Wojna chińsko-wietnamska - Polski Serwis Naukowy

Wojna chińsko-wietnamska, zwana również wojną czterotygodniową lub III wojną indochińską – krótkotrwały konflikt zbrojny o charakterze lokalnym pomiędzy Chińską Republiką Ludową a Socjalistyczną Republiką Wietnamu, który miał miejsce w 1979.

Stosunki pomiędzy tymi krajami zawsze były napięte – wpływała na to rywalizacja o prymat w regionie, nieregulowane kwestie graniczne, zaś w okresie zimnej wojny globalna polityka i rywalizacja mocarstw światowych.

Okupacja wojenna (łac. occupatio bellica) – czasowe zajęcie przez siły zbrojne państwa prowadzącego wojnę całości lub części terytorium państwa nieprzyjacielskiego i wprowadzenie tam swojej władzy.

Lạng Sơn – prowincja Wietnamu, znajdująca się w północnej części kraju, w Regionie Północno-Wschodnim. Na północy prowincja graniczy z Chinami.

Działania zbrojne rozpoczęte przez Chiny były odpowiedzią na incydenty w spornej strefie granicznej oraz inwazję i okupację Kambodży (wojna kambodżańsko-wietnamska), która położyła kres dyktaturze Czerwonych Khmerów popieranej przez Chińczyków. Znaczenie miały również motywy geopolityczne – rywalizacja z ZSRR o wpływy w tym regionie świata, chęć wykazania, że jest on tylko "papierowym niedźwiedziem polarnym", niezdolnym do realnej sojuszniczej pomocy w przypadku zagrożenia.

Lào Cai – prowincja Wietnamu, znajdująca się w północnej części kraju, w Regionie Północno-Wschodnim. Na północy prowincja graniczy z Chińską Republiką Ludową.

Taktyka spalonej ziemi, metoda spalonej ziemi, polityka spalonej ziemi, strategia spalonej ziemi, zasada spalonej ziemi – sposób prowadzenia działań wojennych polegający na niszczeniu wszystkiego, co może być przydatne dla strony przeciwnej. Zazwyczaj ma to miejsce podczas przemarszu lub wycofywania się – także na własnym terytorium. Celem takich działań jest pozbawienie nieprzyjaciela źródeł zaopatrzenia, spowolnienie poruszania się jego wojsk, pozbawienie możliwości późniejszego wykorzystania odzyskanego lub zdobytego majątku, może być formą terroru wobec ludności cywilnej, odwetu czy szantażu itd.

15 lutego 1979 ChRL ogłosiła zamiar odwetowego uderzenia na Wietnam. Dwa dni później około 200 000 żołnierzy Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej (zmobilizowanych było znacznie więcej) przy wsparciu 200 czołgów i artylerii frontalnie wkroczyło na teren sąsiedniego państwa. Co ciekawe, niektóre z atakujących jednostek, głównie pomocniczych, kilka lat wcześniej wspierały Wietnamczyków w walce przeciwko wojskom amerykańskim (wojna wietnamska).

Wyspy Paracelskie (chiń. 西沙群島, Xīshā Qúndǎo; wietn. Quần Đảo Hoàng Sa) – grupa małych wysp położonych na Morzu Południowochińskim ok. 325 km na wschód od Wietnamu.

Lạng Sơn - miasto w północnym Wietnamie, na północny wschód od Hanoi; w pobliżu granicy z Chinami; ośrodek administracyjny prowincji Lạng Sơn; 36 tys. mieszk. (2005); osrodek handlowy regionu uprawy herbaty i pozyskania drewna; przygraniczna stacja kolejowa i węzeł drogowy.

Większość regularnych wojsk wietnamskich zaangażowanych było w Kambodży. Według źródeł wietnamskich Chińczykom przeciwstawiono 70 000 żołnierzy, większość stanowiła oddziały tzw. straży granicznej (nie były to jednak oddziały drugiego rzutu czy gorzej wyszkolone, wręcz przeciwnie – odznaczały się dobrym wyposażeniem, elastyczną taktyką i doświadczeniem w walce); źródła chińskie podają wartość dwukrotnie większą.

