Wojna czterech władców – konflikt feudalny, który spustoszył w latach 1324-1326 region francuskiego miasta Metz. Podczas oblężenia miasta zastosowano po raz pierwszy w Europie artylerię.

Przyczyny konfliktu

W czerwcu 1320 r. książę Fryderyk Lotaryński wymusił na nowym biskupie Metzu zawiązanie sojuszu obronno-ofensywnego. Stan taki trwał do chwili śmierci króla Filipa V w dniu 3 stycznia 1322 r. Aktywną politykę wobec miasta Metz prowadził wówczas także król czeski Jan Luksemburski, który otrzymał protektorat nad miastem z rąk niemieckiego króla Ludwika Bawarskiego.

W roku 1324 doszło do konfliktu militarnego pomiędzy biskupem Metzu a księciem Lotaryńskim na tle bliżej nieokreślonych powodów. Fryderyk wysłał w maju tego roku swojego pełnomocnika z wizytą do papieża Jana XXII, by wniósł zażalenie na postępowanie biskupa. Papież w dniu 13 czerwca wezwał obie strony do zawarcia zgody i pokrycia wyrządzonych szkód.

Na skutek nieporozumień z miastem Metz oraz olbrzymich kosztów, jakie były wynikiem życia ponad stan mieszkańców tego miasta, chcąc zmusić je do posłuszeństwa, Jan Luksemburski zawiązał przymierze ze swoim stryjem Baldwinem Luksemburskim – arcybiskupem Trewiru, hrabią Edwardem I i księciem Fryderykiem IV Lotaryńskim.

Koalicjanci zamierzali rozwiązać siłowo sprawy bezprawnego nadawania gruntów oraz powstawania olbrzymich kosztów. Było to spowodowane głównie tym, że mieszkańcy Metzu nie wywiązywali się z obowiązków wasali, gromadząc olbrzymie zyski na swoje potrzeby oraz nie uznając lenna.

Przebieg działań wojennych

25 sierpnia czwórka książąt zebrała się na naradzie w miejscowości Remich. Tam też zawiązano trwały sojusz. W umowie ustalono liczebność kontyngentów każdej ze stron oraz ustalono zasady podziału łupów na dwie części, z których jedną otrzymać miał król czeski wraz z arcybiskupem Trewiru, drugą zaś książę lotaryński wraz z hrabią Edwardem I. Nie wiadomo jedynie, czy tematem rozmów był podział obszarów miejskich po zdobyciu Metzu. Rozmowy czterech władców nie umknęły uwadze mieszkańców Metzu, którzy próbowali wysyłać swoich pośredników na rokowania, za każdym razem jednak byli odsyłani z powrotem.

Wsparcie militarne mieszkańcy Metzu otrzymali jedynie od obywateli Strasburga. 15 września 1324 r. doszło do pierwszych walk. Książę lotaryński zakończył akurat spór z władcą Blankenburga, po czym zobowiązał go do uczestnictwa po swojej stronie przeciwko Metzowi. Krótko później sprzymierzeni podeszli w okolice miasta, pustosząc doszczętnie całą okolicę w ostatnich dniach września 1324 r. Do poważniejszych starć mimo to nie dochodziło, toczono jedynie walki na niewielką skalę. Widząc niemożność stoczenia decydującej bitwy, wojska sprzymierzonych wycofały się, a rozmowy pokojowe toczono dalej.

25 października 1324 r. król Jan Luksemburski wraz z arcybiskupem Baldwinem Luksemburskim odnowili przymierze, ponownie występując przeciwko Metzowi. Przez jakiś czas do sojuszu udało się włączyć samego biskupa Metzu, zmienił on jednak wkrótce front, po uzyskaniu od obywateli miasta obietnicy większych korzyści. Pod koniec marca rozmowy pokojowe doprowadziły do podpisania kilku nowych umów, na mocy których strony czwórki władców zobowiązywały się do wzajemnej pomocy.

W przeciągającym się konflikcie papież Jan XXII odmówił w końcu finansowego i politycznego wsparcia biskupowi Metzu. Papież, angażując się kilkakrotnie w rozwiązanie konfliktu, 16 listopada 1325 r. mianował też nowego biskupa miasta. Po dwóch latach walk udało mu się w końcu doprowadzić do zawarcia pokoju pomiędzy mieszkańcami Metzu a czterema władcami.

Spór uregulowano ostatecznie 3 marca 1326 r. Wstępna umowa zwana była pokojem śledzi (nazwa wywodzi się stąd, że mieszkańcy Metzu podczas blokady żywili się jedynie śledziami). Rozmowy pokojowe kontynuowano w miejscowości Pont-a-Mousson. Na mocy umowy obywatele zobowiązywali się do nieprowadzenia gospodarki na terenach będących lennem władców, bez ich wcześniejszego zezwolenia.