Wojna o ucho Jenkinsa - Polski Serwis Naukowy

Piechur brytyjski z 24 pułku piechoty, którego żołnierze szturmowali Cartagenę

Wojna o ucho Jenkinsa 1739–1748 r. (ang. War of Jenkins' Ear) – konflikt zbrojny, który rozegrał się w Ameryce Północnej pomiędzy Wielką Brytanią, a Hiszpanią. Wojna ta była wstępem do tzw. "wojny króla Jerzego".

Wojna Króla Jerzego – wojna kolonialna pomiędzy Wielką Brytanią, a Francją tocząca się w latach 1744-1748 w Ameryce Północnej, a ściślej w północnowschodniej jej części. Wojna króla Jerzego była częścią szerszego konfliktu europejskiego znanego jako wojna o sukcesję austriacką.

Wojna hiszpańsko-angielska 1727-1729 to niewiele znaczący konflikt zbrojny pomiędzy Królestwem Wielkiej Brytanii a Królestwem Hiszpanii w XVIII wieku, na który złożyły się głównie nieudana brytyjska próba blokady Porto Bello i równie nieudana hiszpańska próba zdobycia Gibraltaru. Wojna zakończyła się powrotem do status quo ante bellum i zawarcia traktatu sewilskiego.

Przyczyną konfliktu stały się ataki Hiszpanów na brytyjskie statki handlowe w rejonie Karaibów. Ostatecznie wojnę wypowiedziano 23 października 1739 r. po przemówieniu w parlamencie kapitana Roberta Jenkinsa, któremu Hiszpanie odcięli ucho.

Jenkins był angielskim żeglarzem i przemytnikiem. Dowodząc okrętem Rebecca, został zatrzymany przez hiszpański okręt u wybrzeży Kuby. W trakcie incydentu doszło do pojedynku z hiszpańskim oficerem, w rezultacie czego Jenkins stracił ucho. Małżowinę uszną obwoził następnie po świecie i pokazywał jako dowód na hiszpańskie okrucieństwo, apelując także do władz w Londynie o rozprawę z wrogiem. W czasie gorącej debaty parlamentarnej w 1738 zdecydowano o rozpoczęciu wojny. Ucho Jenkinsa stało się pretekstem, lecz nie rzeczywistym powodem wojny. Anglikom chodziło o zdobycie kontroli nad handlem w Ameryce Środkowej. Kluczem do tego było opanowanie dwóch miast portowych Porto Bello w Panamie i Cartagena w Kolumbii, przeciw którym kierowana była ekspedycja angielska.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Kolumbia (hiszp. Colombia, Republika Kolumbii – República de Colombia) – państwo w północno-zachodniej części Ameryki Południowej leżące nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym.

Ówczesny premier Robert Walpole był przeciwny wojnie, lecz do jej wypowiedzenia zmusili go tzw. Wigowie Patrioci. Walpole skomentował sytuację stwierdzeniem: "Dzwonią w dzwony, a wkrótce zaczną załamywać ręce" (They are ringing the bells, soon they will be wringing their hands).

Poprzednia wojna, toczona w latach 1726-1729, rozpoczęła się od spektakularnej klęski Anglików. Blokada Porto Bello się nie powiodła. Wzięło w nim około trzech tysięcy spragnionych łupu ochotników pod wodzą Francisa Hosiera. Z wojny powróciło jedynie sześciuset. Większość z nich zginęła, jednak nie w walkach, lecz od żółtej febry, której epidemia rozwinęła się na angielskich okrętach.

Panama (Republika Panamy, Republica de Panama) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Kolumbią (225 km) i Kostaryką (330 km) – łączna długość granic lądowych wynosi 555 km, ponadto 2490 km wybrzeża morskiego. Znana głównie z Kanału Panamskiego, dzięki któremu statki aby przepłynąć z zachodu na wschód Ameryki nie muszą opływać Ameryki Południowej i przechodzić przez Cieśninę Magellana.

