Czołg T-62 zniszczony w czasie walk w Ogadenie

Wojna w Ogadenie – konwencjonalny konflikt zbrojny stoczony pomiędzy wojskami Somalii i Etiopii w latach 1977-1978 o etiopską prowincję Ogaden. Walki wybuchły, gdy Somalia – pragnąc wykorzystać chwilowe zachwianie równowagi sił w regionie – postanowiła zająć Ogaden, twierdząc, że jest to część historycznej Wielkiej Somalii. Wojna ta stanowi doskonałą ilustrację kruchych sojuszów okresu zimnej wojny: Związek Radziecki przestał dostarczać pomoc Somalii i poparł Etiopię, która poprzednio była bliskim sojusznikiem Stanów Zjednoczonych, co spowodowało, że USA zaczęły wspierać Somalię. Wojna dobiegła kresu wraz z wycofaniem się wojsk somalijskich z Ogadenu i zawarciem zawieszenia broni.

Tło konfliktu

Rząd somalijski, na którego czele stał Siad Barre, zamyślał inkorporować zamieszkany przez Somalisów etiopski region, ale wydaje się wątpliwe czy zaatakowałby, gdyby nie niezwykle pomyślne okoliczności. Etiopia zawsze dominowała w Rogu Afryki. Przed rozpoczęciem konfliktu somalijska armia (SNA) liczyła około 35 tys. ludzi, a więc była znacznie mniejsza od etiopskiej. Jednakże w latach siedemdziesiątych XX wieku Somalia otrzymała znaczną pomoc wojskową z ZSRR. W rezultacie SNA miała trzykrotnie więcej czołgów niż Etiopia oraz pokaźne siły powietrzne. Armia ta była dumą społeczeństwa i niemal wizytówką swojego kraju.

Podczas gdy Somalia budowała swą siłę militarną, Etiopia gwałtownie słabła. We wrześniu 1974 roku cesarz Haile Selassie został zrzucony z tronu przez Derg (radę wojskową), co stało się przyczyną zamieszek. Konflikt wybuchł również wśród członków Dergu, którzy zaczęli walczyć między sobą o przywództwo. Jednocześnie w całym kraju powstawać zaczęły przeciwne Dergowi ugrupowania i ruchy separatystyczne.

Jednym z takich separatystycznych ugrupowań był prosomalijski Front Wyzwoleńczy Zachodniej Somalii (WSLF), który zamierzał wykorzystać chaos i w końcu roku 1975 zaatakował kilka posterunków wojsk rządowych w Ogadenie. Od 1976 roku Somalia zaopatrywała WSLF w broń i sprzęt.

Oznaką, że kryzys w Dergu dobiega końca, było ogłoszenie, 11 lutego 1977, że głową państwa został Mengystu Hajle Marjam. W kraju nadal panował jednak chaos, a wojskowi zajęli się zwalczaniem swych cywilnych przeciwników. Tymczasem przywódcy radzieccy, którzy z uwagą obserwowali rozwój sytuacji w regionie, doszli do przekonania, że Etiopia wstąpiła na drogę budowy państwa socjalistycznego i że w interesie ZSRR leży wspieranie nowego rządu. Wkrótce Mengystu otrzymał potajemnie ofertę pomocy, co zostało przezeń natychmiast przyjęte. W kwietniu Etiopia zamknęła amerykańską misję wojskową i jej centrum łączności.

W czerwcu Mengystu oskarżył Somalię o to, że żołnierze SNA przenikają do Ogadenu, gdzie walczą ramię w ramię z WSLF. Wbrew oczywistym dowodom Barre zaprzeczył, oświadczając, że nie ma żadnych działań oficjalnych, a po stronie partyzantów walczą jedynie "ochotnicy".