Wyspy Spratly – grupa ok. 100 małych wysp położonych na Morzu Południowochińskim ok. 1/3 drogi pomiędzy filipińską wyspą Palawan a południowym wybrzeżem Wietnamu. Współrzędne geograficzne: 8°40′N 111°55′E / 8.667, 111.917.

I wojna indochińska - partyzancki konflikt zbrojny prowadzony w latach 1946-1954 pomiędzy Demokratyczną Republiką Wietnamu a Francją o wyzwolenie Wietnamu spod kolonialnej administracji francuskiej.

Wojska chińskie, które wdarły się ostatecznie na około 30-40 km w głąb terytorium przeciwnika, posuwały się wolno ze względu na silny opór, trudno dostępny górzysty, gęsto zalesiony teren i problemy z zaopatrzeniem. Główne walki miały miejsce w prowincjach Cao Bằng, Lào Cai i Lạng Sơn, na początku marca zajęto miasto Lạng Sơn. Niedługo potem Chińczycy ogłosili osiągnięcie zakładanych celów, a więc zwycięstwo, i rozpoczęli wycofywanie, zakończone 16 marca. Wojna nie wpłynęła jednak w żaden sposób na zmianę sytuacji w Kambodży, co było strategicznym celem Chin. Również Wietnamczycy ogłosili swój triumf w wojnie.

Wietnam (oficjalnie: Socjalistyczna Republika Wietnamu, wiet.: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) − państwo w Azji Południowo-Wschodniej. Graniczy z Chinami, Laosem i Kambodżą. Z liczbą ludności ponad 86 mln, jest 13. co do wielkości populacji państwem świata.

Wojna wietnamska (zwana też drugą wojną indochińską, a w Wietnamie wojną amerykańską) – działania militarne na Półwyspie Indochińskim w latach 1957-1975. W konflikt zaangażowane były z jednej strony komunistyczna Demokratyczna Republika Wietnamu (wspierana przez inne kraje komunistyczne, gł. Związek Radziecki oraz Chiny) i kontrolowane przez to państwo organizacje komunistyczne w Wietnamie Południowym, Laosie i Kambodży oraz z drugiej strony Republika Wietnamu i wspierająca ją międzynarodowa koalicja obejmująca Stany Zjednoczone i ich sojuszników – Koreę Południową, Tajlandię, Australię, Nową Zelandię i Filipiny. De facto stronami konfliktu były również Kambodża i Laos.

Liczba ofiar nie jest pewna (około 20 000 po każdej ze stron, Wietnamczycy twierdzą, że dodatkowo zginęło 100 000 cywili), obie strony podają sprzeczne informacje. Armia chińska poniosła stosunkowo duże straty, ponieważ była słabo wyszkolona, zaopatrzona i dowodzona, w porównaniu z zaprawionymi we wcześniejszych walkach Wietnamczykami; błędem było zaangażowanie tylko sił lądowych.

Cao Bằng – prowincja Wietnamu, znajdująca się w północnej części kraju, w Regionie Północno-Wschodnim. Na północy prowincja graniczy z Chinami.

Czerwoni Khmerzy ( Czerwoni Khmerzy rządzili Kambodżą w latach 1975-1979. Jej oficjalną nazwą była Komunistyczna Partia Kambodży, a potem Partia Demokratycznej Kampuczy. Czerwoni Khmerzy odpowiadają za śmierć ok. 25% obywateli kraju.

Bezpośrednimi efektami wojny było m.in. dewastacja okupowanego terenu (wycofujący się Chińczycy stosowali taktykę spalonej ziemi), postępująca militaryzacja strefy przygranicznej obu państw, dyskryminacja i emigracja chińskich mniejszości narodowych z Wietnamu, część z nich stanowili tzw. boat people. Wojna utwierdziła Wietnamczyków w przekonaniu o olbrzymim zagrożeniu ze strony Chin dla ich kraju, wzmocniła również więzi z ZSRR. Chińczycy przekonali się o konieczności modernizacji swojej armii.

