Wojna dziesięciodniowa (słow. Desetdnevna vojna), czasem nazywana Słoweńską Wojną o Niepodległość (słow. Slovenska osamosvojitvena vojna) – konflikt zbrojny pomiędzy Słowenią a Jugosławią trwający od 27 czerwca do 7 lipca 1991, spowodowany ogłoszeniem słoweńskiej deklaracji niepodległości.

Był to pierwszy konflikt zbrojny w Europie od czasu drugiej wojny światowej. Trwał 10 dni i przeszedł do historii jako jedna z najkrótszych wojen w dziejach kontynentu. Straty poniesione przez obie strony nie przekroczyły w sumie 63 żołnierzy. Z kolei po stronie jugosłowiańskiej setki żołnierzy dostały się w niewolę, w czym niebagatelną rolę odegrał opór ze strony ludności cywilnej, spowalniającej wszelkimi dostępnymi sposobami marsz wojsk federalnych.

Początek konfliktu

W 1989 roku Słoweńcy w półoficjalnym referendum niepodległościowym opowiedzieli się większością 98% głosów za uniezależnieniem kraju od Jugosławii, popierając koncepcję konfederalną, przez którą rozumiano wspólną politykę obronną i zagraniczną oraz unię celną. Stało się to motorem demokratycznych przemian. 8 kwietnia 1990 roku w Słowenii odbyły się pierwsze w historii kraju wybory parlamentarne, które wygrała koalicja partii prawicowych i centrowych. Nastroje niepodległościowe potęgowała podobna sytuacja polityczna w sąsiedniej Chorwacji. Dla władz w Belgradzie i dowództwa Jugosłowiańskiej Armii Ludowej było to alarmującym sygnałem, gdyż secesja Słowenii (formalnie wciąż będącej jeszcze częścią federacji) mogłaby popchnąć inne republiki Jugosławii do poczynienia podobnych kroków. Aby temu zapobiec, rozpoczęto przygotowania do interwencji wojskowej, m.in. poprzez konfiskatę wyposażenia jednostek wiernej republice Słoweńskiej Obrony Terytorialnej (STO – rezerwowej formacji paramilitarnej).

Władze Słowenii zarządziły przygotowania do starć z siłami jugosłowiańskimi. 28 września 1990 została przyjęta poprawka do konstytucji słoweńskiej, przekazująca w razie wybuchu wojny dowództwo nad siłami obronnymi w ręce Prezydium Republiki Słowenii, dowodzonego przez prezydenta Milana Kučana. 18 marca 1991 prezydium ustanowiło dodatkowo sztab ds. koordynacji operacji specjalnych, zapewniający skuteczną kooperację między stale wzmacnianymi jednostkami policji a Obroną Terytorialną. Na jego czele stanął minister obrony Janez Janša. 23 maja doszło również do starcia między żołnierzami JNA a ochotnikami z Obrony Terytorialnej na terenie ośrodka szkoleniowego w Mariborze. Tam też zanotowano pierwszą ofiarę śmiertelną – żołnierza Josefa Šimčika, który zginął pod kołami transportera opancerzonego. Incydent ten spowodował wzrost napięć między Słowenią a rządem federalnym w Belgradzie.

25 czerwca Zgromadzenie Narodowe ogłosiło deklarację niepodległości Słowenii od Jugosławii, co oznaczało faktyczną już secesję z federacji. Tego samego dnia niepodległość ogłosiła Chorwacja.

czytaj dalej: [2], [3]