Republika Kuby (nazwa oficjalna República de Cuba) – państwo w Ameryce Środkowej położone na Morzu Karaibskim w archipelagu Wielkich Antyli. Państwo to składa się z wyspy o nazwie Kuba oraz szeregu otaczających ją mniejszych wysepek, z których największą jest Isla de la Juventud. Stolicą Kuby jest Hawana, a największe miasta to: Santiago de Cuba, Camagüey, Holguin, Guantánamo, Santa Clara.

Dopiero w roku 1739 eskadra sześciu okrętów admirała Edwarda Vernona zaatakowała i zdobyła Porto Bello W odpowiedzi na tę i inne akcje Brytyjczyków siły hiszpańskie bazujące na Florydzie zaatakowały w lipcu 1742 brytyjską kolonię Georgię. Atak został jednak skutecznie odparty przez Anglików.

Patriot Boys - pogardliwa nazwa opozycji antyrządowej dążącej do wojny z Francją i Hiszpanią w Wielkiej Brytanii lat trzydziestych XVIII wieku. Nazwę taką nadał jej przedstawicielom ówczesny szef rządu Wig Robert Walpole. nazwa miała sugerować ich niedojrzałość do prowadzenia skomplikowanych sprawa zagranicznych i rozgorączkowanie chłopców. Sami mówili na siebie czasem Patriot Whigs - "Wigowie Patriotyczni".

Piotr Marek Napierała (ur. 18 maja 1982 roku w Poznaniu) – historyk dziejów nowożytnych, doktor nauk humanistycznych w zakresie historii, syn Barbary Harwas-Napierały.

W roku 1740 także Francuzi wysłali na Karaiby swoją flotę, nie wzięli jednak udziału w walkach. Ogólnie zainteresowanie wojną w rejonie Karaibów było niewielkie i przyćmione zostało toczącym się w Europie konfliktem o sukcesję austriacką. Wojnę angielsko-hiszpańską zakończył ostatecznie pokój w Akwizgranie w roku 1748.

Pokój w Akwizgranie (1748 r.) – pokój zawarty w 1748 roku i podpisany w Akwizgranie pomiędzy Wielką Brytanią a Francją 28 października 1748 r. Kończył on kilkuletnie zmagania wojenne pomiędzy: Francją, Austrią, Prusami, Wielką Brytanią i Hiszpanią, powszechnie znane jako wojna o sukcesję austriacką.

Zdobycie Porto Bello (inaczej Portobelo lub Puerto Bello) - starcie w roku 1739, podczas którego brytyjska flota zajęła i złupiła miasto Portobelo w Panamie, pokonując jego hiszpańskich obrońców. Miało miejsce w czasie wojny o sukcesję austriacką, we wczesnym jej stadium, zwaną czasami wojną o ucho Jenkinsa.

Bibliografia

N.A.M. Rodger: The Comand of the Ocean: A Naval History of Britain, 1649-1815, W.W. Norton, New York 2006, ISBN 0-393-06050-0

Piotr Napierała: Sir Robert Walpole (1676-1745) – twórca brytyjskiej potęgi, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2008, s. 33-38. ISBN 978-83-232189-8-2

Piotr Napierała, "Germain Louis Chavelin i rozbrat pomiędzy Francją a Wielką Brytanią, 1727-1737", w: C. Taracha (red), Szpiegostwo, wywiad, państwo, Wydawnictwo Polihymnia, Lublin 2009, s. 45-65. ISBN 978-83-7270-727-7

Karaiby (Wyspy Karaibskie; dawniej: Indie Zachodnie) – rejon pomiędzy kontynentami Ameryk. Nazwa pochodzi od Indian nazywanych Karaibami (Carib, Caraïbes), którzy niegdyś zamieszkiwali część Karaibów określaną dziś jako Małe Antyle.

Blokada Porto Bello była nieudaną brytyjską operacją militarną wymierzoną przeciwko hiszpańskiemu miastu portowemu Porto Bello na wybrzeżach dzisiejszej Panamy w latach 1726–1727 podczas wojny angielsko-hiszpańskiej. Brytyjczycy przystąpili do blokady w celu zatrzymania konwojów statków ze srebrem, które stąd wysyłane były do Hiszpanii. Po wielu miesiącach tej nieefektywnej i kosztownej akcji Brytyjczycy musieli się ostatecznie wycofać.