W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Wojna rosyjsko-japońska

Wojna rosyjsko-japońska – wojna pomiędzy Imperium Rosyjskim a Cesarstwem Japonii toczona w okresie od 8 lutego 1904 do 5 września 1905 na Dalekim Wschodzie zakończona traktatem z Portsmouth i zwycięstwem Japonii, która dzięki temu awansowała do grona światowych potęg. Japońska armia o stosunkowo małym doświadczeniu bojowym uzyskała druzgocące zwycięstwo nad siłami Rosji, co było dużym zaskoczeniem dla wielu obserwatorów konfliktu. Poniżający szereg klęsk armii rosyjskiej w ogromnym stopniu przyczynił się do niezadowolenia społecznego w Rosji i był główną przyczyną rewolucji w 1905. Wojna była jednym z lokalnych konfliktów wybuchających przed I wojną światową.

Geneza

Oba państwa od dłuższego czasu prowadziły politykę ekspansyjną na terenach objętych późniejszymi walkami.

Sytuacja w Japonii oraz Chinach

 Osobny artykuł: Wojna chińsko-japońska (1894-1895).

Jednym z ważniejszych wydarzeń na Dalekim Wschodzie do których doszło na krótko przed wojną był konflikt między Chinami a Japonią o władzę na Półwyspie Koreańskim. Efektem walk prowadzonych w latach 1894-1895 było podpisanie pokoju, który zmusił Chiny do oddania pod zwierzchnictwo zwycięskiej Japonii wielu swoich terenów w tym m.in. Korei. W związku z interwencją rządów Rosji, III Republiki Francuskiej oraz Cesarstwa Niemieckiego wygrana strona zrzekła się jednak półwyspu Liaotung.

 Osobny artykuł: Powstanie bokserów.

Klęska Chin rozpoczęła politykę osłabiania tego państwa przez m.in. Rosję, Francję, Niemcy oraz Wielką Brytanię, które wymuszały na nim korzystne dla siebie umowy i traktaty. Wiązało się to np. z zajmowaniem przez wojska europejskich mocarstw przybrzeżnych miast i portów Chin.

Pogarszająca się sytuacja na terytorium Chin doprowadziła do wybuchu powstania bokserów. Walki trwające od 1899 do 1901 zostały krwawo stłumione, głównie przez państwa europejskie. Było to kolejne wydarzenie osłabiające pozycję Chin na arenie międzynarodowej oraz uzależniające je od innych potęg.

Polityka Rosji

 Osobny artykuł: Rosyjska kolonizacja Azji.

W kwietniu 1896 Rosja otrzymała od Chin koncesję na budowę Kolei Wschodniochińskiej. Miała ona zostać połączona z Koleją transsyberyjską, której budowa rozpoczęła się pięć lat wcześniej. Podpisana została także umowa, która zobowiązywała oba kraje na wypadek wojny wystąpić zbrojnie przeciwko Japonii. Strona rosyjska wydzierżawiła w 1898 na okres 25 lat półwysep Liaotung. Po otrzymaniu kolejnej koncesji, tym razem na eksploatację zasobów leśnych w Korei w 1902 wprowadziła swoje wojska na Półwysep Koreański, a następnie do Mandżurii. Rosyjską ekspansją zaniepokoiła się Wielka Brytania, która widziała w niej swojego przeciwnika na dalekim wschodzie. Wraz z Japonią nie chciała zgodzić się na rosyjskie warunki nieudzielania przez Chiny koncesji w rejonie Mandżurii państwom trzecim. Doprowadziło to do podpisania sojuszu japońsko-brytyjskiego 30 stycznia 1902. Zawarty on został na okres 5 lat, a w 1905 został przedłużony na kolejne 5.

Przyczyny

Bezpośrednią przyczyną wybuchu konfliktu było odrzucenie przez stronę rosyjską propozycji Japonii w sprawie podziału stref wpływów na Dalekim Wschodzie (Japonia – Korea, Rosja – Mandżuria) czego skutkiem było zerwanie przez nią stosunków dyplomatycznych 6 lutego 1904.