Wojna jugurtyńska - Polski Serwis Naukowy

Wojna jugurtyńska zwana też wojną z Jugurtą była konfliktem Rzymu z królem Numidii Jugurtą. Toczyła się w latach 111-105 p.n.e.

Przyczyny wojny

Powodem wojny domowej, w którą następnie zaangażował się Rzym, był konflikt o władzę, który wybuchł w 118 p.n.e. pomiędzy synami zmarłego króla Numidii Micipesa – Hiempasala i Adherbala, a trzecim spadkobiercą tronu, doświadczonym dowódcą, adoptowanym przez króla, Jugurtą. Zamordował on Hiempasala, wobec czego Adherbal musiał ratować się ucieczką, początkowo do rzymskiej prowincji Afryka, a następnie do samego Rzymu. Zyskał tam przychylność senatu, którego wojna z ubogim i ciężkim dla prowadzenia walk krajem nie interesowała, i narzucono Jugurcie kompromis na mocy którego podzielono kraj, przydzielając Adherbalowi stolicę – Cirtę. Jednak już wkrótce Jugurta złamał postanowienia owego kompromisu i zaatakował kraj swojego przybranego brata. Ten schronił się w Circie; rozpoczęło się oblężenie. Rzym odebrał kwestię ataku bez szczególnego oburzenia, jednak fakt istnienia dość dużej społeczności italskiej w owym mieście oraz dość dużych kontaktów handlowych doprowadziło do wysłania komisji pod przewodnictwem Skaurusa, mającej na celu osiągnięcie kompromisu z Jugurtą. Jednak kompromisu nie osiągnięto, a raczej Jugurta nie chciał go osiągnąć, gdyż był świadomy, że Skaurus nie może mu wypowiedzieć wojny, a senat tego pomysłu nie poprze. Powrócił więc do oblężenia miasta, które po pewnym czasie zdobył. Kazał wymordować wszystkich mężczyzn wraz z Adherbalem. Jednak jego pewność co do obojętności senatu nie sprawdziła się. Mord na mieszkańcach Cirty doprowadził do wypowiedzenia w 111 p.n.e. wojny, zwanej dziś wojną jugurtyńską.

Pretor (łac. praetor – l.mn. praetores) – wyższy urzędnik w antycznym Rzymie mający tzw. władzę mniejszą (imperium minus). W czasie nieobecności konsulów, pretor (później dwóch) przejmował najwyższą władzę w mieście, mogąc nawet zwoływać posiedzenia senatu. Zasadniczym jednak zadaniem pretorów było sądownictwo. Ważnym uprawnieniem pretora było wydawanie edyktów (edykty pretorskie), w których ustalał on sposoby postępowania w sprawach niedostatecznie jasno uregulowanych przez ustawy (leges) czy prawo zwyczajowe. Owe edykty odegrały ważną rolę w rozwoju prawodawstwa i były uwzględniane w późniejszych kodyfikacjach prawa rzymskiego.
Masynissa, Masinissa lub Massinissa (ok.238 p.n.e. — ok. 148 p.n.e.) — król Numidów Wschodnich (tj. Massyliów), których państwo obejmowało wschodnią część Algierii i zachodnią połać Tunezji. Stolicą było miasto Cyrta.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Numidia - historyczne państwo Berberów w północnej Afryce. Obejmowało terytoria na zachód od Kartaginy, i na wschód od Oranu. Później prowincja rzymska, oraz prowincja kościelna ze stolicą w Milewe.

Konsul (łac. consul – l.mn. consules) – w starożytnym Rzymie, w okresie republiki był jednym z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję. Był odpowiedzialny za politykę zagraniczną.

Gajusz Mariusz (ur. 156 p.n.e. w południowolatyńskim Arpinum, zm. 13 stycznia 86 p.n.e.). Żonaty z Julią, ciotką Juliusza Cezara ze strony ojca, Gajusza Juliusza Cezara Starszego. Znany przede wszystkim jako reformator armii rzymskiej oraz mąż stanu w starożytnym Rzymie, przez długie lata, jako „homo novus” (czyli prowincjusz), związany ze stronnictwem popularów. W 105 p.n.e. pokonał króla numidyjskiego, Jugurtę (zobacz: wojna Rzymu z Numidyjczykami), w 104 p.n.e. Cymbrów a w (102-101 p.n.e.) Teutonów. W „Żywotach” Plutarcha określony mianem „trzeciego założyciela Rzymu” (po Romulusie i dyktatorze Kamilusie). Pod koniec kariery politycznej przeciwnik Sulli, zwolennika optymatów.

Pod terminem starożytny Rzym rozumie się zazwyczaj państwo stworzone przez mieszkańców miasta Rzym, leżącego w Italii nad rzeką Tyber. Historia starożytnego Rzymu zaczyna się wraz z założeniem miasta w 753 roku p.n.e., a kończy obaleniem cesarza Romulusa Augustulusa w 476 roku n.e.

Quintus Caecilus Metellus członek wpływowego plebejskiego rodu rzymskiego Cecyliuszy, syn Lucjusza Cecyliusza Metellusa, konsula w 251 p.n.e. Urodzony przed 237 p.n.e; zmarł po 179 p.n.e. W 216 p.n.e. został wybrany do kolegium pontyfików. Sprawował urząd edyla plebejskiego w 209 p.n.e. a w nastepnym roku urząd edyla kurulnego. W 207 p.n.e. służył jako legat w armii Tyberiusza Klaudiusza Nerona w kampanii przeciwko Hazdrubalowi. Był jednym z trzech posłów, którzy dostarczyli do Rymu wieść o zwycięstwie na rzeką Metaurus. Dyktator w 207 p.n.e. Marek Liwiusz Salinator mianował Metellusa dowódcą jazdy (Magister equitum). W 206 p.n.e. został konsulem i prowadził działania przeciwko Hannibalowi w Bruttium ale bez większych sukcesów. Przedłużono mu dowództwo nad tym samym wojskiem na następny rok. Pod koniec tegoż 205 roku p.n.e. został wybrany dyktatorem z zadaniem przeprowadzenia wyborów. W senacie stale wspierał interesy słynnego wodza Publiusza Korneliusza Scypiona Afrykańskiego. W 210 został członkiem komisji do przydziału ziemi weteranom Scypiona. W latach 185-184 posłował do Macedonii dla rozsądzenia sporów króla Filipa z sąsiadami i na Peloponez w sprawie sporów Achajów z Lacedemończykami. Według świadectwa Cycerona był dobrym mówcą.