Wojna angielsko-zanzibarska — najkrótszy znany zbrojny konflikt międzynarodowy, trwający 38 minut w dniu 27 sierpnia 1896 roku. Pochłonął około 500 ofiar ludzkich.

Geneza

Kiedy 25 sierpnia 1896 roku zmarł sułtan Zanzibaru, Hamad bin Thuwaini Al-Busaid, tronem w Zanzibarze zawładnął w wyniku przewrotu Khalid bin Barghash Al-Busaid, który uchodził za stronnika Niemiec. Nie mogli się z tym pogodzić Brytyjczycy, liczący na to, że politykę przychylnego im zmarłego będzie kontynuował wyznaczony przez nich na następcę Hamoud bin Mohammed. Wystosowali zatem wobec uzurpatora ultimatum, wzywające go do abdykacji. Termin upływał 27 sierpnia o 9:00 rano czasu lokalnego.

Przygotowania wojenne

Khalid bin Barghash Al-Busaid nie przyjął angielskich żądań i podjął działania zmierzające do przygotowania się do nieuchronnego konfliktu. Zgromadził w stolicy (głównie wokół sułtańskiego pałacu) około 2 800 wojowników; dysponował ponadto uzbrojonym jachtem HHS "Glasgow". Brytyjczycy ustawili naprzeciw portu 5 okrętów i wysadzili ponadto na lądzie 150 osobowy desant piechoty morskiej, jako uzupełnienie do już znajdującego się w urzędzie celnym 900-osobowego oddziału zanzibarskich askarysów pod bezpośrednim dowództwem porucznika Arthura Edwarda Haringtona Raikes'a (który w zanzibarskiej armii miał stopień brygadiera). Do ostatniej chwili próbowano negocjacji, ale ponieważ sułtan odmówił spełnienia brytyjskiego ultimatum, przystąpiono do działań wojennych.

Działania wojenne

Równo o 9:00 Brytyjczycy rozpoczęli ostrzał od strony morza i działania na lądzie. Po pół godzinie sułtan widząc eskalację strat w ludziach uciekł ze zniszczonego pałacu i schronił się w niemieckim konsulacie. Żołnierzy sułtana i mieszkańców miasta poległo ok. 500, głównie w zniszczonym przez ogień pałacu; Brytyjczycy mieli jednego, poważnie rannego podoficera. Brytyjskie siły również zatopiły zanzibarski okręt HHS "Glasgow".

Epilog

Konsul niemiecki odmówił wydania sułtana, zamiast tego zapronował by przewieźć go do niemieckiej kolonii Dar es Salaam. Sułtan przebywał tam, aż do czasu zajęcia jej przez wojska brytyjskie w 1916 r.; następnie internowano go na Seszelach i Świętej Helenie. Po powrocie do Afryki mieszkał w Mombasie do śmierci w 1927. Na tron wstąpił kandydat popierany przez Brytyjczyków. Na Zanzibar narzucono kontrybucję w wysokości kosztów amunicji zużytej przez okręty angielskie.

Źródła