Kryzys kubański – stan zagrożenia konfliktem między dwoma supermocarstwami dysponującymi bronią atomową - ZSRR i USA, który miał miejsce w dniach 15-28 października 1962 roku na Kubie. Był spowodowany dążeniem ZSRR do rozmieszczenia na Kubie pocisków balistycznych średniego zasięgu bezpośrednio zagrażających terytorium USA.

Mniejszość narodowa – grupa etniczna, która jest osiedlona na terytorium innego kraju/grupy etnicznej. Wyróżnia się od innych zbiorowości odrębnym pochodzeniem i kulturą, a często także językiem i wyznaniem. Mniejszość etniczna może starać się zachować tę odrębność, aczkolwiek zdarzają się przykłady asymilacji kulturowej, kiedy członkowie jednej grupy etnicznej odłączają się od swoich pobratymców i wstępują do innej grupy etnicznej, np. Żydzi europejscy.

Konflikty graniczne między oboma krajami nie ustawały aż do końca lat 80., w dalszym ciągu istnieją sprawy sporne, np. dotyczące wysp: Paracelskich i Spratly, a stosunki między tymi krajami pozostają napięte.

Przypisy

Zygmunt Czarnotta, Zbigniew Moszumański, Chiny–Wietnam, Warszawa 1995, s. 5.
Poprzednie to: I wojna indochińska – 1946-1954 o wyzwolenie Wietnamu spod kolonialnej władzy Francji, II wojna indochińska – 1957-1975 wojna wietnamska.
Jedynie z niewielką przesadą można powiedzieć, że są napięte nieprzerwanie od początków naszej ery.
Był to policzek dla Chin, które nie potrafiły zapewnić bezpieczeństwa poplecznikowi. Do niewoli dostało się około 10 000 chińskich "doradców" wojskowych [Bakshi, 2000]. Konflikt ten był również rodzajem wojny zastępczej między Chinami a ZSRR, stąd można traktować wojnę wietnamsko-chińską jako jej kolejny epizod.
Wietnam – "Kubą Wschodu" [Globalsecurity.org, b.r.] – nawiązanie do kryzysu kubańskiego z 1962, który nieomal doprowadził do wybuchu wojny światowej.
Elleman, 1996
Wietnamczycy skutecznie stosowali taktykę partyzancką, w której zdobyli doświadczenie w czasie wojny wietnamskiej.

Bibliografia

Zygmunt Czarnotta, Zbigniew Moszumański: Chiny–Wietnam. Warszawa: Agencja Lotnicza Altair, 1995. ISBN 83-86217-16-2.
Gagan Deep Bakshi, 2000: The Sino-Vietnam War-1979: Case Studies in Limited Wars (ang.). [dostęp 30 listopada 2008].
Bruce Elleman, 1996: Sino-Soviet Relations and the February 1979 Sino-Vietnamese Conflict (ang.). [dostęp 30 listopada 2008].
Globalsecurity.org, b.r.: Chinese Invasion of Vietnam February 1979 (ang.). [dostęp 30 listopada 2008].

Kambodża, Królestwo Kambodży (kambodżański trl. Kâmpǔchéa, Preăhréachéanachâkr Kâmpǔchéa) w latach 1976–1989 Kampucza – państwo w południowo-wschodniej Azji, na Półwyspie Indochińskim, nad Zatoką Tajlandzką. Graniczy od zachodu i północy z Tajlandią (długość granicy – 803 km), od północy z Laosem (541 km), a od wschodu z Wietnamem (930 km).

Cywil (łac. civilis - obywatelski) – potoczne określenie osoby niebędącej w czynnej służbie różnych uzbrojonych formacji mundurowych (wojska, policji, straży granicznej, Służby Więziennej, BOR, ABW). Osoba powołana do pełnienia czynnej służby przestaje być cywilem w momencie zgłoszenia się do niej (np. żołnierz rezerwy powołany do odbycia ćwiczeń wojskowych żołnierzy rezerwy przestaje być cywilem z chwilą stawienia się na ćwiczenia). Pojęcie cywila zostało zdefiniowane także przez konwencje genewskie z 1949 roku. Stosownie do nich, cywilem jest osoba niebiorąca czynnego udziału w konflikcie zbrojnym.