 mm.)

od 1 stycznia 1999 do 20 października 2001 Zbigniew Sieczkoś (AWS)

od 20 października 2001 do 3 marca 2003 Zdzisław Siewierski (SLD)

od 3 marca 2003 do 30 listopada 2005 Jan Kurp (SLD)

od 30 listopada 2005 do 29 listopada 2007 Ewa Draus (PIS)

od 29 listopada 2007 do 30 listopada 2010 Mirosław Karapyta (PSL)

od 2 grudnia 2010 do 25 października 2011 Małgorzata Chomycz-Śmigielska (PO)

od 12 grudnia 2011 Małgorzata Chomycz-Śmigielska (PO)

Wicewojewodowie

Władysław Zenon Ortyl (ur. 27 czerwca 1954 w Mielcu) – polski polityk, inżynier, samorządowiec, senator VI i VII kadencji, były wiceminister rozwoju regionalnego.
Elżbieta Katarzyna Łukacijewska (ur. 25 listopada 1966 w Jaśle) – polski polityk, z wykształcenia magister zarządzania, w latach 2001–2009 posłanka na Sejm IV, V i VI kadencji, od 2009 posłanka do Parlamentu Europejskiego.

od 19 stycznia 2011 do 14 lutego 2012 Andrzej Reguła (PSL)

od 14 lutego 2012 Alicja Wosik (PSL)

Okręgi wyborcze

Okręg wyborczy nr 22 do Sejmu RP (stan na 14 grudzień 2011)

Prawo i Sprawiedliwość - Marek Kuchciński, Bogdan Rzońca, Stanisław Piotrowicz, Piotr Babinetz

Platforma Obywatelska - Małgorzata Chomycz, Piotr Tomański, Marek Rząsa

Klub Parlamentarny Solidarna Polska - Mieczysław Golba, Kazimierz Ziobro

Polskie Stronnictwo Ludowe - Mieczysław Kasprzak

Ruch Palikota - Małgorzata Marcinkiewicz

Okręg wyborczy nr 23 do Sejmu RP (stan na 14 grudzień 2011)

Tarnobrzeg - miasto na prawach powiatu w województwie podkarpackim. Siedziba władz powiatu tarnobrzeskiego w latach 1867-1975 oraz od 1999. Siedziba władz województwa tarnobrzeskiego w latach 1975-1998. W latach 1973-1976 miasto było siedzibą gminy wiejskiej Tarnobrzeg. Tarnobrzeg posiada miano "stolicy polskiego przemysłu siarkowego".
Okręg wyborczy nr 23 do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej obejmuje obszar miast na prawach powiatu Rzeszów i Tarnobrzeg oraz powiatów: dębickiego, kolbuszowskiego, leżajskiego, łańcuckiego, mieleckiego, niżańskiego, ropczycko-sędziszowskiego, rzeszowskiego, stalowowolskiego, strzyżowskiego i tarnobrzeskiego (województwo podkarpackie). W obecnym kształcie został utworzony w 2001. Wybieranych jest w nim 15 posłów w systemie proporcjonalnym.

Prawo i Sprawiedliwość - Józefa Hrynkiewicz, Stanisław Ożóg, Kazimierz Moskal, Andrzej Szlachta, Krzysztof Popiołek, Kazimierz Gołojuch, Zbigniew Chmielowiec, Jan Warzecha

Platforma Obywatelska - Zbigniew Rynasiewicz, Krystyna Skowrońska, Renata Butryn, Mirosław Pluta

Polskie Stronnictwo Ludowe - Jan Bury

Ruch Palikota - Dariusz Dziadzio

Sojusz Lewicy Demokratycznej - Tomasz Kamiński

Okręg wyborczy nr 54 do Senatu RP (stan na 14 grudzień 2011)

Wolny Kraj Saksonia (śrdw.-łac. Saxonia, kraina Sasów; niem. Freistaat Sachsen, górnołuż. Swobodny stat Sakska, dolnołuż. Zwězkowy kraj Sakska) – kraj związkowy w Niemczech graniczący z Polską, Czechami i z następującymi krajami związkowymi: Bawaria, Turyngia, Saksonia-Anhalt i Brandenburgia. Jego obszar wchodził w skład Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Został utworzony w 1990 roku po zjednoczeniu Niemiec. Obejmuje on w przybliżeniu obszar dawnego elektoratu a później królestwa Saksonii (patrz historia poniżej). Pod względem powierzchni Saksonia jest dziesiątym, a pod względem liczby ludności, szóstym spośród 16 niemieckich krajów związkowych. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa saxum - skała z powodu charakterystycznych czarnych saksońskich skał.
Podział administracyjny (podział terytorialny) – podział terytorium państwa na mniejsze obszary, którego celem jest usprawnienie zarządzania krajem przez organy władzy centralnej i samorządowej.

Janina Sagatowska (PIS)

Okręg wyborczy nr 55 do Senatu RP (stan na 14 grudzień 2011)

Władysław Zenon Ortyl (PIS)

Okręg wyborczy nr 56 do Senatu RP (stan na 14 grudzień 2011)

Kazimierz Jaworski (SP)

Okręg wyborczy nr 57 do Senatu RP (stan na 14 grudzień 2011)

Alicja Maria Zając (PIS)

Okręg wyborczy nr 58 do Senatu RP (stan na 14 grudzień 2011)

Czudec – wieś gminna (dawniej miasteczko lokowane w XV w.) w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie strzyżowskim, w gminie Czudec przy drodze wojewódzkiej nr 988.
Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej - park krajobrazowy położony na terenie Roztocza Środkowego (makroregion Roztocze) i Równiny Biłgorajskiej (makroregion Kotlina Sandomierska). Powierzchnia parku wynosi 28980 ha (21305 ha - w województwie lubelskim, 7675 ha - w województwie podkarpackim). Otulina obejmuje 48726 ha. Park znajduje się na terenie gmin: Józefów, Aleksandrów, Łukowa, Obsza, Susiec, Narol, Cieszanów.

Andrzej Antoni Matusiewicz (PIS)

Okręg wyborczy nr 9 do Parlamentu Europejskiego w Polsce (stan na 2009)

Tomasz Poręba (PIS)

Elżbieta Łukacijewska (PO)

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)