Wojna w Chorwacji - Polski Serwis Naukowy

Wojna w Chorwacji to tocząca się w latach 1991–1995 wojna domowa pomiędzy armią chorwacką i armią Republiki Serbskiej Krajiny, która była wspierana przez Jugosłowianską Armię Ludową (JNA). Do walk pomiędzy armią jugosłowiańską a jednostkami chorwackimi doszło również na południu kraju – od października 1991 do maja 1992 trwała blokada i ostrzał Dubrownika przez JNA.

Czarnogóra ( – państwo w Europie Południowej. Leży na wybrzeżu Morza Adriatyckiego i graniczy z Serbią, Kosowem, Chorwacją, Bośnią i Hercegowiną oraz Albanią.

Policja – umundurowana i uzbrojona formacja przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej głównych zadań należy pilnowanie przestrzegania prawa i ściganie przestępców, jak również zapewnienie ochrony i pomocy w sytuacjach kryzysowych zarówno wobec ludzi jak i mienia. Jeżeli jest to konieczne, policja nadzoruje na poziomie operacyjnym także wszelkie służby ratownicze.

Referendum

Ponad 90% Chorwatów opowiedziało się za odłączeniem od Jugosławii i utworzeniem niepodległego państwa chorwackiego. Referendum zostało jednak zbojkotowane przez Serbów zamieszkałych na terenach objętych głosowaniem. Po plebiscycie większość Serbów, która nie pogodziła się z nową konstytucją Chorwacji, w której zostali zdegradowani z równouprawnionej ludności do mniejszości narodowej, opowiedziało się za odłączeniem od Chorwacji i pozostaniem przy Jugosławii.

Bośnia i Hercegowina (BiH, bośniacki i chorwacki: Bosna i Hercegovina, serbski: Босна и Херцеговина, Bosna i Hercegovina) – państwo w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach, powstałe po rozpadzie Jugosławii. Graniczy od zachodu i północy z Chorwacją, a z Serbią i Czarnogórą od wschodu. Składa się z dwóch organizmów: Bośniacko-Chorwackiej Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej.

Chorwacja (Republika Chorwacji) – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu posiada dostęp do Morza Adriatyckiego. Niepodległość uzyskała w 1991 roku, odłączając się od Jugosławii.

Mieszkańcy terenów objętych walkami

Według spisu statystycznego stworzonego na początku 1991, na terenie późniejszej Republiki Serbskiej Krajiny żyło ogółem ok. 470000 ludzi, z tego 246000 (59,7%) Serbów, 168000 (30,2%) Chorwatów i 56000 (10,1%) zaliczanych do innych narodowości.

Chorwaci – naród południowosłowiański, liczący około 7 mln ludzi. Zamieszkują głównie Chorwację (około 4 mln) oraz Bośnię i Hercegowinę (0,6 mln). Większe skupiska Chorwatów znajdują się też w Austrii i Serbii. Na emigracji żyje około 2,5 mln Chorwatów, głównie w USA (0,3 mln), Chile (0,3 mln), ale również w takich krajach jak Argentyna, Niemcy, Kanada, Australia, Szwecja, i Brazylia.

Bitwa o Vukovar była 87-dniowym oblężeniem Vukovaru we wschodniej Chorwacji przez Jugosłowiańską Armię Ludową (JNA), przy udziale różnych sił paramilitarnych z Serbii, od sierpnia do listopada 1991. Przed wojną o niepodległość Chorwacji to barokowe miasto było zamożną mieszaniną wspólnoty Chorwatów, Serbów i innych grup etnicznych. W 1990 r. rozpoczął się proces rozpadu Jugosławii pod wpływem nacjonalistycznej polityki prowadzonej przez prezydenta Serbii Slobodana Miloševićia i prezydenta Chorwacji Franjo Tuđman. Doprowadziło to do wybuchu zbrojnego powstania Serbów chorwackich, wspieranych przez rząd Serbii i grupy paramilitarne. W Chorwacji milicja serbska przejęła kontrolę nad ludnością z obszarów Chorwacji, a JNA zaczęła agitować na rzecz buntu. Konflikt wybuchł na terenie wschodniej Slawonii w maju 1991. W sierpniu JNA rozpoczęła na szeroką skalę atak na terytorium Chorwacji, obejmując wschodnia Slawonię, w tym Vukovar.

Przebieg wojny

W sierpniu 1991 Serbowie kontrolowali jedną trzecią terenów państwa chorwackiego. 19 grudnia 1991 proklamowali niepodległą Republikę Serbskiej Krajiny, która nie została jednak uznana przez większość innych państw.

Jesienią 1991 doszło do bitwy o Vukovar, w której zniszczona została większość miasta, a ludność cywilna została wypędzona. Vukovar został w listopadzie 1991 zdobyty przez Serbów. W tym też czasie jugosłowiańska armia (w większości rekrutująca się w tych rejonach z Czarnogórców) rozpoczęła blokadę i ostrzał (z ziemi oraz morza) zabytkowego miasta Dubrownik. Głównym celem atakujących była próba przyłączenia tego terenu (oddzielonego od pozostałej części Chorwacji fragmentem wybrzeża należącego do Bośni) do Czarnogóry lub proklamowania separatystycznej nowej Republiki Dubrownickiej. Trwał on do maja 1992 i zakończył porażką armii jugosłowiańskiej, przy jednoczesnym znacznym zniszczeniu miasta.

Mniejszość narodowa – grupa etniczna, która jest osiedlona na terytorium innego kraju/grupy etnicznej. Wyróżnia się od innych zbiorowości odrębnym pochodzeniem i kulturą, a często także językiem i wyznaniem. Mniejszość etniczna może starać się zachować tę odrębność, aczkolwiek zdarzają się przykłady asymilacji kulturowej, kiedy członkowie jednej grupy etnicznej odłączają się od swoich pobratymców i wstępują do innej grupy etnicznej, np. Żydzi europejscy.

Jugosławia – nazwa państwa narodów południowosłowiańskich (słowo jug w większości języków owych narodów znaczy "południe"), używana do 1918 r. jako koncepcja polityczna, od 1918 dla Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, następnie od 1929 r. już oficjalne dla Królestwa Jugosławii, od 1943 r. Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, a po jej rozpadzie (w latach 1991-1992) dla Federalnej Republiki Jugosławii będącej federacją Serbii i Czarnogóry – do 2003.

W maju 1995 armia chorwacka zdołała opanować w ramach Operacji Błysk wschodnią część Slawonii. W sierpniu tego samego roku armia chorwacka pod dowództwem gen. Ante Gotoviny wraz z policją opanowała w ramach Operacji Burza całą Republikę Serbskiej Krajiny.

Przypisy

FULL CONTENTS OF THE DUBROVNIK INDICTMENT MADE PUBLIC

Ante Gotovina (ur. 12 października 1955) - chorwacki żołnierz i generał, obecnie oczekujący na proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii.

Spis statystyczny dostarcza informacji niezbędnych do ustalenia stanu i struktury zjawisk w ściśle określonym momencie. Spisy dostarczają informacje dotyczące ludności, tj. wieku, zawodu, poziomu wykształcenia itp., jak również informacji o innych wielkościach, w tym charakteryzujących gospodarkę. Przeprowadzane są również spisy nieruchomości, gospodarstw rolnych, zwierząt gospodarskich.